Đã gần 70 tuổi, nhưng ông Giàng Văn Lai, dân tộc Mông, thôn Khuổi Khít, xã Kiến Thiết, tỉnh Tuyên Quang vẫn say sưa, uyển chuyển trong từng điệu khèn. Với ông, được thổi khèn không chỉ là niềm vui, mà là cách hiệu quả nhất để ông góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông ở địa phương.
Xen giữa núi non là các bản làng của đồng bào Tày, Mông vẫn bảo tồn khá nguyên vẹn kiến trúc truyền thống, nếp sống và bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh cảnh đẹp thiên nhiên, sự thân thiện, mến khách của người dân cùng những giá trị văn hóa đặc sắc đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Du Già, biến nơi đây thành điểm nhấn nổi bật trên hành trình đến với miền cực Bắc.
Thôn Khuổi Trang, xã Lâm Bình là nơi sinh sống của đông đồng bào Mông. Đến nay, nhiều phụ nữ nơi đây vẫn giữ nghề vẽ sáp ong lên vải lanh để tạo hoa văn trên trang phục truyền thống. Từ những người lớn tuổi như bà Thào Thị Tòng đến lớp phụ nữ trẻ hơn như chị Giàng Thị Chính, nghề cũ vẫn được truyền lại trong mỗi nếp nhà như một cách gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Sau sáp nhập, xã Thượng Nông gồm 2 xã Thượng Nông và Thượng Giáp. Nơi đây vẫn lưu giữ nghề thêu truyền thống của người Dao đỏ, tập trung chủ yếu ở thôn Thôm Luông và một phần ở thôn Đống Đa. Nhiều đời nay, người dân tộc Dao luôn gìn giữ nghề thêu như báu vật của mình. Mỗi bộ trang phục đều được thêu bằng tay rất kỳ công, tỷ mỷ, đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo trong từng đường kim, mũi chỉ.
Sau 16 năm gia nhập Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, Cao nguyên đá Đồng Văn đang bước vào kỳ tái đánh giá lần thứ IV, đối diện “phép thử” về giữ gìn giá trị địa chất, văn hóa trong phát triển du lịch. Hành trình giữ danh hiệu vì vậy không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là bài toán cân bằng giữa sinh kế và “linh hồn” miền đá.
Nằm bên dòng Gâm hiền hòa, Căng Bắc Mê hôm nay đã phủ rêu phong và vẻ trầm mặc của thời gian. Ít ai biết rằng, phía sau những bức tường đá lạnh lẽo ấy từng là nơi giam cầm, đày ải các chiến sĩ cách mạng yêu nước. Giữa đói rét, bệnh tật và xiềng xích, họ vẫn âm thầm truyền cho nhau lý tưởng, niềm tin và khát vọng tự do. Nhà tù khắc nghiệt do thực dân Pháp dựng lên để khuất phục ý chí con người, cuối cùng lại trở thành “trường học cách mạng” tôi luyện bản lĩnh của những người cộng sản kiên trung.
Giữa nhịp sống hiện đại, những người phụ nữ Dao Đỏ ở thôn Thôm Luông, xã Thượng Nông vẫn miệt mài bên đường kim, mũi chỉ để giữ gìn nghề thêu thổ cẩm truyền thống. Từ những bộ trang phục rực rỡ sắc màu với hoa văn thêu tay cầu kỳ, nghề thêu không chỉ lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn mang lại sinh kế cho nhiều gia đình vùng cao.
Hoa sen từ lâu đã trở thành biểu tượng của vẻ đẹp thuần khiết, mộc mạc và gần gũi trong đời sống. Tháng 5 về, khi nắng đầu hạ bắt đầu trải vàng trên những cánh đồng, các đầm sen ở Tuyên Quang cũng bước vào mùa đẹp nhất.
Ẩn mình giữa mây ngàn cực Bắc, Phố Bảng trầm mặc, lặng lẽ như một miền ký ức cũ giữa lòng cao nguyên đá Đồng Văn. Những mái ngói âm dương phủ rêu, bức tường đất bạc màu, con dốc đá quanh co và nhịp sống chậm rãi khiến thời gian dường như trôi chậm lại. Ít ai biết rằng, phía sau vẻ trầm mặc ấy từng là một khu phố sầm uất bậc nhất miền biên viễn phía Bắc với ngựa thồ, hàng hóa và âm thanh mua bán rộn ràng, vang vọng suốt những năm tháng phồn thịnh.
Giữa tầng tầng đá xám của Cao nguyên đá Đồng Văn, có một con đường quanh co men theo vách núi, đi qua những vực sâu hun hút và những bản làng cheo leo nơi cực Bắc Tổ quốc. Người ta gọi đó là con đường Hạnh Phúc.
Gần 20 năm gắn bó với nghề may trang phục truyền thống của đồng bào Dao, chị Tướng Thị Lý, thôn Xuân Đức, xã Hùng Đức, tỉnh Tuyên Quang đã gửi vào mỗi bộ trang phục sự tâm huyết và niềm tự hào với văn hóa dân tộc.
“Em muốn mặc trang phục dân tộc mình trong những dịp quan trọng”, Củng Thị Mến nói, tay khẽ chỉnh lại chiếc khăn vấn đầu. Sau những ngày dự Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI tại Hà Nội, cô gái Pu Péo sinh năm 2001 trở về thôn Chúng Trải, xã Phố Bảng. Trong hành lý của Mến là bộ trang phục được gấp cẩn thận, từng theo cô vào hội trường Đại hội, mang theo sắc chàm riêng có của người Pu Péo nơi miền đá biên cương.
Giữa những tầng xanh miên man của núi rừng Thông Nguyên, nơi sương sớm còn quẩn quanh bên triền ruộng bậc thang và tiếng suối róc rách len qua những cánh rừng già, Panhou Retreat hiện lên như một phần của đại ngàn. Không biển hiệu rực rỡ, không những khối bê tông khô cứng, khu nghỉ dưỡng lặng lẽ nép mình dưới tán cây, như thể từ lâu đã thuộc về núi rừng nơi đây.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt thì Khâu Vai - phiên chợ tình huyền thoại vẫn bền bỉ gìn giữ những giá trị nhân văn riêng có. Từ câu chuyện tình không trọn vẹn, chợ Phong lưu Khâu Vai đã trở thành điểm hẹn văn hóa để con người trân trọng quá khứ, đối diện với ký ức của chính mình. Giữ gìn “lời hẹn” ấy không chỉ là “bến đợi” của những mối tình dang dở mà còn là cách gìn giữ một di sản sống giàu bản sắc của vùng cao Tuyên Quang.
