Chung tay để Mèo Vạc đỡ khát

HGĐT- Mỗi khi mùa khô về người dân Mèo Vạc lại phải đối phó với nỗi lo thiếu nước sinh hoạt (NSH). Năm nay, trước những biến đổi của thời tiết, lượng mưa ít, các điểm tích tụ nước cũng không nhiều nên mùa khô hạn đã đến sớm hơn mọi năm, bắt đầu từ khoảng trung tuần tháng 10. Theo đánh giá, người dân Mèo Vạc sẽ phải đối mặt với một mùa khô đầy khắc nghiệt và kéo dài trong năm nay.

Cách đây hơn 2 tháng, bể nước dự trữ của nhiều hộ dân đã cạn đến đáy, nhiều người đã phải làm công việc quen thuộc như mọi năm trong mùa khô là mang những chiếc can nhựa đi cách nhà đến hàng cây số để lấy nước. Có dịp đến các xã như Lũng Pù, Cán Chu Phìn, Lũng Chinh... mới thấy đời sống của người dân nơi đây đang gặp rất nhiều khó khăn do thiếu NSH. Tình trạng thiếu NSH cũng gây khó khăn cho các trường học, nơi có học sinh nội trú dân nuôi. Theo báo cáo của phòng Giáo dục huyện Mèo Vạc, trong tháng 12.2009, đã có 12/18 xã, nơi có các trường học đóng chân xảy ra tình trạng thiếu NSH phục vụ cho giáo viên và học sinh. Thời gian thiếu nước của năm nay có thể sẽ kéodài từ 4 - 5 tháng, trước khi có sự hỗ trợ của tỉnh, rất nhiều trường học đã phải huy động sự đóng góp của cộng đồng và các thầy, cô giáo để mua nước cho học sinh nội trú dân nuôi.

Đặc biệt là khu vực thị trấn Mèo Vạc, nơi có trên 1.100 hộ với trên 4.500 dân, cùng với rất nhiều các nhà hàng, nhà nghỉ, các cơ quan, công sở, bệnh viện và trường học... nên khó khăn về nước lại càng lớn hơn. Thường thường hàng năm, việc thiếu NSH trên địa bàn thị trấn chỉ xảy ra vào khoảng tháng 12, nhưng mùa khô năm nay đã đến sớm từ tháng 10. Ông Lê Trọng Nhất, Giám đốc Trung tâm dịch vụ cấp thoát nước huyện cho biết, toàn thị trấn hiện có 528 tập thể, cá nhân dùng nước do trung tâm cung cấp. Nước được khai thác từ các nguồn tự nhiên xung quanh thị trấn như: Tò Đú, Sán Tớ, Tà Ván và Thế Kỷ với lượng khai thác bình quân trong năm 9 - 11.000m3/tháng, tuy nhiên vào mùa khô như hiện nay thì chỉ khai thác được khoảng 5.000m3/tháng. Nếu từ giờ đến Tết Nguyên đán, thời tiết tiếp tục khô hạn như hiện nay thì lượng nước khai thác sẽ chỉ đạt khoảng 2.000m3/tháng.

Đối với nhiều hộ kinh doanh nhà nghỉ, nhà hàng ăn uống cũng gặp rất nhiều khó khăn khi phải gánh thêm chi phí mua nước đắt đỏ. Chủ nhà hàng Long Hồng ở tổ 3, thị trấn cho biết, bình thường sử dụng nước do Trung tâm dịch vụ nước cung cấp chỉ hết khoảng 300 ngàn đồng/tháng. Nhưng giờ vào mùa khô, hết nước mỗi tuần nhà hàng phải mua gần 2 xe nước, chi phí 600 ngàn đồng... Càng vào giữa mùa khô, lượng nước chảy về từ các nguồn ngày càng ít dần, nhiều hộ dân ở các tổ 3, 4, 5 ở thị trấn Mèo Vạc 2 tháng nay chưa có nước chảy về bể, hoặc nếu có thì cũng không đủ dùng. Nhiều cơ quan, đơn vị, trường học trên địa bàn thị trấn đang ở trong tình trạng... đóng cửa nhà vệ sinh, hoặc phải đặt ra chế độ tiết kiệm nước sinh hoạt tới mức tối đa. Để giải quyết khó khăn trước mắt, nhiều cơ quan và hộ dân trên địa bàn thị trấn đã phải bỏ tiền ra để mua nước sinh hoạt với mức từ 300 - 350 ngàn đồng/ xe nước 6m3 . Trên địa bàn thị trấn hiện có 5 gia đình chuyên làm dịch vụ vận chuyển nước sinh hoạt cho thị trấn và các xã trong, ngoài huyện. Vào thời điểm nóng như hiện nay, các nhà dịch vụ đều chở hết công suất từ 10 - 12 xe nước/ngày cho thị trấn và các xã. Do việc đi lấy nước cách thị trấn cả chục km nên để được phục vụ NSH thì các hộ dân cũng phải đăng ký từ ngày hôm trước thì mới có thể có nước dùng.

Việc thiếu NSH cũng khiến cho đời sống không ít cán bộ, giáo viên trên huyện vùng cao này gặp khó khăn... Nhiều cán bộ CNVC dù đồng lương chưa nhiều, nhưng hàng tuần vẫn phải bỏ tiền ra để mua NSH. Ngay tại khu tập thể giáo viên trường THCS thị trấn Mèo Vạc, với 5 gia đình, mặc dù dùng tiết kiệm nhưng mỗi tháng cũng phải chi phí thêm 1,3 triệu đồng tiền nước… Hàng năm tỉnh đã có sự hỗ trợ kinh phí giúp các huyện gặp khó khăn về NSH trong mùa khô năm nay, riêng Mèo Vạc cũng đã nhận được số tiền 150 triệu đồng, qua đó, huyện đã kịp thời phân bổ giúp cho các cơ sở, trường học từng bước vơi đi khó khăn.

Có thể nói, trong số 4 huyện Cao nguyên đá, đầu tiên là Mèo Vạc, tiếp đến Đồng Văn là 2 huyện gặp nhiều khó khăn nhất về NSH. Thấu hiểu khó khăn của bà con, Trung ương và tỉnh đã dành nhiều sự quan tâm thông qua việc đầu tư, hỗ trợ cho Mèo Vạc nhiều công trình hồ chứa NSH và nhiều dự án tìm kiếm nguồn nước. Tính đến nay, trên địa bàn huyện có 14 công trình hồ chứa nước đã và đang được đầu tư xây dựng, 1 công trình nữa cũng đang được thẩm định. Trong số hồ được xây dựng, đã có 6 hồ được đưa vào sử dụng, đem lại lợi ích, niềm vui cho rất nhiều hộ dân. Từ sự đầu tư của các cấp, có nhiều chương trình khoan tìm nguồn nước đã và đang được triển khai, trong đó đáng kể nhất là việc khoan tìm thấy nguồn nước ngầm trên địa bàn xã Pả Vi có thể phục vụ cho nhu cầu của người dân trên địa bàn xã và một phần thị trấn Mèo Vạc. Một tín hiệu vui cho người dân thị trấn Mèo Vạc là công trình khoan lấy nước có tính khả thi cao đang được triển khai với số tiền đầu tư lên đến gần 10 tỷ đồng là công trình khoan nước từ một hang sâu 60m ở xóm Tò Đú để dẫn nước về thị trấn Mèo Vạc, hứa hẹn sẽ làm giảm đi đáng kể tình trạng thiếu nước của thị trấn. Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Giám đốc Công ty khảo sát địa chất và môi trường Hà Nội, người phụ trách công trình này cho biết, nếu thành công, đường nước này sẽ cung cấp cho thị trấn khoảng 350m3/ngày đêm về mùa mưa và khoảng 120m3 /ngày đêm về mùa khô.

Trong một vài năm tới, khi các hồ chứa NSH trên địa bàn được hoàn thành cùng với một vài dự án khoan tìm nguồn nước sẽ góp phần đáng kể làm giảm tình trạng thiếu nước trong mùa khô hạn. Song, theo nhận định của các ngành chức năng của huyện, trước thời tiết ngày càng có những diễn biến phức tạp, thất thường, thì việc bảo vệ rừng, trồng rừng cần phải được đẩy mạnh, đồng thời người dân phải có ý thức tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước mới có thể làm giảm đi khó khăn về thiếu NSH. Đối với khu vực thị trấn, vấn đề cải tạo hệ thống dẫn nước từ các nguồn về và đường ống trong nội thị cũng cần phải được quan tâm, đầu tư để tránh thất thoát. Trước khó khăn về NSH, các huyện trên Cao nguyên đá nói chung, đặc biệt là Mèo Vạc rất cần có thêm những chương trình đầu tư của Nhà nước, thúc đẩy tìm kiếm, khai thác và bảo vệ nguồn nước giúp người dân vơi đi khó khăn.