Doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế trong cuộc đua công nghệ toàn cầu

Quốc gia nào làm chủ công nghệ lõi, nắm giữ công nghệ chiến lược, định hình tiêu chuẩn và hệ sinh thái, thì quốc gia đó dẫn dắt cuộc chơi. Xu thế tất yếu này buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải chuyển hướng từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ để khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới.

Lực lượng sản xuất chiến lược của nền kinh tế

Tổng Bí thư Tô Lâm dự khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn Viettel tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và tham quan khu trưng bày sản phẩm chip. Ảnh: Viettel

Quan điểm, tinh thần đổi mới của Đảng, Nhà nước về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ được thể hiện rõ nét trong các chính sách được ban hành trước đó, mà tiếp tục được thể hiện trong các văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được nhấn mạnh là động lực quan trọng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Cùng với đó là yêu cầu tăng cường năng lực tự chủ công nghệ, làm chủ các khâu cốt lõi và củng cố nền tảng cho chủ quyền số quốc gia.

Việc hình thành ngày càng nhiều sản phẩm công nghệ do người Việt thiết kế, làm chủ, giúp doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chỉ cung cấp giải pháp cho thị trường trong nước, mà còn tạo ra sản phẩm, tạo ra thị trường, xây dựng tiêu chuẩn và giữ vị trí quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, làm chủ thiết kế, kiến trúc, thuật toán, dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và năng lực triển khai ở quy mô lớn là nền tảng của tự chủ công nghệ và thịnh vượng quốc gia.

Từ nền móng đó, doanh nghiệp công nghệ trong nước từng bước tiếp cận thị trường khu vực, quốc tế, gia tăng năng lực sáng tạo nội sinh, chuyển dịch từ tư duy tiếp cận, học hỏi sang nỗ lực vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, phù hợp với khát vọng phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Ông Nguyễn Văn Khoa. Ảnh: T.H

Quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước đã được các doanh nghiệp công nghệ số nắm bắt, chuyển hướng và triển khai quyết liệt. Theo Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa, 5 năm qua, FPT dần tách khỏi mô hình tăng trưởng thuần túy, chuyển sang đầu tư cho khoa học công nghệ, từ chỗ “làm thuê” cho thị trường nước ngoài với doanh số chiếm 90%, đến nay giảm chỉ còn 30%. Vừa qua, FPT đưa chiến lược quốc gia trở thành một phần trong chiến lược doanh nghiệp, cụ thể hóa cam kết làm chủ công nghệ lõi.

Ông Tào Đức Thắng.

Tương tự, Tập đoàn Viettel quyết định tham gia lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao trên cơ sở hội tụ đầy đủ các điều kiện và yêu cầu mang tính tất yếu. Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng cho biết, Viettel có những thuận lợi nền tảng để đảm đương nhiệm vụ này. 10 năm thành công trong lĩnh vực viễn thông đã giúp Viettel tích lũy được nguồn lực để đầu tư dài hạn cho công nghiệp công nghệ cao.

Cùng với đó, Viettel sở hữu năng lực công nghệ và đội ngũ nhân sự chất lượng cao trong các lĩnh vực điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin, dữ liệu lớn; đồng thời được bổ sung lực lượng từ các đơn vị chuyên ngành của quân đội.

Bên cạnh đó, Viettel nắm giữ thị trường viễn thông hoạt động tại 10 quốc gia, tạo ra lợi thế về thị trường khi đầu tư cho nghiên cứu - phát triển, qua đó rút ngắn chu trình đổi mới và thương mại hóa công nghệ.

Viettel thực hiện 4 định hướng chủ đạo: Tự chủ trong nghiên cứu công nghệ lõi; hình thành ngành công nghiệp; tăng cường hợp tác; thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông Tô Dũng Thái. Ảnh: T. H

Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn VNPT Tô Dũng Thái cũng nhấn mạnh việc định hướng chiến lược hạ tầng như một sản phẩm. Theo đó, nhà mạng viễn thông thế hệ mới được định nghĩa bởi năng lực làm chủ hạ tầng số, dữ liệu, công nghệ lõi và vai trò điều phối hệ sinh thái số của cả quốc gia.

Sự chuyển dịch từ nhà mạng viễn thông sang tập đoàn công nghệ mang tính sống còn, giúp VNPT khẳng định vị thế và năng lực của mình qua 3 trụ cột chiến lược: Tái định nghĩa và làm chủ hạ tầng số thông minh; dữ liệu và công nghệ lõi, trong đó VNPT xác định hạ tầng điện toán đám mây (cloud) và AI chủ quyền là trái tim của hạ tầng số; tiên phong trong vai trò kết nối hệ sinh thái số quốc gia.

Sẵn sàng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu

Nghi thức ra mắt Công ty VNPT AI. Ảnh: Thúy Quỳnh

Cụ thể hóa định hướng chiến lược, VNPT đã đề nghị Chính phủ giao Tập đoàn thực hiện 4 nhiệm vụ trọng tâm liên quan đến AI. Theo Tổng Giám đốc VNPT Huỳnh Quang Liêm, VNPT đề xuất được tham gia triển khai hệ thống GPU quốc gia, với vai trò là đơn vị chủ lực theo mô hình “nhà nước đầu tư - doanh nghiệp vận hành”, nhằm huy động hiệu quả nguồn lực, thúc đẩy hệ sinh thái AI quốc gia phát triển nhanh chóng.

Thứ hai, VNPT đề nghị Chính phủ giao xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, làm nền tảng cho các ứng dụng AI Việt, đặt trọng tâm vào việc gìn giữ, lan tỏa giá trị văn hóa và bản sắc dân tộc. Thứ ba, VNPT đề xuất được giao nền tảng và ứng dụng AI hỗ trợ công chức trong xử lý và vận hành hệ thống thủ tục hành chính trên toàn quốc.

Cuối cùng, VNPT đề xuất đồng hành cùng với các tỉnh, thành phố triển khai mô hình mẫu đô thị thông minh toàn diện từ hạ tầng số đến các ứng dụng thông minh, dựa trên công nghệ tiên tiến.

"VNPT tin tưởng những đề xuất trên sẽ nhanh chóng mang lại hiệu quả thiết thực, có khả năng nhân rộng và hình thành những chuyển biến, những thành quả rõ rệt trong 3 - 5 năm tới, tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng" - ông Huỳnh Quang Liêm nêu.

Về phần mình, Tập đoàn Viettel cũng chủ động tham gia phát triển 9/11 nhóm công nghệ chiến lược đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó có công nghệ mạng di động thế hệ sau 5G; công nghệ chip bán dẫn với việc làm chủ thiết kế nhiều loại như chip thu phát cao tần cho ra đa, chip cho trạm thu phát 5G, chip USB bảo mật tích hợp mật mã cơ yếu; công nghệ hàng không vũ trụ với UAV đa năng cự ly hoạt động 1.000km, khả năng mang đa tải với khối lượng 400 kg...; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ AI; công nghệ điện toán đám mây với hệ sinh thái các sản phẩm dịch vụ Viettel Cloud.

“Năm 2025, Viettel đã nộp 196 đơn đăng ký sáng chế trong nước và quốc tế, tăng 40% về số đơn đăng ký so với năm 2024, hiện đã được cấp 346 bằng độc quyền sáng chế và 59 bằng độc quyền giải pháp hữu ích” - ông Tào Đức Thắng - Tổng giám đốc Viettel thông tin.

Đặc biệt ngày 16-1 vừa qua, Viettel đã khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam, đặt tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), trên diện tích 27 ha, với định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như: hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...

Cuối tháng 1-2026, Tập đoàn FPT công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói chip bán dẫn FPT. Nhà máy do người Việt làm chủ, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn quốc gia với đủ công đoạn từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đào tạo, kiểm thử và đóng gói, kinh doanh, từ đó tiến sâu chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhà máy FPT sẽ phối hợp đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn do Viettel và các đối tác trong nước sản xuất.

Nhấn mạnh về vai trò của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và vươn ra toàn cầu, nhiều chuyên gia cho rằng, quá trình làm thuê cho nước ngoài, bước ra nước ngoài trong nhiều năm trước đây đã giúp doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm toàn cầu. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp có thể chuyển giao, làm chủ và phát triển sản phẩm nhanh hơn trong những năm tới.

Nghiên cứu, thiết kế chip bán dẫn là một trong những trụ cột phát triển của FPT. Ảnh: T.H

“Make in Vietnam” không chỉ là một khẩu hiệu, mà là lựa chọn mang tính sống còn của doanh nghiệp công nghệ Việt trong kỷ nguyên mới. Cùng với định hướng phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, các doanh nghiệp cũng phải vượt qua nhiều thách thức.

Sản phẩm công nghệ lõi vốn không thể sờ thấy, không thể nắm được, không trực tiếp bay nhưng lại nằm sâu trong các thiết bị, hạ tầng khi vận hành. Vì vậy, câu hỏi lớn được đặt ra là ai sẽ sẵn sàng thử nghiệm, sẵn sàng tạo không gian thử nghiệm cho doanh nghiệp?

Trả lời câu hỏi này, Tổng Giám đốc FPT Nguyễn Văn Khoa cho rằng, yếu tố quan trọng nhất là tinh thần dấn thân, thực hiện nghiêm túc các nội dung đã cam kết, thậm chí chấp nhận khó khăn, kể cả những sai lầm, để tạo ra sản phẩm mới và tiên phong, đóng góp thực chất cho "Make in Vietnam".

Các chuyên gia cũng đề xuất chính sách cho doanh nghiệp phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, như cần có chương trình hỗ trợ tài chính để thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo, thương mại hóa sản phẩm, tạo thị trường đầu ra…

Rõ ràng, trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của quốc gia, các doanh nghiệp công nghệ số đã chủ động thay đổi chiến lược phát triển, không chỉ nhằm tối ưu lợi nhuận, mà hướng tới phụng sự quốc gia. Đây là sự chuyển dịch căn bản từ tư duy tăng trưởng thuần túy sang đầu tư dài hạn cho khoa học, công nghệ và năng lực nội sinh của đất nước.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cộng đồng doanh nghiệp, tin rằng mục tiêu đến năm 2027 làm chủ ít nhất 20 sản phẩm công nghệ chiến lược; đến năm 2035 hơn 25 sản phẩm, đồng thời hình thành các ngành công nghiệp chiến lược, đóng góp 15 - 20% GDP là hoàn toàn khả thi.