80 năm Thi hành án dân sự: Trọn vẹn niềm tin, thượng tôn pháp luật

Có một nghề luôn song hành cùng những bản án, quyết định của Tòa án, nhưng lại ít khi được xướng tên dưới ánh đèn sân khấu. Có những con người ngày đêm trăn trở, đối mặt với muôn vàn góc khuất của đời sống xã hội chỉ để đổi lấy sự nghiêm minh của pháp luật. Đó là những cán bộ, Chấp hành viên Thi hành án dân sự (THADS) – những người đã đi qua hành trình 80 năm (19/7/1946 - 19/7/2026) đầy vinh quang và tự hào. Trên quê hương cách mạng Tuyên Quang, chặng đường ấy được viết nên bởi nhiệt huyết, bằng những con số biết nói và bằng cả một khát vọng vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.

Tập thể cán bộ, công chức Thi hành án dân sự tỉnh Tuyên Quang chụp ảnh lưu niệm tại Di tích Bộ Tư pháp, thôn Mới, xã Minh Thanh.

Âm vang thuở sơ khai

Lật giở lại những trang sử vàng của dân tộc, ngay từ khi chính quyền cách mạng mới phôi thai, công tác thi hành án đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đặt nền móng kiến tạo. Ngày 24 – 1 - 1946, Sắc lệnh số 13/SL ra đời, chính thức trao quyền thi hành mệnh lệnh của Thẩm phán cấp trên cho Ban Tư pháp cấp xã.

Giữa bộn bề thù trong giặc ngoài, văn bản mang tính lịch sử ấy đã thắp lên ngọn lửa đầu tiên cho ngành. Vào ngày 19 – 7 - 1946, Sắc lệnh số 130/SL được ban hành, khắc họa rõ nét hơn thể thức thi hành án, khẳng định vị trí không thể thiếu của công tác này trong hệ thống tư pháp. Cột mốc 19 - 7 từ đó trở thành "Ngày Truyền thống Thi hành án dân sự", một ngày để những người làm nghề bồi hồi nhìn lại và tri ân.

Thi hành án dân sự Tuyên Quang luôn duy trì nền nếp đối thoại và giải quyết kịp thời vướng mắc trong công tác thi hành án dân sự.

Hành trình hoàn thiện thể chế của ngành là những bước đi không mỏi, theo từng giai đoạn thăng trầm của đất nước. Nếu như trong những năm 1950, Thẩm phán phải khoác lên mình "hai vai" vừa xét xử vừa thi hành, thì đến năm 1960, Tòa án nhân dân đã hình thành nên một đội ngũ nhân viên "Chấp hành án" chuyên trách đầu tiên. Bản Hiến pháp năm 1980 như một lời tuyên thệ đanh thép của Quốc gia: Mọi phán quyết của Tòa án đã có hiệu lực đều phải được các cơ quan, tổ chức và công dân nghiêm túc chấp hành.

Dòng chảy lịch sử tiếp tục ghi nhận sự chuyển giao mang tính bước ngoặt khi vào năm 1982, Tòa án nhân dân tối cao đã trao lại trọng trách quản lý công tác thi hành án cho Bộ Tư pháp. Và với Pháp lệnh THADS năm 1989, chân dung của "Chấp hành viên" được định danh một cách đầy tự hào, trở thành duy nhất mang trong mình quyền lực nhà nước để thực thi phán quyết.

Thế nhưng, sự đan xen giữa xét xử và thi hành vẫn tạo ra những nút thắt. Để cởi trói cho những vướng mắc ấy, năm 1993, công tác THADS được chuyển giao trọn vẹn sang các cơ quan Bộ Tư pháp quản lý, thiết lập một hệ thống dọc xuyên suốt từ Trung ương tới địa phương. Trải qua nhiều lần gọt giũa qua các năm 2004, 2008, 2014, 2022 và nay là Luật Thi hành án dân sự năm 2025 (chính thức có hiệu lực từ ngày 1 – 7 - 2026), hành lang pháp lý của ngành đã trở thành một đại lộ thênh thang, vững chãi. Đây thực sự là bệ phóng để hệ thống THADS vươn lên đáp ứng sứ mệnh xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Anh Tuấn và đồng chí Trần Thị Phương Hoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự trao Bằng khen và danh hiệu “Tập thể lao động xuất sắc” của Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc.

Lửa thử vàng trên mảnh đất Tuyên Quang

Với riêng Tuyên Quang, câu chuyện của những người làm THADS là những câu chuyện thấm đẫm mồ hôi và nước mắt. Theo lịch sử của ngành, bắt đầu từ ngày 1 – 7 - 1993, khi công tác này chính thức được bàn giao sang ngành Tư pháp, toàn tỉnh chỉ có 28 cán bộ, trong đó chỉ có 8 người ở Cục và 20 người chia nhau bám trụ tại các Chi cục. Cả tỉnh chỉ có 15 Chấp hành viên. Đó là những tháng ngày mà cơ sở vật chất vô cùng mỏng manh, mọi công đoạn từ ghi chép, sổ sách đều được làm thủ công bằng đôi tay và những vòng xe đạp rệu rã trên những cung đường đồi núi gập ghềnh.

Giai đoạn 1993 - 2003: Bằng phương pháp làm việc chủ yếu là thủ công, toàn tỉnh đã thụ lý 15.130 việc với số tiền trên 36,4 tỷ đồng. Ngành đã nỗ lực thi hành xong 11.391 việc, thu hồi trên 20,4 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 88% về việc và 85% về tiền.

Một buổi cưỡng chế của Chấp hành viên, Thi hành án dân sự tại Phường Mỹ Lâm, Tuyên Quang.

Giai đoạn 2004 - 2012: Cùng với sự phát triển kinh tế, số lượng án tăng vọt. Tổng số thụ lý lên tới 27.196 việc với số tiền trên 293,6 tỷ đồng. Vượt qua áp lực, đơn vị đã thi hành xong 23.738 việc, thu hồi hơn 174,5 tỷ đồng. Tỷ lệ giải quyết trong giai đoạn này đạt mức rất cao: 96,5% về việc và 88,5% về tiền. Đặc biệt, ngày 06/11/2009, Bộ Tư pháp ban hành Quyết định số 2589/QĐ-BTP thành lập Cục THADS tỉnh Tuyên Quang, đánh dấu sự phát triển về quy mô với biên chế toàn tỉnh tăng lên 79 người.

Giai đoạn 2013 - 2024: Tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp, tổng số thụ lý đạt mốc 63.934 việc, số tiền phải thi hành cán mốc trên 2.214 tỷ đồng. Ngành đã thi hành xong 47.060 việc, thu hồi trên 624 tỷ đồng (đạt 89% về việc và 60,25% về tiền).

Hợp nhất kiến tạo sức mạnh – Sải cánh vươn vào kỷ nguyên mới

Chưa bao giờ hài lòng với những gì đã đạt được, ngành THADS tiếp tục tự làm mới mình để phù hợp với dòng chảy thời đại. Thực hiện Nghị quyết 18 của Trung ương về tinh gọn bộ máy, ngày 25 – 6 - 2025, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 1932/QĐ-BTP, quyết định sáp nhập cơ quan THADS tỉnh Hà Giang (cũ) và Tuyên Quang. Từ ngày 1 – 7 - 2025, THADS tỉnh Tuyên Quang theo mô hình hệ thống hai cấp chính thức được thành lập, mang trong mình nguồn nội lực to lớn.

Ngoài làm tốt nhiệm vụ chuyên môn, Thi hành án dân sự tỉnh Tuyên Quang luôn chú trọng các hoạt động văn hóa thể dục thể thao tăng cường giao lưu, gặp gỡ giữa các đơn vị.

Sau sự hội nhập ấy, diện mạo của cơ quan THADS tỉnh Tuyên Quang nay đã bề thế và khoa học hơn rất nhiều. Với 4 phòng chuyên môn tham mưu và 8 Phòng THADS khu vực, đơn vị đang vận hành như một cỗ máy hiệu lực, hiệu quả. Chất lượng nguồn nhân lực được nâng tầm đáng kể với tổng số 186 công chức và người lao động (trong đó có 146 công chức trên 147 biên chế được giao, cùng 40 lao động hợp đồng). Về trình độ, cơ quan có 10 thạc sĩ và 136 cử nhân; đội ngũ Chấp hành viên gánh vác trọng trách gồm 65 người (1 cao cấp, 26 trung cấp, 38 sơ cấp). Sức mạnh từ sự hợp nhất đã mang lại những kết quả tích cực.

Tính đến ngày 30 – 6 - 2026, đối mặt với 5.605 việc (giá trị trên một nghìn tỷ đồng), đơn vị đã giải quyết dứt điểm 3.783 việc trong tổng số 5.002 việc có điều kiện thi hành (đạt tỷ lệ 75,63%); về tiền, đơn vị đã được thi hành xong hơn 224 tỷ đồng trên tổng số 774 tỷ đồng có điều kiện thi hành (đạt 28,98%), tăng 5,01% so với cùng kỳ năm 2025.

Đặc biệt hơn cả, ngọn gió chuyển đổi số đã thổi bay những nhọc nhằn thủ công của ngày hôm qua. Hiện nay, 100% công chức được trang bị máy tính kết nối mạng. Hệ thống phần mềm quản lý văn bản IOffice được vận hành trơn tru, 100% văn bản đi được ký số, đảm bảo sự nhanh chóng và minh bạch. Cùng với đó, các phần mềm nghiệp vụ chuyên sâu như eQĐTHA, eBLĐT, eTCTHA, eKNTC được triển khai đồng bộ, giúp công tác quản lý điều hành và phục vụ người dân trở nên hiệu quả hơn bao giờ hết.

80 năm qua, với ngành THADS nói chung và THADS tỉnh Tuyên Quang nói riêng, đó là một vạn lý trường chinh nhiều gian nan nhưng đầy tự hào. Chặng đường phía trước dẫu còn nhiều thách thức của một xã hội ngày càng phức tạp, nhưng ngọn lửa kỷ cương và tinh thần thượng tôn pháp luật vẫn luôn rực cháy trong mỗi cán bộ, Chấp hành viên, sẽ tiếp tục vững bước, dùng 'trái tim nóng' để thấu hiểu nhân dân, dùng 'cái đầu lạnh' để bảo vệ lẽ phải. Bởi sứ mệnh cao cả của ngành không chỉ là mang công lý nằm trên giấy bước ra đời thực, mà là gieo mầm cho sự bình yên, hạnh phúc của nhân dân, góp phần dựng xây quê hương Tuyên Quang phát triển, văn minh và trọn vẹn niềm tin vào pháp luật.

Bài, ảnh: Lê Duy