Chủ động nguồn nước tưới vụ xuân

Vụ Xuân luôn được xem là vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm, đây là thời điểm gieo cấy phần lớn diện tích lúa và nhiều loại cây trồng chủ lực, quyết định đến năng suất, sản lượng lương thực cũng như thu nhập của người dân. Bởi vậy, việc bảo đảm nguồn nước tưới ngay từ đầu vụ luôn được các cấp, ngành và địa phương của tỉnh đặc biệt quan tâm.

Phát huy hiệu quả các công trình thủy lợi

Bước vào vụ Xuân năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương trong tỉnh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Từ việc tích trữ nước tại các hồ chứa, duy tu, sửa chữa công trình thủy lợi đến nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng và vận hành hợp lý các trạm bơm… tất cả đều được thực hiện sớm và chặt chẽ. Nhờ đó, phần lớn diện tích gieo cấy lúa và cây trồng vụ Xuân trên địa bàn tỉnh đều được cấp nước đầy đủ, giúp bà con nông dân yên tâm sản xuất.

Cán bộ Đội quản lý khai thác công trình thủy lợi khu vực 1 kiểm tra hệ thống cống, kênh dẫn nước về chân ruộng.

Theo thống kê, hiện tại hệ thống thủy lợi của tỉnh Tuyên Quang khá phong phú với 6.742 công trình. Trong đó, hồ chứa 498 công trình; đập dâng 3.442 công trình; công trình bán kiên cố, công trình tạm (đập rọ thép, phai tạm, mương tự chảy) 2.722 công trình; trạm bơm (điện, dầu, thủy luân) 80 công trình. Tổng chiều dài hệ thống kênh mương 8.085 km, trong đó kênh kiên cố là 5.575 km, kênh đất là 2.375 km, đường ống là 135 km. Các công trình hiện đảm bảo tưới cho trên 75.066 ha đất nông nghiệp. Hệ thống công trình thủy lợi ngày càng được đầu tư, nâng cấp đã giúp nhiều vùng sản xuất của tỉnh chủ động hơn về nguồn nước, hạn chế đáng kể tình trạng thiếu nước đầu vụ. Đây cũng là nền tảng quan trọng để các địa phương tổ chức sản xuất đúng khung thời vụ, nâng cao năng suất cây trồng.

Hồ thủy lợi Ngòi Là nằm trên địa bàn phường Minh Xuân với diện tích rộng 80 ha, dung tích hữu ích trên 3,2 triệu m3 nước. Công trình có nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho hơn 552 ha đất lúa, rau màu và nuôi thủy sản thuộc phường Minh Xuân và xã Yên Sơn. Những năm gần đây, hồ đã được đầu tư sửa chữa, nâng cấp các hạng mục như đập đầu mối, tràn xả lũ, cống, kênh dẫn nước, giúp công trình vận hành an toàn và phát huy hiệu quả cao hơn trong việc cấp nước cho sản xuất.

Anh Ngô Quyền, Phó Đội trưởng Đội quản lý khai thác công trình thủy lợi khu vực 1, phụ trách quản lý hồ thủy lợi Ngòi Là cho biết, nhờ được cải tạo, nâng cấp, hồ luôn bảo đảm cung cấp nguồn nước ổn định cho hàng trăm ha ruộng lúa của người dân. Đặc biệt trong vụ Xuân, khi nhu cầu nước tưới tăng cao, việc điều tiết nước từ hồ giúp nhiều cánh đồng có đủ nước để gieo cấy đúng thời vụ.

Cũng giống như hồ Ngòi Là, hồ Khởn, xã Thái Sơn là nguồn nước chính phục vụ sản xuất cho 6 thôn trong xã. Công trình có diện tích mặt nước trên 40 ha và bảo đảm nước tưới cho hơn 38 ha lúa, rau màu. Anh Nguyễn Văn Tuyên, người dân thôn 1, xã Thái Sơn cho biết, nhiều năm nay gia đình anh có hơn 3 sào lúa được cấp nước ổn định từ hồ Khởn. Nhờ nguồn nước dồi dào, gia đình luôn yên tâm sản xuất hai vụ lúa mỗi năm mà không lo thiếu nước như trước.

Bên cạnh hồ Ngòi Là, hồ Khởn, trên địa bàn tỉnh còn nhiều công trình thủy lợi quan trọng khác như hồ Hoàng Khai (phường An Tường), hồ Như Xuyên (xã Đông Thọ), hồ Quang Minh (Bắc Quang), đập Làng Nùng (xã Vị Xuyên)… Những công trình này có vai trò cung cấp nước tưới, tiêu cho hàng nghìn ha đất nông nghiệp, nước nuôi thủy sản của người dân và đã trở thành “mạch nguồn” quan trọng, giúp ngành Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang duy trì sản xuất ổn định và nâng cao năng suất cây trồng.

Chủ động nguồn nước

Cùng với việc phát huy hiệu quả các công trình thủy lợi, các địa phương trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã chủ động triển khai nhiều biện pháp để bảo đảm nguồn nước tưới cho vụ Xuân 2026. Từ cuối năm 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị quản lý công trình thủy lợi kiểm tra, rà soát toàn bộ hệ thống hồ đập, trạm bơm và kênh mương. Những công trình có dấu hiệu hư hỏng được sửa chữa kịp thời, bảo đảm vận hành an toàn và hiệu quả trong mùa sản xuất.

Đồng chí Lê Anh Dũng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: Đơn vị đã tham mưu cho tỉnh xây dựng kế hoạch bảo trì, sửa chữa các công trình thủy lợi, trong đó ưu tiên những công trình phục vụ tưới tiêu tại các vùng sản xuất lớn. Việc duy tu, bảo dưỡng kịp thời giúp các công trình hoạt động ổn định, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền tới người dân, phát động phong trào nạo vét kênh, mương nội đồng để khơi thông dòng chảy, đưa nước từ hồ, đập về tận chân ruộng. Các ban quản lý, đội, tổ thủy nông tại cơ sở cũng thường xuyên kiểm tra hệ thống kênh mương, điều tiết nước hợp lý giữa các khu ruộng. Những khu vực cuối nguồn được ưu tiên cấp nước theo lịch, tránh tình trạng thiếu nước cục bộ trong thời điểm gieo cấy.

Chi cục Thủy lợi tỉnh cũng khuyến cáo người dân sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả, nên áp dụng phương pháp tưới nông - lộ - phơi xen kẽ đối với cây lúa, vừa tiết kiệm nước vừa tạo điều kiện cho cây phát triển tốt hơn.

Trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, việc chủ động nguồn nước tưới đóng vai trò quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp. Với hệ thống công trình thủy lợi ngày càng hoàn thiện cùng sự chủ động của chính quyền và người dân, Tuyên Quang đang tạo nền tảng vững chắc để vụ Xuân 2026 đạt năng suất cao, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển nông nghiệp bền vững.

Bài, ảnh: Kim Ngọc