Nhiều tác động từ việc Trung Quốc cấm tay nắm cửa ô tô điện dạng ẩn

Tay nắm cửa dạng ẩn được coi là thiết kế sành điệu và cải thiện khí động học cho xe điện nhưng nay trở thành nguy cơ mất an toàn. Ảnh: CNN

Sau nhiều đồn đoán, Trung Quốc cuối cùng đã chính thức đưa ra quy định cấm sử dụng tay nắm cửa thuần điện trên xe điện, một quyết định được đánh giá sẽ tạo ra tác động sâu rộng tới toàn bộ ngành công nghiệp ô tô.

Theo quy định mới, kể từ ngày 1-1-2027, tất cả các xe điện bán tại Trung Quốc buộc phải được trang bị tay nắm cửa cơ khí, cả bên trong lẫn bên ngoài, nhằm bảo đảm khả năng mở cửa trong các tình huống khẩn cấp như tai nạn hoặc mất điện. Các mẫu xe đã được phê duyệt thiết kế, cũng như chuẩn bị ra mắt sẽ được gia hạn thời gian tuân thủ đến tháng 1-2029.

Quyết định này xuất phát từ những lo ngại ngày càng gia tăng về an toàn, sau một loạt vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến xe điện, trong đó có các trường hợp nghi ngờ cửa xe không thể mở do hệ thống điện bị vô hiệu hóa.

Đặc biệt, hai vụ tai nạn xe điện mang thương hiệu Xiaomi bốc cháy dữ dội đã gây chấn động dư luận Trung Quốc, khi có báo cáo cho rằng người ngồi trong xe cũng như lực lượng cứu hộ không thể mở cửa kịp thời bằng hệ thống điện tử. Sau các vụ việc này, cơ quan quản lý an toàn của Trung Quốc đã tiến hành rà soát toàn diện các tiêu chuẩn thiết kế liên quan đến lối ra vào khẩn cấp trên xe điện, và kết luận rằng việc phụ thuộc hoàn toàn vào tay nắm cửa điện tiềm ẩn rủi ro không thể chấp nhận.

Các quy định mới được xây dựng khá chi tiết. Tay nắm cửa bên ngoài phải có rãnh lõm với kích thước tối thiểu 60mm x 20mm để bảo đảm lực lượng cứu hộ có thể dễ dàng nắm và kéo ngay cả sau va chạm. Bên trong khoang lái, các nút hoặc tay mở cửa phải được gắn nhãn rõ ràng, kèm biển chỉ dẫn dễ nhìn, với kích thước tối thiểu 1cm x 0,7cm, hướng dẫn cách mở cửa trong trường hợp khẩn cấp. Quan trọng hơn, các nhà sản xuất không còn được phép chỉ dựa vào các hệ thống vận hành bằng điện, kể cả khi có pin dự phòng hay dây cáp cơ học bổ trợ.

Vụ cháy xe điện Xiaomi SU7 Ultra gây chết người vì tay nắm cửa ẩn bị kẹt. Ảnh: Autoblog.

Tác động đầu tiên và rõ ràng nhất của lệnh cấm mới là về mặt thiết kế. Theo thống kê, khoảng 60% trong số 100 mẫu xe năng lượng mới bán chạy nhất tại Trung Quốc vẫn sử dụng tay nắm cửa ẩn hoặc tay nắm điện tử, đặc biệt phổ biến trên các mẫu xe cao cấp nhằm tối ưu khí động học và tạo cảm giác hiện đại.

Danh sách các mẫu xe bị ảnh hưởng bao gồm Tesla Model 3 và Model Y, BMW iX3 phiên bản dành cho thị trường Trung Quốc, cùng nhiều mẫu xe của Aion (thuộc GAC), Nio, Li Auto, Xpeng và Xiaomi. Điều này đồng nghĩa với việc hàng loạt hãng xe sẽ phải điều chỉnh thiết kế hoặc thậm chí tái cấu trúc toàn bộ hệ thống cửa.

Chi phí sẽ là thách thức không nhỏ đối với các nhà sản xuất. Việc điều chỉnh hệ thống cửa hiện có để đáp ứng tiêu chuẩn mới có thể tiêu tốn hơn 100 triệu nhân dân tệ cho mỗi mẫu xe, tương đương khoảng 14,4 triệu USD. Con số này đặc biệt đáng kể trong bối cảnh cuộc cạnh tranh giá xe điện tại Trung Quốc đang ngày càng gay gắt, biên lợi nhuận của nhiều hãng đã bị thu hẹp. Với các hãng toàn cầu, chi phí này còn kéo theo bài toán phức tạp hơn về chuỗi cung ứng và chiến lược sản phẩm.

Một số nhà sản xuất đã sớm “đi trước một bước”. Các mẫu xe gần đây của Geely và BYD đã âm thầm quay trở lại với tay nắm cửa truyền thống, được xem như sự chuẩn bị cho các yêu cầu an toàn ngày càng khắt khe. Phía Tesla cũng thừa nhận đang nghiên cứu các giải pháp thiết kế mới, sau khi lệnh cấm của Trung Quốc lần đầu được đề xuất.

Về dài hạn, tác động của quy định này có thể vượt ra ngoài biên giới Trung Quốc. Là thị trường ô tô lớn nhất thế giới, Trung Quốc có sức ảnh hưởng rất lớn đến xu hướng thiết kế toàn cầu. Để tránh phải phát triển phần cứng khác nhau cho từng khu vực, nhiều nhà sản xuất có khả năng sẽ chọn giải pháp thiết kế tay nắm cửa thống nhất, tuân thủ tiêu chuẩn Trung Quốc cho tất cả các thị trường. Điều này có thể làm chậm lại hoặc chấm dứt xu hướng tay nắm cửa điện tử thuần túy, vốn từng được coi là biểu tượng của xe điện hiện đại.

Các thiết kế truyền thống đã được chứng minh về an toàn. Ảnh: AutoD.

Điểm gây tranh luận là lệnh cấm hiện chỉ áp dụng với xe điện, trong khi các mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong vẫn được phép trang bị tay nắm cửa điện. Trên thực tế, nhiều xe xăng hiện nay cũng sử dụng các hệ thống tay nắm hoạt động bằng điện và phụ thuộc vào pin 12V, về nguyên lý không khác biệt nhiều so với xe điện.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng tiền lệ mà Trung Quốc tạo ra là rất quan trọng: Một khi ranh giới an toàn đã được xác lập, không loại trừ khả năng các cơ quan quản lý tại châu Âu hoặc Mỹ sẽ mở rộng quy định này sang tất cả các loại xe chở khách.

Trong bối cảnh an toàn đang trở thành yếu tố then chốt bên cạnh công nghệ và trải nghiệm người dùng, quyết định cấm tay nắm cửa điện của Trung Quốc không chỉ là một thay đổi kỹ thuật, mà còn là tín hiệu cho thấy ngành công nghiệp ô tô toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cân bằng giữa đổi mới thiết kế và yêu cầu an toàn cơ bản.