Một bức ảnh đẹp chưa chắc đã là một bức ảnh đúng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang lại nhiều tiện ích trong công việc. Chỉ với vài câu lệnh, AI có thể tạo ra hình ảnh minh họa sinh động, thiết kế slide thuyết trình, măng séc hội nghị đẹp mắt, giúp người dùng tiết kiệm thời gian và công sức. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu chúng ta quá tin tưởng vào kết quả AI tạo ra mà không có sự kiểm chứng lại kỹ càng.

Thực tế hiện nay cho thấy nhiều bài giảng, bài thuyết trình và sản phẩm truyền thông sử dụng hình ảnh do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm tra kỹ. Có những lỗi tưởng chừng rất nhỏ nhưng hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt đối với các tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục và chính trị tư tưởng.

Một trong những lỗi phổ biến là AI tạo sai Quốc kỳ Việt Nam. Thay vì lá cờ đỏ sao vàng năm cánh, AI có thể tạo nhầm thành quốc kỳ của quốc gia khác hoặc tạo ra lá cờ không đúng quy cách. Bên cạnh đó, AI cũng dễ nhầm lẫn về quân phục, trang phục của lực lượng vũ trang, cấp hiệu, phù hiệu hoặc biểu tượng của các cơ quan, tổ chức. Nếu người dùng không phát hiện, những hình ảnh này có thể xuất hiện trong bài giảng, slide hội nghị hoặc tài liệu tuyên truyền, gây ảnh hưởng không tốt và làm giảm tính chính xác, tính trang trọng của nội dung.

Ngoài ra, AI còn có thể mắc nhiều lỗi khác như: Thêm hoặc bớt chi tiết không đúng thực tế; Tạo chữ viết sai chính tả, sai nội dung trên biển hiệu, biểu ngữ; Sắp xếp bố cục hoặc tạo hình ảnh có chi tiết bất hợp lý; Sử dụng biểu tượng, bản đồ, huy hiệu hoặc hình ảnh lịch sử không chính xác; Tạo hình nhân vật với số lượng ngón tay, khuôn mặt hoặc trang phục bị lỗi.

Mới đây trong cuộc thi báo cáo viên ở cơ sở, tôi chứng kiến không ít những tình huống dở khóc, dở cười thậm chí là nghiêm trọng với slide của một số báo cáo viên khi sử dụng AI tạo ảnh minh họa cho bài thuyết trình. Trong đó đã có 2 slide có hình quốc kỳ Việt Nam bị AI nhầm hình quốc kỳ của Trung Quốc, ngay sau đó ban tổ chức phải dừng và chấn chỉnh lại.

Hay điển hình là nhiều poster, inforgraphic tuyên truyền kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) được chia sẻ trên mạng xã hội, nội dung thể hiện sự tri ân các Anh hùng liệt sĩ rất ý nghĩa và trang trọng. Thế nhưng, khi sử dụng AI tạo các poster xong thì khâu duyệt không được chú trọng, vì thế một số chi tiết trong ảnh chưa chính xác, như đồng chí cấp tướng lại mặc quân phục chưa đúng quy định; tượng đài phía sau với hình ảnh những người lính đội mũ sắt có nhiều đặc điểm không phù hợp với hình tượng chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam...

Mỗi tác phẩm ảnh báo chí cũng được thẩm định, rà soát kỹ trước khi được đăng tải. Đã có nhiều bức ảnh được phóng viên, cộng tác viên sử dụng AI để chỉnh sửa cho đẹp hơn. Tuy nhiên cũng có nhiều bức ảnh lại bị lạm dụng AI nên bố cục đã bị thay đổi. Nghiêm trọng hơn là có cả bức ảnh thay đổi cả số mốc giới so với ảnh gốc. Chính vì vậy, một bức ảnh đẹp chưa chắc đã là một bức ảnh đúng.

Để sử dụng AI hiệu quả và an toàn, người dùng cần lưu ý không sử dụng ngay sản phẩm AI tạo ra mà phải kiểm tra cẩn thận từng chi tiết. Đối chiếu với nguồn chính thống khi hình ảnh liên quan đến Quốc kỳ, Quốc huy, lãnh đạo, lực lượng vũ trang, bản đồ, di tích lịch sử hoặc các biểu tượng quốc gia. Kiểm tra kỹ chữ viết, logo, huy hiệu, cấp hiệu, trang phục trong hình ảnh. Nhờ đồng nghiệp hoặc người có chuyên môn xem lại trước khi công bố hoặc trình chiếu.

AI là một trợ lý đắc lực trong thời đại số, nhưng trách nhiệm về tính chính xác của nội dung vẫn thuộc chúng ta. Cần kiểm tra lại tính xác thực của hình ảnh có thể tránh được những sai sót đáng tiếc, góp phần nâng cao chất lượng bài giảng, bài thuyết trình và bảo đảm tính chuẩn mực trong công tác tuyên truyền.

Lê Lâm