Những năm gần đây, mô hình du lịch cộng đồng gắn với homestay tại Tuyên Quang bứt phá mạnh mẽ, trở thành sinh kế bền vững giúp đồng bào vùng cao thoát nghèo. Tuy nhiên, trước sức ép của làn sóng thương mại hóa, bài toán đặt ra là làm sao để giữ trọn “phần hồn” bản sắc, ngăn chặn sự mai một của bản sắc văn hóa.
Ẩn chứa trong đời sống cộng đồng các dân tộc tỉnh Tuyên Quang là gần 100 lễ hội truyền thống, mang đậm màu sắc tín ngưỡng và những câu chuyện văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ Lễ hội Lồng Tông của người Tày, nhảy lửa của người Pà Thẻn, Đại phan của người Sán Dìu, cầu mưa của người Lô Lô đến cúng rừng của người Nùng, Gầu Tào của người Mông, cấp sắc của người Dao..., mỗi lễ hội là một thế giới văn hóa riêng, gửi gắm khát vọng về cuộc sống bình an, mùa màng tốt tươi và sự gắn kết cộng đồng.
Những ngày này, không khí chuẩn bị cho Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Tuyên Quang lần thứ I năm 2026 đang lan tỏa khắp các địa phương. Từ sân tập của các đội văn nghệ đến công tác chuẩn bị không gian trưng bày, trang phục, đạo cụ…, tất cả đều đang được khẩn trương hoàn thiện. Niềm vui, sự háo hức của nghệ nhân và người dân cùng hướng về ngày hội lớn, nơi sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ, giao lưu và lan tỏa.
Cùng với gìn giữ các giá trị truyền thống, Tuyên Quang đang từng bước ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và quảng bá di sản. Từ số hóa tư liệu tại bảo tàng đến ứng dụng mã QR tại các điểm di tích, công nghệ góp phần lưu giữ, giới thiệu lịch sử, văn hóa, đồng thời tạo thuận lợi để người dân, du khách tìm hiểu và trải nghiệm di sản của địa phương.
Tối 4-11, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Minh Xuân), Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang long trọng tổ chức Chương trình nghệ thuật chính luận với chủ đề “Âm vang nguồn cội, rạng rỡ tương lai”. Đây là sự kiện điểm nhấn nằm trong chuỗi các hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm ngày thành lập tỉnh (4/11/1831 - 4/11/2026).
Trên mâm cỗ dâng cúng tổ tiên trong những ngày trọng đại, người ta thường nghĩ ngay đến những món ăn quen thuộc như gà trống luộc vàng ươm, bánh kẹo ngọt ngào hay mâm ngũ quả đầy đặn sắc màu.
“Lách cách, lách cách…” – tiếng khung dệt vang lên giữa âm thanh náo nhiệt của các gian hàng tại Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch - Tuyên Quang năm 2026. Bên khung cửi, chị Giàng Thị Say thoăn thoắt đưa thoi, rồi cúi xuống chấm từng nét sáp ong trên nền vải. Từ những nương lanh vùng cao, người phụ nữ Mông đã mang sợi lanh xuống phố, mang theo câu chuyện về nghề truyền thống, sinh kế và mong muốn đưa sản phẩm của bản làng đi xa.
Hơn 7 thế kỷ trước, tại mảnh đất Phú Linh, mỗi sáng, người dân được nghe tiếng chuông chùa Bình Lâm vang vọng, cầu cho quốc thái dân an, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đó không chỉ là tiếng vọng của cõi Phật hiện hữu nơi đây, mà còn là lời tuyên ngôn đanh thép nền văn hóa Đại Việt rực rỡ, một “cột mốc mềm” chủ quyền lãnh thổ đã bén rễ sâu dày nơi phía Bắc Tổ quốc.
Lễ hội Thành Tuyên từ lâu đã vươn mình trở thành một sự kiện du lịch độc bản của Việt Nam. Vị thế ấy được khẳng định mạnh mẽ qua 3 kỷ lục Việt Nam đã được ghi nhận: “Lễ hội có nhiều mô hình đèn Trung thu độc đáo, lớn nhất Việt Nam”, “Mâm cỗ Trung thu lớn nhất Việt Nam” và “Cặp đèn lồng lớn nhất Việt Nam”.
Trong nghi lễ đón dâu của người Dao Đỏ ở thôn Bó Ngoạng, xã Minh Quang trước khi cô dâu bước qua ngưỡng cửa vào nhà chồng, cô dâu được thực hiện nghi thức rửa chân bằng chậu nước đã chuẩn bị sẵn. Không cầu kỳ về hình thức, nghi thức nhỏ bé ấy thể hiện cách ứng xử của gia đình nhà trai dành cho thành viên mới và gửi gắm mong muốn về một cuộc sống thuận hòa, bình an.
Có những câu chuyện được kể bằng trang sách, được lưu giữ trong lịch sử, cũng có những câu chuyện được kể bằng ánh sáng trên phố phường mỗi mùa Trung thu. Từ hình ảnh Bác Hồ với thiếu nhi, cây đa Tân Trào, Cột cờ Lũng Cú đến những nhân vật bước ra từ cổ tích, mỗi mô hình đều mang theo một thông điệp riêng. Qua bàn tay người dân, những ý tưởng ấy được dựng thành hình, thắp sáng phố phường và làm nên sắc màu riêng của Lễ hội Thành Tuyên.
Từ mỗi nếp nhà, dòng họ, thôn bản đến cấp ủy, chính quyền, người dân xã Hòa An đang chung tay gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đó không chỉ là việc bảo tồn di sản, mà còn là mạch nguồn tạo nên sức mạnh nội sinh, thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.
“Năm 11 tuổi mình được nghe Nghệ nhân Nhân dân Hà Thuấn hát Then trên ti vi, thấy yêu thích và say mê từ đó, ước cũng được vừa đánh đàn vừa hát Then “ngọt” như ông. Vậy là, mình tự tìm thầy để học và gắn bó với cây đàn Tính, điệu hát Then suốt những năm qua...”
Chiều 15- 8, tại Trường Tiểu học Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang, Câu lạc bộ Tày Roots tổ chức tổng kết hoạt động 1 năm, với sự tham gia của các thành viên Câu lạc bộ, các em học sinh và giáo viên nhà trường.