Xuân về trên dòng Nho Quế

Những ngày đầu xuân, đứng trên vách đá cao nhìn xuống dòng Nho Quế xanh ngọc bích uốn mình giữa hẻm vực Tu Sản, người ta dễ có cảm giác thời gian đang chảy chậm hơn. Con sông từng dữ dội giữa đại ngàn, nay hiền hòa trong nắng xuân, lặng lẽ mang theo nguồn điện sáng đi khắp mọi miền đất nước. Ít ai biết phía sau vẻ đẹp ấy là cả một năm lao động bền bỉ, thầm lặng của những người gắn bó với cụm thủy điện Nho Quế - những “người giữ dòng chảy” nơi cực Bắc Tổ quốc.

Lòng hồ thủy điện Nho Quế 1 góp phần phát triển du lịch địa phương.

Một năm qua dù thời tiết không thuận. Mùa mưa đến muộn, lượng nước về hồ có thời điểm thấp hơn trung bình nhiều năm, nhưng trong gian khó ấy, các nhà máy thuộc cụm thủy điện Nho Quế vẫn duy trì vận hành an toàn, ổn định. Trong những ca trực xuyên đêm, ánh đèn phòng điều khiển vẫn sáng giữa núi rừng, nơi những kỹ sư, công nhân cẩn trọng theo dõi từng thông số, từng nhịp quay của tổ máy. Với họ, Tết đến không phải lúc dừng lại, mà là thêm trách nhiệm để dòng điện không ngắt quãng trong những ngày sum vầy của cả nước.

Dòng điện từ Nho Quế không chỉ thắp sáng phố phường, mà còn âm thầm góp phần đổi thay diện mạo vùng cao. Từ nguồn thu ngân sách do các nhà máy đóng góp, nhiều công trình dân sinh được đầu tư, những con đường bê tông nối dài đến tận bản xa, trường lớp được sửa sang khang trang hơn trước thềm năm học mới. Ở những xã vùng cao của Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh, câu chuyện về thủy điện không còn xa lạ, bởi sự hiện diện của nó đã gắn với từng bước phát triển của địa phương.

Dòng Nho Quế biếc xanh tạo điểm nhấn du lịch ở vùng Cao nguyên đá.

Nhớ lại những đợt mưa lớn trong năm, người dân vùng hạ du vẫn còn nguyên cảm giác lo lắng, nhưng sự phối hợp nhịp nhàng giữa cụm thủy điện Nho Quế và chính quyền địa phương đã phát huy hiệu quả. Thông tin xả lũ được truyền đi kịp thời, dòng chảy được điều tiết hợp lý, góp phần giảm thiểu nguy cơ lũ quét, sạt lở - nỗi ám ảnh thường trực của miền đá. Với đồng bào, sự an toàn của bản làng đôi khi bắt đầu từ những quyết định chính xác trong phòng điều khiển giữa núi sâu.

Không chỉ sản xuất điện, các đơn vị thủy điện trên sông Nho Quế còn để lại dấu ấn đậm nét bằng những hoạt động an sinh xã hội đầy nghĩa tình. Những chuyến xe chở quà vượt dốc đá đến với hộ nghèo, những suất học bổng trao tay học sinh vùng cao trước thềm năm học mới, hay những phần quà Tết sớm gửi đến các gia đình khó khăn… được thực hiện lặng lẽ, không phô trương, nhưng đủ ấm để sưởi lòng người trong những ngày đông rét buốt nơi cao nguyên đá.

Giữa nhịp sống công nghiệp, cụm thủy điện Nho Quế vẫn giữ cho mình sự hài hòa với thiên nhiên. Ông Hoàng Văn Chiến, Giám đốc cụm thủy điện Nho Quế chia sẻ: Công tác bảo vệ môi trường, duy trì dòng chảy tối thiểu, trồng cây xanh, thu gom rác thải được thực hiện thường xuyên. Dòng sông vẫn xanh, núi đá vẫn sừng sững, và những bản làng vẫn giữ được nét sinh hoạt truyền thống. Đó là cách những người làm thủy điện chọn để phát triển, không đánh đổi cảnh quan lấy lợi ích trước mắt, mà hướng tới sự bền vững lâu dài cho vùng đất địa đầu.

Khách du lịch nước ngoài thích thú ngắm cảnh trên lòng hồ thủy điện Nho Quế 1.

Tết này, nhiều công nhân thủy điện không về đoàn viên cùng gia đình. Họ đón giao thừa ngay tại nhà máy, bên mâm cơm giản dị, giữa tiếng máy vận hành đều đặn. Dù không có pháo hoa rực rỡ, nhưng trong lòng họ là niềm tự hào khó gọi thành tên khi đã góp phần giữ cho dòng điện không tắt, cho mùa xuân thêm trọn vẹn ở những nơi họ chưa từng đặt chân tới.

Mùa xuân lại về trên dòng Nho Quế. Dòng sông vẫn chảy, mang theo năng lượng của đá, của nước và của con người vùng cao. Những đóng góp của cụm thủy điện Nho Quế trong năm qua không chỉ được ghi nhận bằng những con số, mà còn hiện hữu trong ánh điện sáng giữa đêm đông, trong con đường mới mở, trong nụ cười của trẻ em vùng cao mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Kim Tiến