6 quy tắc "vàng" để không trở thành nạn nhân khi tội phạm mạng lợi dụng AI

Công nghệ deepfake và voice cloning đã phát triển đến mức có thể tạo ra video và giọng nói giả mạo gần như hoàn hảo với chi phí thấp và thời gian ngắn. Chỉ cần vài giây đoạn ghi âm hoặc video gốc (dễ dàng lấy từ mạng xã hội), tội phạm có thể: tạo video cuộc gọi giả mạo từ người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo; sao chép giọng nói CEO yêu cầu kế toán chuyển tiền khẩn cấp; giả danh cán bộ ngân hàng, công an qua video call để tăng độ tin cậy…

Việc mạo danh qua tin nhắn và email đơn giản đang dần trở thành câu chuyện của quá khứ, chúng ta sẽ phải đối mặt với những “nhân vật ảo” có thể nói chuyện, xuất hiện trên video và thậm chí dẫn dắt nạn nhân qua cả một hành trình lừa đảo phức tạp trên nhiều nền tảng khác nhau.

Những chiêu trò này thực sự rất nguy hiểm vì con người có xu hướng tin vào những gì nhìn thấy trực tiếp, bên cạnh đó là áp lực thời gian khiến nạn nhân bỏ qua các bước xác minh. Thực tế công nghệ đã phát triển nhanh hơn khả năng nhận biết, phân biệt thật giả của người dùng thông thường, cộng với đó là sự thao túng tâm lý tinh vi.

Chính vì vậy, cảnh giác, phòng chống tội phạm mạng không chỉ nằm ở việc kiểm tra thông tin mà còn nằm ở việc phải bảo đảm các quy trình xác thực chặt chẽ. Các chuyên gia của Chống Lừa Đảo đã đưa ra 6 quy tắc "vàng" mà mỗi người dùng trực tuyến cần tuân thủ.

Để đối phó với sự tinh vi của tội phạm AI, hãy tuân thủ 6 quy tắc "vàng":

1. Cảnh giác với hình ảnh/giọng nói: Luôn tắt máy và gọi lại vào số chính chủ để xác minh khi có yêu cầu chuyển tiền.

2. Chặn đường dẫn dụ đa kênh: Không truy cập vào liên kết lạ; hãy tự gõ tên website hoặc sử dụng ứng dụng chính thức.

3. Xác minh trước khi chuyển tiền: Luôn kiểm tra chéo qua nhiều kênh liên lạc khác nhau trước khi thực hiện giao dịch.

4. Bảo vệ thiết bị di động: Coi điện thoại như ví tiền; cập nhật hệ điều hành thường xuyên và không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc.

5. Quản lý dữ liệu cá nhân: Hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm (giấy tờ tùy thân, vé máy bay) lên mạng xã hội; sử dụng bảo mật 2 lớp (2FA).

6. Quy trình Dừng-Lưu-Báo: Khi có nghi ngờ, hãy ngừng tương tác, lưu lại bằng chứng và báo ngay cho ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.