Từ những thửa ruộng nép mình dưới chân núi, con cá đã theo người Tày ở xã Mậu Duệ, tỉnh Tuyên Quang qua bao mùa gieo cấy, hiện diện trong bữa cơm, trong nếp sinh hoạt và những ngày sum họp. Giữa nhịp sống hôm nay, Tết cá vẫn được người dân nâng niu như một phần ký ức của bản làng.
Gia đình không có ai biết hát Then, nhưng với niềm đam mê, ông Nguyễn Văn Hòe, thôn Đồng Ca, xã Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang đã gắn bó với cây đàn Tính, hát Then gần 40 năm nay. Học trò của ông không chỉ ở trong tỉnh, mà còn ở ngoài tỉnh, trong đó có người đã được công nhận nghệ nhân, đang từng ngày góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Tày trong cộng đồng.
Chợ phiên Hoàng Su Phì mỗi sáng chủ nhật lại thức giấc trong một bức tranh văn hóa rực rỡ và nguyên bản bậc nhất miền sơn cước Tuyên Quang. Giữa màn sương mỏng giăng giăng đỉnh núi, bước chân rộn rã của đồng bào Tày, Nùng, Mông, Dao, La Chí, Cờ Lao... xôn xao đổ về, mang theo sắc hoa thổ cẩm lấp lánh và hơi thở của đại ngàn qua từng búp chè Shan tuyết cổ thụ, hạt gạo nếp nương thơm dẻo đến những mớ rau rừng, sản vật bản địa.
Một đêm hội, nhiều sắc màu văn hóa cùng hội tụ. Trong ánh sáng rực rỡ của những mô hình đèn Trung thu, giữa dòng người đông đúc từ khắp các miền quê và những vị khách quốc tế cùng tìm về, Lễ hội Thành Tuyên năm 2026 không chỉ đem đến không khí vô cùng náo nức, ấn tượng, mà còn mở ra không gian để văn hóa, sản vật, ẩm thực và con người Tuyên Quang được kể bằng những câu chuyện gần gũi, sống động.
Tháng 9 mùa thu, khi lớp sương giăng mờ ảo bắt đầu vờn quanh những sườn núi và tiết trời se lạnh mơn man trên từng con phố, vùng đất Tuyên Quang lại khoác lên mình tấm áo mới, rực rỡ và tràn đầy sinh khí.
Trong ngôi nhà sàn nhỏ ở Tổ dân phố 8, ông Âu Văn Cương, 73 tuổi, chủ nhiệm CLB giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Cao Lan, phường Bình Thuận, tỉnh Tuyên Quang vẫn miệt mài, tỉ mỉ ghi chép từng lời bài hát Sình ca vào cuốn sổ nhỏ. Ông bảo: “Mấy chục cuốn sổ tay này là tài sản quý nhất đối với tôi. Say mê điệu hát Sình ca từ lâu, nên tôi sưu tầm, ghi chép, dịch từ chữ Hán ra chữ Quốc ngữ để phổ biến cho mọi người dễ học”.
Lễ hội là nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị văn hóa của mỗi vùng đất, đồng thời là “điểm chạm” để du khách cảm nhận về con người, bản sắc và hình ảnh địa phương. Vì vậy, xây dựng văn minh lễ hội không chỉ là giữ gìn trật tự, cảnh quan hay ứng xử đẹp, mà còn là góp phần tạo dựng thương hiệu. Thương hiệu ấy được làm nên từ trách nhiệm của chính quyền, ý thức của người dân, sự đồng hành của doanh nghiệp và thái độ văn minh của mỗi du khách. Báo Tuyên Quang cuối tuần trân trọng giới thiệu chùm ý kiến xung quanh vấn đề này.
Giữa điệp trùng núi non, thôn Khuôn Trú, xã Yên Nguyên hiện ra như một lòng chảo xanh mát, được bao bọc bởi địa hình hiểm trở, kín đáo nhưng cũng đầy hiền hòa của thiên nhiên Việt Bắc. Nơi đây từng là trụ sở của Bộ Quốc gia Giáo dục (tiền thân của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày nay) trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp từ năm 1951 đến 1954. Tại mảnh đất này, những nền móng đầu tiên của giáo dục cách mạng Việt Nam đã được gieo mầm và trưởng thành qua những năm tháng gian khổ.
Chuẩn bị bước vào mùa Lễ hội Thành Tuyên 2026, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục khẳng định vị thế "Lễ hội Trung thu lớn nhất Việt Nam" bằng chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch phong phú. Với định hướng hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, lễ hội năm nay ghi dấu ấn mạnh mẽ nhờ quy mô tổ chức bài bản cùng hàng loạt quy định chuẩn hóa, chặt chẽ.
Khi ánh nắng chiều buông xuống trên những nếp nhà sàn của đồng bào Tày ở tổ dân phố 14 - thôn Lúp, phường Hà Giang 1, không gian lại vang lên âm thanh đàn Tính vút cao, đó là cõi riêng của Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Chự, người hơn nửa thế kỷ qua lặng lẽ gom nhặt từng câu hát Then cổ và tiếng đàn Tính, giữ cho ngọn lửa di sản Then của người Tày luôn rực cháy giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại.
Trong tiếng trống, tiếng chiêng ngân vang giữa núi rừng, những người La Chí từ các thôn bản lại tìm về bên nhau, thành kính dâng lễ tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi, gia đình bình an. Trải qua nhiều thế hệ, Tết Khu Cù Tê vẫn hiện diện bền bỉ trong đời sống cộng đồng, trở thành sợi dây gắn kết dòng họ, làng bản và là không gian trao truyền những giá trị văn hóa riêng có của người La Chí ở xã biên giới Xín Mần, tỉnh Tuyên Quang.
Giữa ngàn xanh trùng điệp của xã Trung Sơn, thôn Làng Chạp tựa như một trang sử vàng sống động, nối liền quá khứ với hiện tại. Nơi từng chở che Bác Hồ cùng các bậc tiền bối cách mạng, nay bừng lên sức sống mới, để Làng Chạp tự tin viết tiếp bản hùng ca trên hành trình đổi mới.
Tháng Tám, Tân Trào lại đón những đoàn người từ mọi miền đất nước về nguồn. Dưới mái đình, bên cây đa lịch sử, giữa màu xanh của núi rừng Việt Bắc, những câu chuyện của 81 năm trước được nhắc lại trong niềm xúc động và tự hào.
Bước chân đến đầu con đường bê tông dẫn vào xóm Ao Rừm, thôn Tân Lập, xã Tân Trào, đã nghe âm vang lời Then cùng tiếng đàn Tính dìu dặt. Những thanh âm trong trẻo đánh thức một ngày mới, khiến không gian Tân Lập mỗi sớm mai thêm rộn ràng, tươi vui. Đó là tiếng hát, tiếng đàn từ lớp học Then, đàn Tính của chị Triệu Thị Lam Hạnh, nơi giai điệu truyền thống đang được gieo vào tâm hồn những đứa trẻ bằng tình yêu và sự kiên trì.
