Ông trùm đình làng Song Lĩnh

Cứ vào ngày mùng 3 Tết hằng năm lại diễn ra Lễ hội đình Song Lĩnh, thuộc tổ dân phố Cầu Đá, phường An Tường. Đây là lễ hội truyền thống của đồng bào Cao Lan trong thôn, cầu cho một năm mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi, mọi nhà được bình an. Và chủ trì phần lễ tại đình chính là ông trùm đình làng Hoàng Tiến Khương, người còn giữ nhiều bài cúng truyền thống và những bài múa độc đáo của đồng bào Cao Lan.

Giữ gìn văn hóa dân tộc

Gia đình ông Khương có nhiều đời làm thầy, nên từ nhỏ ông đã được làm quen với chữ Nho, Hán Nôm. Ông cũng được đi theo mỗi dịp ông và bố làm lễ để học hỏi. Nhờ vậy, ông đã biết và thực hành được nhiều bài cúng, điệu múa truyền thống của người Cao Lan. Ông Hoàng Tiến Khương cho biết, cũng như nhiều dân tộc thiểu số khác trong tỉnh, đồng bào Cao Lan có lễ đám chay, cầu tài, cầu lộc, cầu mùa… Theo một số lễ đó là những bài múa truyền thống. Ngoài ra còn có múa phát nương, tra lúa, xúc tép… thể hiện vẻ đẹp của con người trong lao động. Đặc biệt, không thể thiếu các nhạc cụ như chiêng, trống sành.

Ông Hoàng Tiến Khương, tổ dân phố Cầu Đá, phường An Tường đang thực hiện các thủ tục để làm lễ.

Lễ cúng tại đình làng hằng năm được chuẩn bị rất cẩn thận, chu đáo. Các lễ vật được dâng lên chính là những sản vật ở địa phương, mang ý nghĩa tri ân Thành Hoàng, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và giữ gìn bản sắc văn hóa cộng đồng. Phần lễ cũng thể hiện lòng biết ơn sâu sắc với công đức của tiền nhân, cầu mong bình yên, ấm no, đủ đầy, hạnh phúc cho người dân. Ngoài ra, trong năm còn có một số lễ chính tại đình như: Lễ xuống đồng (10/2 Âm lịch); lễ cơm mới (15/8); lễ đại tiệc (10/10) mừng cho mùa màng bội thu, người người có sức khỏe, đời sống đủ đầy và lễ tổng kết cuối năm (25/12) để khóa cửa đình làng cho đến năm mới.

Để văn hóa của dân tộc không bị mai một, ông Khương luôn sẵn sàng dạy chữ Nho, các bài cúng hay những điệu múa của đồng bào Cao Lan cho thế hệ trẻ. Ông nói, hiện ông đang hướng dẫn cho 5 người học chữ Nho. Các con, các cháu còn bận gia đình, công việc, phải đi làm công ty nhiều nên việc học không được liên tục. Nhưng ông vẫn tranh thủ dạy cho ai có nhu cầu hay sắp xếp được công việc. Học chữ Nho không chỉ đơn giản là học chữ, mà còn là học về đạo đức, học làm người, giúp con người hướng thiện, làm những việc tốt và sống có ý nghĩa.

Ông Hoàng Tiến Khương đánh chiêng, một nhạc cụ không thể thiếu trong một số lễ truyền thống của đồng bào Cao Lan.

Anh Hoàng Hữu Thức, tổ dân phố Cầu Đá, phường An Tường chia sẻ, ngày nhỏ mình cũng đã được học chữ Nho, nhưng vì công việc đi làm ăn xa, nay mới có thời gian tiếp tục học. Anh thấy, học chữ Nho có ý nghĩa giáo dục rất sâu sắc, giúp con người trưởng thành, chín chắn hơn.

Ý nghĩa của hạnh phúc

Đặc biệt, có nhiều người đã nghe nói về bùa yêu của đồng bào Cao Lan, mà thầy Hoàng Tiến Khương là người có uy tín trong việc làm bùa. Thầy Hoàng Tiến Khương nói, bùa yêu là để se duyên cho những người có tình cảm đến với nhau, hay cho những gia đình có nguy cơ tan vỡ, giữa vợ chồng có những khúc mắc, mâu thuẫn cần được hóa giải để hiểu và thông cảm cho nhau hơn... Người đến nhờ ông làm bùa, ông đều tìm hiểu, nghe câu chuyện cụ thể, nếu giúp được ông sẽ giúp nhiệt tình. Vì vậy, không ít người ở các xã, tỉnh khác tìm đến đã được ông giúp đỡ thành công.

Ông Hoàng Tiến Khương hướng dẫn cách đánh trống cho người học.

Lễ để làm bùa có cúng ông Tơ, bà Nguyệt để se duyên cho người làm lễ; đồng thời dâng lễ lên Thái Thượng Lão Quân, Ngọc Hoàng xin ban phát, phù hộ cho hai người đến được với nhau, hạnh phúc được gìn giữ. Bởi vậy, việc làm bùa yêu có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện mong muốn của con người về hạnh phúc lứa đôi, gia đình được êm ấm, hạnh phúc trọn vẹn. Còn với những người có ý đồ xấu, thì ông Khương không nhận làm và cũng nói rõ để mọi người hiểu được hạnh phúc không thể ép buộc, mà phải có cơ sở để vun đắp và tác động tích cực. Quan trọng hơn, dù có làm bùa cũng chỉ có tác dụng trong thời gian ngắn, cần nhất là những người trong cuộc phải hiểu và trân trọng người yêu, người bạn đời của mình và cùng nhau vun đắp cho hạnh phúc lâu dài.

Không chỉ giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan, ông Khương đã và đang tích cực truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, để những nét đẹp ấy mang lại những giá trị tích cực cho cuộc sống cộng đồng.

Huyền Linh