Xã đảo Tam Hải: Khát vọng vươn ra biển lớn

Với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nỗ lực của người dân, vùng đất này đang được đánh thức, đổi thay theo hướng xanh, sạch, thân thiện, với khát vọng từng ngày vươn ra biển lớn...

Nằm cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 100km về phía nam, xã đảo Tam Hải nằm tách biệt với đất liền, một mặt giáp biển và ba mặt giáp sông. Việc di chuyển ra đảo Tam Hải chỉ bằng đường thủy như sử dụng phà, thuyền hoặc đò vượt biển, vượt sông. Xã có diện tích 13,32km² và dân số hơn 10.300 người, phần lớn sinh sống dựa vào biển. Tam Hải là địa phương đặc biệt do có yếu tố đặc thù nên không sáp nhập với các xã, phường và vẫn giữ nguyên tên gọi cũ sau khi hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Hiện tại, việc đầu tư du lịch nơi đây cần đồng bộ, cần các động lực mạnh mẽ hơn nữa để biến “viên ngọc thô” này thành điểm đến xanh, hấp dẫn của thành phố Đà Nẵng và khu vực miền trung. Tam Hải có nhiều danh lam thắng cảnh hoang sơ, kỳ vĩ với điểm nhấn là danh thắng Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam (cũ) xếp hạng danh thắng cấp tỉnh ngày 20/9/2017 và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia ngày 24/2/2023. Khu vực này có niên đại đến nay khoảng 400 triệu năm. Hình dạng, màu sắc các bậc đá nơi đây là biểu hiện của quá trình tiến hóa vỏ Trái đất, liên quan tới sự hình thành và tách giãn Biển Đông, đặc biệt là mang lại giá trị lớn đối với việc nghiên cứu và làm sáng tỏ các giai đoạn phát triển địa chất của vỏ Trái đất.

Theo các nhà khoa học, Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa là danh thắng địa chất đặc biệt, hiếm gặp ở Việt Nam. Trong đó, Bàn Than là khối núi nhô ra phía biển, hình dạng bằng phẳng; Hòn Mang, Hòn Dứa là hai đảo tách rời, nằm giữa biển, cách Bàn Than chỉ vài trăm mét về phía đông nam. Hòn Mang có diện tích khoảng 2ha, còn Hòn Dứa thì rộng hơn 11ha. Đáng chú ý, toàn bộ khu vực này có những dải đá đen óng, xếp chồng lên nhau, nhô lên giữa biển. Đây là tuyệt tác thiên nhiên hoang sơ, huyền bí, hình thành qua hàng triệu năm sóng gió.

Ông Nguyễn Ngọc Thọ, Bí thư Chi bộ thôn Thuận An, xã Tam Hải cho biết, bao bọc quanh danh thắng này là hệ san hô rộng hơn 90ha với khoảng 100 loài. Đây chính là nơi trú ngụ của 41 loài rong biển và 168 loài cá, trong đó có nhiều loài có giá trị kinh tế cao. Danh thắng Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa vừa là niềm tự hào, vừa là sinh kế của người dân xã đảo.

Tam Hải không chỉ có tiềm năng từ các giá trị tự nhiên mà nơi đây còn sở hữu nhiều di tích và điểm đến văn hóa, lịch sử như nơi ghi dấu Chi bộ An Hòa, Sân bay Hòa Long, Giếng nước cổ... Đáng chú ý, nghĩa địa cá ông ở thôn Thuận An với hơn 500 ngôi mộ dành cho cá voi đã lụy vào bờ biển Tam Hải từ mấy trăm năm qua. Đây là nghĩa địa cá ông duy nhất ở vùng biển miền trung vẫn còn được lưu giữ, thờ cúng hằng năm.

Nhận thấy tiềm năng để phát triển du lịch từ các giá trị tự nhiên, văn hóa, lịch sử, người dân Tam Hải đã mạnh dạn phát triển các mô hình homestay, quán ăn và các dịch vụ du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế.

Ông Trần Minh Tập, Trưởng thôn Thuận An, xã Tam Hải cho biết, quán xá, homestay… mọc lên nhiều đã làm thay đổi diện mạo làng quê ở xã đảo Tam Hải, tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Năm 2025, lĩnh vực du lịch-dịch vụ ở xã đảo mang lại nguồn thu hơn 60 tỷ đồng. “Trước kia người dân đi đánh bắt hải sản về bán khá rẻ, nay bán được giá gấp đôi vì các đầu nậu thu mua phục vụ du khách. Xã đảo Tam Hải đang trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách yêu thích khám phá và trải nghiệm thiên nhiên, mở ra cơ hội kinh doanh homestay, dịch vụ ăn uống và đưa đón khách, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương”, ông Tập chia sẻ.

Trước đây, xã đảo đã thực hiện Dự án cải tạo cảnh quan danh thắng Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa với tổng kinh phí hơn 3,7 tỷ đồng. Huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã đưa vào danh mục đầu tư công Dự án du lịch xã đảo Tam Hải với các hạng mục cầu tàu, bãi đỗ xe, khu vệ sinh, giải phóng mặt bằng... với tổng kinh phí 6,7 tỷ đồng. Ngoài ra, Tam Hải dự kiến hình thành các tour chính, trọng tâm là tour trải nghiệm “Một ngày làm ngư dân xã đảo”.

Địa phương sở hữu nhiều tiềm năng nổi trội về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và vị trí địa lý đặc biệt. Tuy nhiên, việc khai thác du lịch vẫn chưa tương xứng với lợi thế vốn có, hoạt động du lịch còn nhỏ lẻ, thiếu định hướng dài hạn, hạ tầng phụ trợ chưa đồng bộ, sản phẩm du lịch hạn chế và chưa có thương hiệu đặc trưng của địa phương.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Hải Huỳnh Văn Cường

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Hải Huỳnh Văn Cường, địa phương sở hữu nhiều tiềm năng nổi trội về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và vị trí địa lý đặc biệt. Tuy nhiên, việc khai thác du lịch vẫn chưa tương xứng với lợi thế vốn có, hoạt động du lịch còn nhỏ lẻ, thiếu định hướng dài hạn, hạ tầng phụ trợ chưa đồng bộ, sản phẩm du lịch hạn chế và chưa có thương hiệu đặc trưng của địa phương. Hiện nay, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng được xác định sẽ là lợi thế, hướng đi lâu dài của xã đảo Tam Hải trong tương lai. Do đó địa phương sẽ ưu tiên trong các nghị quyết, chương trình hành động, lồng ghép các nguồn lực cho việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch. “Chúng tôi mong muốn thành phố sẽ quan tâm hỗ trợ đầu tư, có cơ chế đặc thù để xã đảo vươn mình trong thời gian tới”, ông Cường nói.

Để phát triển du lịch, mới đây, xã Tam Hải đã kiến nghị thành phố Đà Nẵng xây dựng “Đề án phát triển du lịch xã Tam Hải giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2040”, đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư khai thác tiềm năng du lịch biển, đảo. Mục tiêu là phát triển du lịch xã đảo theo hướng bền vững-xanh-bản sắc, trở thành một điểm đến biển đảo đặc sắc của khu vực phía nam Đà Nẵng, dựa trên giá trị cảnh quan tự nhiên như Bàn Than-Hòn Mang-Hòn Dứa, sông Trường Giang, hệ sinh thái ven biển cùng văn hóa ngư dân truyền thống.