Khát vọng xuân của thể thao Việt Nam:Từ ASIAD 2026 đến mục tiêu Olympic 2028

Trong bối cảnh thành tích tại các đấu trường lớn còn trồi sụt, ASIAD 20 được xem như “thước đo” phản ánh chính xác thực lực, hiệu quả đầu tư cũng như hướng đi dài hạn của thể thao Việt Nam.

Tiếp nối thành công thời gian qua, đội tuyển cầu mây nữ được kỳ vọng giành Huy chương vàng tại ASIAD 2026. Ảnh: Bùi Lượng

Nhanh chóng triển khai, xác định trọng tâm

Theo Cục Thể dục thể thao Việt Nam, trong năm 2026, ngoài việc chuẩn bị cho các vòng loại Olympic 2028, thể thao Việt Nam sẽ tham dự tới 4 đại hội thể thao quốc tế lớn gồm ASIAD 20, Olympic trẻ 2026, Đại hội thể thao trong nhà và võ thuật châu Á 2026, Đại hội thể thao bãi biển châu Á 2026. Trong số này, ASIAD 20 là sân chơi nhận được sự quan tâm lớn nhất.

Không giống SEA Games - nơi yếu tố khu vực và lợi thế chủ nhà có thể ảnh hưởng đáng kể đến thành tích - ASIAD là đấu trường mà hầu hết các cường quốc thể thao châu Á đều tung lực lượng mạnh nhất. Chính vì vậy, kết quả thi đấu tại ASIAD được xem là phản ánh khá sát thực lực của mỗi nền thể thao, đồng thời cho thấy cơ hội tranh chấp vé trực tiếp dự Olympic, thậm chí là khả năng giành huy chương ở đấu trường Olympic.

Thực tế cho thấy, thành tích của thể thao Việt Nam tại ASIAD vẫn thiếu tính ổn định. Việc dẫn đầu SEA Games 31 với 205 HCV, hay tiếp tục đứng đầu SEA Games 32 với 136 HCV trên đất Campuchia, chưa bao giờ đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ thành công tại ASIAD. Ngược lại, ngay sau những kỳ SEA Games thành công, thể thao Việt Nam thường trở về với thực tế khắc nghiệt hơn ở sân chơi châu lục và thế giới.

Tại ASIAD 19 năm 2023, Đoàn thể thao Việt Nam chỉ giành được 3 HCV, giảm so với ASIAD 18. Đến Olympic Paris 2024, Việt Nam không giành huy chương, thành tích nổi bật nhất là vị trí hạng tư của xạ thủ Trịnh Thu Vinh ở nội dung 10m súng ngắn hơi nữ.

Những con số ấy cho thấy rõ một điều: SEA Games không phải là thước đo chính xác cho năng lực tranh chấp huy chương tại ASIAD hay Olympic. Chính vì vậy, mục tiêu số lượng HCV hay thứ hạng ở SEA Games 33 không còn được lãnh đạo ngành Thể thao đặt nặng, thay vào đó là định hướng đầu tư trọng điểm cho các môn Olympic và ASIAD, được xem là bền vững hơn cho thể thao thành tích cao.

Trong chiến lược hướng tới ASIAD 20, những môn từng khẳng định được vị thế ở ASIAD và có khả năng cạnh tranh huy chương châu Á như cầu mây, karate tiếp tục được đặt nhiều kỳ vọng. Đây cũng là những môn từng mang về HCV cho thể thao Việt Nam tại ASIAD 19.

Bài toán đầu tư và kỳ vọng chuyển biến

Theo Trưởng phòng Thể thao thành tích cao Hoàng Quốc Vinh, định hướng xuyên suốt của ngành Thể thao là nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo, thi đấu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và y học thể thao. Mục tiêu trước mắt là phấn đấu nằm trong nhóm 20 đoàn dẫn đầu tại ASIAD 20, cải thiện thứ hạng so với vị trí 21 tại ASIAD 19.

Tuy nhiên, giới chuyên môn đều hiểu rằng, đặt mục tiêu là một chuyện, hiện thực hóa mục tiêu lại là câu chuyện không hề đơn giản. Bài toán kinh phí vẫn luôn là thách thức lớn, đặc biệt với những môn ít khả năng xã hội hóa nhưng lại có cơ hội tranh HCV ASIAD hoặc vé Olympic như karate, cầu mây. Trong điều kiện nguồn ngân sách còn hạn chế, ngành Thể thao hiện mới chỉ có thể tập trung đầu tư cơ sở vật chất, hỗ trợ tập luyện và hồi phục cho VĐV. Nghị định số 349/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định một loạt chính sách mới đối với huấn luyện viên và vận động viên trong thời gian tập trung tập huấn, thi đấu, áp dụng từ 15-2-2026 đang được kỳ vọng là cú hích mạnh mẽ cho thể thao Việt Nam. Với thu nhập có thể đạt 20 - 25 triệu đồng mỗi tháng từ tiền công tập luyện, chế độ dinh dưỡng cộng với các khoản thưởng thành tích quốc tế, VĐV hoàn toàn có thể toàn tâm, toàn ý tập luyện, thi đấu.

Không kể, chế độ đãi ngộ ở nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội, cũng thay đổi tích cực giúp VĐV có thể có mức thu nhập 20 - 30 triệu đồng mỗi tháng. Trưởng bộ môn kiếm quốc tế (Trung tâm Huấn luyện và thi đấu thể thao Hà Nội) Phạm Anh Tuấn cho rằng, với những điều kiện đãi ngộ, khen thưởng hiện tại, VĐV hoàn toàn không phải lo chuyện “cơm, áo, gạo, tiền” mà chỉ cần tập trung tối đa để có thành tích quốc tế, qua đó được nhận chế độ đãi ngộ của thành phố cũng như trung ương.

Giờ đây, ASIAD 20 cũng đang được xem là nơi cho thấy hiệu ứng từ các chế độ đãi ngộ của Chính phủ và địa phương tác động thế nào tới thành tích của VĐV.

Thể thao Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng để tạo ra bước chuyển thực chất. Trong bức tranh ấy, ASIAD 20 không chỉ là mục tiêu thành tích, mà còn là phép thử cho cả một chiến lược phát triển, để thấy rõ hơn tương lai của thể thao Việt Nam.