Hội nghị Thượng đỉnh tác động AI tại Ấn Độ:Phát triển trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm

Trong bối cảnh AI bùng nổ trên toàn cầu, thông điệp xuyên suốt của hội nghị là xây dựng khuôn khổ quản trị an toàn và bao trùm, tránh để công nghệ vượt khỏi tầm kiểm soát của con người, đồng thời bảo đảm "công bằng AI" cho toàn cầu.

Hội nghị Thượng đỉnh tác động AI 2026 đã được ghi danh vào Sách Kỷ lục Guinness thế giới với số lượng cam kết sử dụng AI có trách nhiệm được ký cao nhất trong vòng 24 giờ. Ảnh: Statesman

Hội nghị quy tụ hơn 20 nguyên thủ quốc gia, 60 bộ trưởng, hơn 500 chuyên gia AI cùng đại diện các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp lớn. Toàn bộ chương trình được dẫn dắt bởi ba trụ cột cốt lõi: Con người, hành tinh và tiến bộ, thể hiện cam kết của Ấn Độ trong việc thúc đẩy AI toàn diện, có trách nhiệm và hướng tới phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhấn mạnh, AI không chỉ là công cụ tăng trưởng kinh tế mà còn là nền tảng để giải quyết các thách thức toàn cầu như y tế, giáo dục, biến đổi khí hậu và quản trị đô thị. Ấn Độ theo đuổi mô hình “AI vì tất cả”, đặt trọng tâm vào tính minh bạch, công bằng và khả năng tiếp cận rộng rãi, thay vì để công nghệ bị chi phối bởi một số ít quốc gia hay tập đoàn.

Thông điệp của lãnh đạo nước chủ nhà nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ, trong đó giám đốc điều hành các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đều nhấn mạnh trách nhiệm đạo đức trong phát triển mô hình AI thế hệ mới, đặc biệt là các hệ thống tạo sinh có khả năng tác động sâu rộng đến xã hội. Các đại biểu thống nhất tăng cường chia sẻ dữ liệu mở phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư và an ninh mạng.

Trong các phiên thảo luận chuyên đề tại hội nghị, vấn đề AI và thị trường lao động được đề cập thường xuyên. Không ít chuyên gia cảnh báo nguy cơ mất việc làm trong các ngành dịch vụ và sản xuất nếu thiếu chính sách đào tạo và chuyển đổi kỹ năng dành cho người lao động. Các đại biểu kêu gọi xây dựng quỹ hỗ trợ đào tạo kỹ năng số, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tích hợp AI theo hướng bổ trợ con người thay vì thay thế hoàn toàn. Về vấn đề này, Chủ tịch Reliance Industries - người giàu nhất châu Á - ông Mukesh Ambani khẳng định, AI sẽ không “giết chết” việc làm mà tạo ra những cơ hội nghề nghiệp mới với kỹ năng cao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kỹ năng.

Một nội dung khác thu hút sự quan tâm là nguy cơ lạm dụng AI để lan truyền thông tin sai lệch, giả mạo và thao túng dư luận. Hội nghị đã đề xuất tăng cường cơ chế truy xuất nguồn gốc nội dung số, đồng thời yêu cầu các nền tảng công nghệ chịu trách nhiệm nhiều hơn trong việc kiểm soát rủi ro. Dù vậy, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại rằng khung quản trị quá chặt chẽ có thể làm chậm đổi mới sáng tạo, đặc biệt đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp. Chính sự cân bằng giữa an toàn và phát triển trở thành chủ đề xuyên suốt, thể hiện thách thức không nhỏ đối với các nhà hoạch định chính sách.

Hội nghị năm nay cũng cho thấy sự cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng rõ nét khi AI được xem là động lực chiến lược của các nền kinh tế lớn. Trong bối cảnh đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho rằng, cần có quỹ tài trợ lớn - khoảng 3 tỷ USD - hỗ trợ các nước kém phát triển xây dựng năng lực AI cơ bản, bao gồm kỹ năng, truy cập dữ liệu và sức mạnh tính toán giá cả phải chăng. Về khía cạnh này, Ấn Độ cũng không giấu tham vọng định vị mình như cầu nối giữa các trung tâm công nghệ, nhấn mạnh hợp tác đa phương và chia sẻ lợi ích. Giám đốc điều hành Anthropic (Mỹ) Dario Amodei cho rằng, Ấn Độ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập các tiêu chuẩn đối với AI, cũng như trở thành “trung tâm thử nghiệm” toàn cầu cho cả cơ hội và nguy cơ của AI.

Nhìn chung, Hội nghị tác động AI năm 2026 đề cao khái niệm “AI có trách nhiệm” không chỉ phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn về đạo đức công nghệ mà còn gửi đi thông điệp về sự phát triển bền vững của công nghệ mới. Tuy nhiên, mọi cam kết chính trị và tuyên bố thiện chí đều phải được cụ thể hóa thành hành động thực tế và chỉ có thúc đẩy giáo dục, nâng cao kỹ năng số và hợp tác quốc tế... mới bảo đảm AI phục vụ lợi ích chung của nhân loại.