Phát huy sức mạnh mềm của dân tộc

Trong báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại Khai mạc Đại hội XIV đã nhấn mạnh: Văn hóa và con người - nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển của đất nước là 1 trong 8 nội dung quan trọng, xuyên suốt, tập trung triển khai các quyết sách chiến lược. Điều này một lần nữa khẳng định: Văn hóa đã được đặt vào vị trí trung tâm, được xác định là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và hệ điều tiết cho tăng trưởng nhanh, bền vững.

Sức bật cho du lịch

Nhiệm kỳ 2021 - 2025, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung gắn kết phát triển du lịch với bảo tồn và phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên, di sản lịch sử - văn hóa và bản sắc văn hóa các dân tộc.

Trên cơ sở xác định các khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt là trụ cột trong giáo dục truyền thống và phát triển du lịch, tỉnh đã triển khai hiệu quả nhiều dự án trọng điểm như Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào gắn với phát triển du lịch đến năm 2025; dự án bảo tồn, tôn tạo Khu Di tích Ban Thường trực Quốc hội…

Phụ nữ xã Lâm Bình giữ nghề dệt thổ cẩm, tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ khách du lịch.

Cùng với đó, tỉnh xây dựng Làng văn hóa du lịch gắn với Khu Di tích Tân Trào; triển khai thiết kế trưng bày Bảo tàng ATK Tân Trào; hoàn thành lập quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Địa điểm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang - Lâm Bình gắn với phát triển du lịch đến năm 2030, tầm nhìn 2050 cũng được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý và định hướng lâu dài cho phát triển bền vững.

Đến nay, toàn tỉnh có 794 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó 215 di tích xếp hạng quốc gia, 308 di tích xếp hạng cấp tỉnh, 3 di tích quốc gia đặc biệt và 4 bảo vật quốc gia; 53 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hệ thống chủ thể văn hóa không ngừng được củng cố với 3 Nghệ nhân Nhân dân, 43 Nghệ nhân Ưu tú; 54 lễ hội; gần 2.500 đội văn nghệ quần chúng và hàng trăm câu lạc bộ dân ca, dân vũ của các dân tộc Mông, Tày, Dao, Cao Lan, Sán Dìu, Nùng,…
Tuyên Quang không chỉ bảo tồn di sản theo cách “giữ gìn nguyên trạng”, mà đang từng bước chuyển hóa giá trị văn hóa thành động lực phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Việc bảo tồn di tích, phục dựng lễ hội, nâng cao vai trò của nghệ nhân, cộng đồng dân cư đã góp phần hình thành hệ sinh thái văn hóa sống động, nơi người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người hưởng lợi từ di sản. Bằng chứng là lượng khách du lịch đến với tỉnh năm 2025 đạt khoảng 3,6 triệu lượt khách; tổng thu xã hội từ du lịch đạt 9.418 tỷ đồng.

Năm 2025 được xem là năm  bùng nổ của du lịch Lũng Cú, khi khách du lịch đến địa phương này tăng 226,7%, vượt xa kỳ vọng. Nhiều địa danh du lịch ở Lũng Cú trở thành điểm đến hấp dẫn du khách, như Làng Lô Lô Chải, Thèn Pả, Ma Lé… Ông Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải cho biết: “Bà con mong muốn vừa bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Lô Lô, vừa phát triển du lịch để có cuộc sống tốt hơn. Khi du khách đến đây, họ không chỉ được tham quan mà còn hòa mình vào đời sống của người dân, cảm nhận sự chân thành, mộc mạc của vùng cực Bắc”.

Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú chia sẻ: Điều này là kết quả của một thời gian dài gắn bảo tồn, phát triển văn hóa với quy hoạch, phát triển du lịch đồng bộ, hiệu quả. Đây cũng là tiền đề để Lũng Cú hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm du lịch của Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, thu hút 1 triệu lượt khách và đến năm 2045 là xã phát triển khá của vùng lõi Cao nguyên đá Đồng Văn.

Nhiều điểm du lịch trong tỉnh cũng được vinh danh trong các giải thưởng khu vực và quốc tế như Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu Châu Á năm 2023, 2024; Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn điểm đến Văn hóa hàng đầu Châu Á năm 2025; “Công trình Quảng trường Nguyễn Tất Thành - Tinh hoa của núi rừng” được trao “Giải thưởng phong cảnh thành phố Châu Á”; 4 giải thưởng ASEAN; 1 giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2025 của UN Tourism cho làng văn hóa du lịch tiêu biểu thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú; Lễ hội Thành Tuyên được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp chứng nhận bản quyền nhãn hiệu “Thành Tuyên FESTIVAL”...

Tiếp tục phát huy sức mạnh nội sinh

Ngay trước thềm Đại hội XIV của Đảng, ngày 7-1-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây không chỉ là một dấu mốc quan trọng của riêng lĩnh vực văn hóa, mà còn là quyết sách chiến lược có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Như vậy có thể khẳng định, Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ là một văn kiện chuyên ngành về văn hóa, mà là một quyết sách chiến lược tạo xung lực phát triển mới cho đất nước, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và khẳng định vị thế, bản sắc trong kỷ nguyên hội nhập và chuyển đổi số toàn cầu.

Tỉnh Tuyên Quang là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa cách mạng, nơi hội tụ bản sắc văn hóa đa dạng của các dân tộc anh em. Nghị quyết số 80 đã tạo khuôn khổ chính sách quan trọng để tỉnh tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc, gắn kết chặt chẽ giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội, nhất là du lịch và xây dựng nông thôn mới. Trên cơ sở đó, tỉnh có điều kiện đẩy mạnh bảo tồn di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; đầu tư cho các thiết chế văn hóa cơ sở; chú trọng xây dựng con người Tuyên Quang phát triển toàn diện, giàu bản sắc, có ý thức gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, Nghị quyết cũng mở ra cơ hội để tỉnh đổi mới phương thức quản lý, khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa gắn với phát triển du lịch, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số trong bảo tồn, quảng bá và phát huy các giá trị di sản. Từ đó, đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Bài,  ảnh: TRẦN LIÊN