Chương trình do WB và Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) đồng dẫn dắt, được chính thức công bố tại Hội nghị Năng lượng châu Phi ở Dar es Salaam (Tanzania) vào tháng 1/2025.
Đến nay đã có khoảng 44 triệu người được tiếp cận điện qua chương trình, dự báo con số này tiếp tục tăng mạnh vào cuối năm 2026. Nguồn vốn cam kết bao gồm các khoản vay ưu đãi từ WB, AfDB, các tổ chức tài chính phát triển khác, cùng đóng góp từ khu vực tư nhân và các đối tác.
Hiện nay, gần 600 triệu người (khoảng một nửa dân số) ở Nam sa mạc Sahara vẫn chưa có điện. Đây là một rào cản lớn đối với tăng trưởng kinh tế, giáo dục, việc làm và năng suất lao động, đặc biệt khi khu vực này có cơ cấu dân số trẻ, khoảng 70% dân số ở độ tuổi dưới 30.
Sứ mệnh 300 tập trung khắc phục vấn đề này thông qua các cải cách ngành năng lượng, thu hút đầu tư tư nhân và mở rộng hạ tầng, bao gồm năng lượng tái tạo, lưới điện và giải pháp phân tán. 30 quốc gia châu Phi đã tham gia xây dựng các Thỏa thuận Năng lượng Quốc gia (National Energy Compacts), lập kế hoạch cụ thể về nhu cầu, tài trợ và cách thức thực hiện. WB cùng Quỹ Rockefeller hỗ trợ thành lập các Đơn vị Giám sát và Thực hiện Thỏa thuận, cử chuyên gia kỹ thuật tư vấn.
Trong khuôn khổ “Ngày Sứ mệnh 300” tại Hội nghị Năng lượng châu Phi 2026 ở thành phố Cape Town (Nam Phi), Quỹ Rockefeller công bố đầu tư thêm 10 triệu USD cho chương trình, hợp tác với Liên minh Năng lượng Toàn cầu vì Con người và Hành tinh (Global Energy Alliance).
Khoản tiền này sẽ hỗ trợ nhanh chóng điện khí hóa ở ít nhất 15 quốc gia, tập trung vào Liberia và Malawi, đồng thời mở rộng chương trình học bổng “Mission 300 Fellows” đã hỗ trợ 13 quốc gia như Burundi, Chad, Côte d'Ivoire, Lesotho, Madagascar, Mozambique, Senegal, Sierra Leone và các nước khác.
Sứ mệnh 300 không chỉ mang lại điện mà còn thúc đẩy chuyển đổi kinh tế bền vững, tạo việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho hàng trăm triệu người trẻ châu Phi. WB và AfDB cam kết WB sẽ kết nối 250 triệu người, AfDB 50 triệu, với trọng tâm là năng lượng tái tạo và tích hợp khu vực.
Trong bối cảnh quá trình chuyển đổi năng lượng tại châu Phi tăng tốc, Quỹ Năng lượng Bền vững cho châu Phi (SEFA) do AfDB quản lý dự kiến sẽ tăng gấp 2 lần nguồn tài trợ lên 2,5 tỷ USD trong 2 năm tới.
Các khoản đóng góp cho quỹ năng lượng sạch hàng đầu châu Phi SEFA đã tăng đáng kể trong năm 2025, đạt 88 triệu USD so với 54,3 triệu USD của năm trước, chủ yếu từ các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU). Tại Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP30) năm 2025, Đức cam kết đóng góp thêm 40,1 triệu USD và Italia 5,9 triệu USD cho các chương trình tiếp cận năng lượng và phát triển hydro xanh của quỹ.
Theo ông Joao Duarte Cunha, Giám đốc Bộ phận Quỹ Năng lượng Tái tạo và Quỹ Năng lượng Bền vững cho châu Phi của ngân hàng, danh mục dự án hiện tại có thể huy động khoảng 2,5 tỷ USD vốn, và đến năm 2030 có khả năng thu hút hơn 10 tỷ USD vốn thương mại.
Trong năm 2025, ngân hàng đã phê duyệt 13 dự án năng lượng tái tạo trị giá 97 triệu USD. Trước đó, năm 2024, SEFA phê duyệt 14 dự án tại Kenya, Nigeria, Burkina Faso, Ethiopia và Chad, bổ sung khoảng 840 MW công suất phát điện và cung cấp 1,5 triệu kết nối điện mới.
Trong đó, 8 dự án thuộc loại điện nền xanh - sản xuất năng lượng tối thiểu cần thiết để đáp ứng nhu cầu cơ bản của quốc gia, 2 dự án là lưới điện mini xanh và 4 dự án tập trung vào tiết kiệm năng lượng. Sang năm 2025, hầu hết dự án được phê duyệt cũng thuộc loại điện nền xanh, trong khi số lượng lưới điện mini và hoạt động tiết kiệm năng lượng giảm.
SEFA được thành lập nhằm thu hút đầu tư tư nhân vào năng lượng sạch tại châu Phi thông qua các khoản vay ưu đãi, bảo lãnh và hỗ trợ kỹ thuật, qua đó thúc đẩy mở rộng tiếp cận điện và chuyển đổi năng lượng bền vững trên toàn lục địa.
Ý kiến bạn đọc