Chủ động gieo trồng vụ Xuân

Do đặc thù là tỉnh có địa hình đồi núi, thời tiết diễn biến phức tạp, việc tổ chức sản xuất vụ Xuân đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và đồng bộ từ khâu chỉ đạo đến thực hiện. Trên cơ sở đánh giá thuận lợi, khó khăn, các cấp, ngành và địa phương trong tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy sản xuất vụ Xuân đạt năng suất, sản lượng cao, tạo tiền đề hoàn thành mục tiêu phát triển nông nghiệp năm 2026.

Người dân thôn Cầu Cả, xã Yên Nguyên cấy lúa vụ Xuân.

Chủ động thời vụ, giống và khoa học kỹ thuật

Vụ Xuân năm nay có điều kiện thuận lợi về nguồn nước và quỹ đất, song cũng tiềm ẩn nguy cơ rét đậm, rét hại đầu vụ và sâu bệnh cuối vụ. Do vậy, ngay từ cuối năm trước, ngành đã tham mưu tỉnh đã ban hành kế hoạch sản xuất cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng ngành, địa phương. Công tác làm đất, tu sửa kênh mương, nạo vét dòng chảy được triển khai sớm. Các công ty vật tư nông nghiệp, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp chủ động cung ứng giống, vật tư phân bón bảo đảm chất lượng, đúng thời điểm, hạn chế tình trạng khan hiếm hoặc tăng giá đột biến khi vào chính vụ.

Một trong những giải pháp then chốt để nâng cao năng suất vụ Xuân là xác định cơ cấu giống cây trồng phù hợp, chất lượng cao. Năm nay, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiếp tục khuyến cáo mở rộng diện tích gieo trồng giống lúa ngắn ngày, lúa thuần, lúa lai cho năng suất và khả năng chống chịu rét, chống sâu bệnh tốt như giống lúa Tạp giao 1, Nhị ưu 838, Cương ưu 725, Kinh sở ưu 1588, Việt lai 20 thế hệ mới, Thái Xuyên 111, MHC2, HKT99, Lai thơm 6, J02, ĐS1, Bắc Thơm số 7, BC15, Thiên ưu 8…

Tính đến ngày 6/3/2026, toàn tỉnh đã gieo trồng được 22.921 ha/26.932 ha lúa, đạt 85,1% kế hoạch; trồng được 10.396 ha/38.058 ha ngô, đạt 27,3% kế hoạch, với cơ cấu giống ngô chủ yếu là LVN99, LVN 885, Bioseed 9698, NK4300, NK66, NK7328, CP989, CP511, CP111, LVN885, nếp HN88, MX6 và giống ngô địa phương. Trồng được 2.769 ha cây lạc và trên 1.000 ha rau, đậu các loại. Phấn đấu đạt chỉ tiêu về sản lượng lương thực (lúa, ngô), ổn định tổng sản lượng lương thực có hạt đạt trên 75 vạn tấn. Duy trì, chăm sóc diện tích cây chè và cây ăn quả cam, bưởi hiện có.

Đồng chí Giang Đức Hiệp, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: Việc bố trí thời điểm gieo trồng cây vụ Xuân năm nay được tính toán sát với điều kiện khí hậu từng vùng. Riêng đối với cây lúa, các xã chỉ đạo gieo mạ tập trung, che phủ nilon chống rét, không gieo cấy sớm khi nhiệt độ dưới ngưỡng cho phép. Cán bộ khuyến nông thường xuyên bám sát cơ sở, hướng dẫn nông dân kỹ thuật làm mạ khay, cấy máy nhằm giảm chi phí lao động, bảo đảm mật độ đồng đều, tạo tiền đề cho cây lúa sinh trưởng khỏe. Nhiều mô hình gieo trồng theo hướng hữu cơ, VietGAP, áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm” (phải sử dụng giống xác nhận để sản xuất lúa hàng hóa; giảm giống, phân đạm, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới và thất thoát sau thu hoạch). Việc sử dụng phân bón cân đối, hợp lý, kết hợp chế phẩm sinh học giúp cải tạo đất, hạn chế sâu bệnh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Đối với cây màu, các địa phương trên địa bàn tỉnh khuyến khích chuyển đổi diện tích đất kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối, rau an toàn, cây dược liệu… phù hợp nhu cầu thị trường. Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, công tác thủy lợi đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Các hồ chứa, đập dâng, trạm bơm được kiểm tra, vận hành hợp lý, bảo đảm đủ nước cho sản xuất. Ở những vùng cao, vùng khó khăn về nguồn nước, chính quyền địa phương chủ động phương án tích trữ nước, nạo vét ao hồ nhỏ, phát huy hiệu quả các công trình thủy lợi nội đồng.

Tăng cường liên kết, nâng cao giá trị sản xuất

Để vụ Xuân không chỉ đạt năng suất cao mà còn nâng cao giá trị kinh tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang xác định phải đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi. Nhiều mô hình “cánh đồng lớn” gắn với doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ đã được hình thành. Doanh nghiệp cung ứng giống, vật tư đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra, giúp giảm rủi ro thị trường cho nông dân.

Vụ Xuân năm nay, gia đình bà Hoàng Thị Dinh, thôn Tân An, xã Quang Bình mạnh dạn mở rộng diện tích gieo cấy giống lúa Tẻ nương Hà Giang trên 2.100 m2 ruộng. Từ 7kg thóc giống, bà Dinh làm đất, gieo mạ, cấy từng khóm lúa xuống chân ruộng đã được cày ải kỹ càng. Bà Dinh chia sẻ, vụ mùa năm ngoái, gia đình bà đã cấy thử giống lúa tẻ nương Hà Giang. Kết thúc vụ, 30 bao thóc chắc hạt được thu về khiến cả nhà phấn khởi. Thấy hiệu quả rõ rệt nên vụ này gia đình bà mở rộng diện tích.

Ông Hoàng Mạnh Cường, Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp số Bắc Quang cho biết, nhằm khuyến khích nông dân mạnh dạn tham gia, vụ Xuân năm nay doanh nghiệp hỗ trợ toàn bộ giống lúa cho người dân thôn Tân An. Sau thời gian gieo cấy, cây lúa sinh trưởng tốt, đẻ nhánh khỏe, tỷ lệ sống cao. Hợp tác xã cam kết thu mua toàn bộ sản lượng lúa cho bà con với giá cao để làm lúa giống cung ứng ra thị trường. Cam kết này giúp người dân yên tâm sản xuất, không còn nỗi lo được mùa mất giá.

Cùng với đó, công tác phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng được tăng cường. Ngành chuyên môn thường xuyên theo dõi, dự báo sớm tình hình sâu bệnh, đặc biệt là rầy nâu, đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ… để hướng dẫn biện pháp phòng trừ kịp thời. Nguyên tắc “phòng là chính” được quán triệt, hạn chế phun thuốc tràn lan gây lãng phí và ảnh hưởng môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng rõ nét, việc xây dựng phương án sản xuất thích ứng được đặt lên hàng đầu. Ngành Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo nông dân theo dõi sát diễn biến thời tiết, chủ động che phủ, điều tiết nước hợp lý khi xảy ra rét đậm, nắng nóng bất thường.

Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của ngành chuyên môn và tinh thần tích cực của nông dân, vụ Xuân năm 2026 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đang được triển khai đúng tiến độ, kỳ vọng đạt năng suất, sản lượng cao.

Bài, ảnh: Hoàng Ngọc