Starlink triển khai dịch vụ, nhà mạng trong nước có bị mất khách hàng?

Giải pháp thay thế ở vùng "lõm" hạ tầng

Starlink đã thử nghiệm thiết bị tại Hòa Lạc, Hà Nội năm 2023. Ảnh: Lưu Quý

Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao các giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng (cố định vệ tinh và di động vệ tinh) cho Công ty TNHH Starlink Service Việt Nam. Cùng với đó là giấy phép sử dụng tần số và thiết bị vô tuyến điện cho nghiệp vụ cố định vệ tinh, di động vệ tinh, trong đó, giai đoạn đầu Starlink được triển khai tối đa 600.000 thiết bị đầu cuối tại Việt Nam. Ngoài ra, còn 4 giấy phép khác liên quan đến tần số dịch vụ cố định qua vệ tinh để Starlink Service Việt Nam thiết lập 4 trạm cổng (gateway) tại Phú Thọ, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh.

Starlink do Tập đoàn SpaceX (Hoa Kỳ) phát triển, nhằm cung cấp kết nối internet băng rộng tốc độ cao, độ trễ thấp trên toàn cầu thông qua công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp (LEO). LEO mang lại độ trễ tín hiệu thấp (20-40 ms), tốc độ truyền dữ liệu cao (50-500 Mbps) và khả năng phủ sóng rộng mà không cần nhiều hạ tầng mặt đất. Do đó dịch vụ này được xem là giải pháp thay thế cho những khu vực chưa có hạ tầng viễn thông mặt đất, như vùng núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa.

Để sử dụng Starlink, người dùng phải trả hai khoản chính là chi phí mua bộ thiết bị thu phát tín hiệu vệ tinh và cước thuê bao hằng tháng. Trong đó, bộ thiết bị tiêu chuẩn (Standard kit) gồm chảo thu sóng vệ tinh, router wifi, dây cáp và giá đỡ lắp đặt, có giá 349-599 USD/bộ tùy thị trường và phổ biến ở mức 349 USD/bộ (tương đương 9 triệu đồng).

Ở một số quốc gia, để thâm nhập thị trường, Starlink áp dụng chương trình giảm giá hoặc trợ giá phần cứng. Chẳng hạn, Starlink bán bộ thiết bị với giá 0 đồng tại các nước như Italia, Đức, Tây Ban Nha và tại một số khu vực ở Australia, Canada, Anh với điều kiện người dùng phải đăng ký sử dụng trong 12 tháng với cước phí 80 USD/tháng.

Tại Mỹ, gói cước dành cho hộ gia đình khoảng 120 USD/tháng. Ở Nhật Bản, mức cước tầm 6.000-7.000 yên/tháng, khoảng 45-50 USD. Tại Philippines, giá cước khoảng 2.700 peso/tháng (50 USD)... Ngoài ra, Starlink còn có các gói dành cho doanh nghiệp, cùng các gói di động, hàng hải, hàng không nhưng giá cao do yêu cầu thiết bị chuyên dụng.

Như vậy, cộng cả thiết bị và cước thuê bao, tổng số tiền cho năm đầu sử dụng dịch vụ cố định vệ tinh Starlink khoảng 1.000 USD (tương đương 27 triệu đồng), cao hơn nhiều so với cước internet cáp quang truyền thống dành cho hộ gia đình (chỉ vài triệu đồng/năm). Do đó, Starlink chỉ được xem là giải pháp thay thế ở những khu vực chưa có hạ tầng viễn thông mặt đất.

Mấu chốt vẫn là mức cước

Starlink có lợi thế về triển khai dịch vụ nhanh và tốc độ cao sẽ giúp hoàn thiện việc cung cấp dịch vụ cho người dân ở vùng sâu, vùng xa. Ảnh: L. Quý

Tại Việt Nam, hạ tầng viễn thông mặt đất chủ yếu dựa trên mạng lưới cáp quang và các trạm thu phát sóng (BTS) 4G, 5G do các nhà mạng Viettel, VNPT/VinaPhone, MobiFone triển khai và vận hành. Các hạ tầng này có khả năng phục vụ lượng lớn người dùng, có tốc độ cũng như độ phủ cao (khoảng 99% dân số), nhưng tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, hải đảo vẫn gặp thách thức lớn do chi phí đầu tư lớn và địa hình phức tạp.

Do vậy, khi được cung cấp, dịch vụ Starlink sẽ đóng vai trò như một giải pháp bổ sung, góp phần thu hẹp khoảng cách số cho người dân. Căn cứ vào các giấy phép tần số cấp cho Starlink Service Việt Nam, có thể thấy trong giai đoạn đầu, Starlink sẽ chỉ triển khai dịch vụ cố định vệ tinh mà chưa triển khai dịch vụ di động vệ tinh.

Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, hiện vẫn còn một số khu vực ở vùng sâu, vùng xa “lõm sóng”. Viettel còn khoảng 1% chưa thể phủ sóng, tương đương khoảng 1 triệu người dân chưa được tiếp cận với dịch vụ điện thoại và internet băng rộng. Do vậy, khi Starlink được cấp phép cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, người dân ở các vùng sâu, vùng xa sẽ có cơ hội được tiếp cận dịch vụ viễn thông.

Starlink còn có lợi thế về tốc độ nhanh, lắp đặt nhanh, nên khi được cấp phép hoạt động sẽ thúc đẩy cạnh tranh tích cực giữa các doanh nghiệp. Có thêm nhà cung cấp, các nhà mạng sẽ phải tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ và cuộc chơi sôi động hơn.

“Phía các nhà mạng có lo lắng không? Tất nhiên là có khi thêm nhà mạng cung cấp dịch vụ. Với năng lực, hạ tầng mạng lưới hiện có, nhà mạng trong nước vẫn đang làm chủ thị trường, song sẽ phải đầu tư nhiều hơn, đưa ra giá thành cạnh tranh hơn và có chính sách chăm sóc khách hàng. Do vậy, về tổng thể, việc Starlink cung cấp dịch vụ mang lại nhiều tích cực với khách hàng", ông Tào Đức Thắng nói.

Cùng quan điểm, các nhà mạng VNPT/VinaPhone, MobiFone đều cho rằng, Starlink triển khai dịch vụ cố định vệ tinh sẽ đem lại lựa chọn, trải nghiệm cho người dùng. Trước mắt, dịch vụ cố định vệ tinh chưa quá ảnh hưởng đến nhà mạng trong nước, vì chi phí quá cao so với dịch vụ băng rộng cố định. Chỉ có các khách hàng như chủ tàu viễn dương, tàu cá sẽ lựa chọn dùng, hoặc doanh nghiệp đăng ký sử dụng để trải nghiệm hoặc dự phòng.

Chẳng hạn, chi phí mua thiết bị đầu cuối dao động 500-600 USD, cộng thêm phí thuê bao hằng tháng, ước tính 50-100 USD vượt xa khả năng chi trả của nhiều hộ gia đình nông thôn, vùng sâu, vùng xa tại Việt Nam.

Chưa kể, về công nghệ, dịch vụ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp phụ thuộc thời tiết, tín hiệu vệ tinh dễ bị gián đoạn trong điều kiện mưa lớn hoặc bão, vốn là hiện tượng thời tiết khá phổ biến ở Việt Nam. Trong khi đó, mạng cáp quang lại có khả năng hoạt động ổn định tốt hơn và đó là lợi thế của các nhà mạng trong nước.

Đại diện một nhà mạng cũng lo ngại, trong giai đoạn hai khi Starlink triển khai dịch vụ di động vệ tinh, với lợi thế về nắm giữ công nghệ, theo thời gian, số lượng trạm vệ tinh LEO sẽ tăng lên, kéo theo giá thành dịch vụ giảm xuống. Thêm vào đó, các nhà sản xuất điện thoại cũng đã thử nghiệm tích hợp công nghệ vệ tinh vào máy điện thoại. Khi đó, dịch vụ Starlink sẽ khiến các nhà mạng bị mất khách hàng, nhất là phân khúc khách hàng sử dụng cước lớn.

Tuy nhiên, ngay tại Mỹ, cùng với Starlink, các nhà mạng vẫn "sống khỏe", vì vấn đề mấu chốt vẫn là giá cước. Khi thị trường đã bão hòa, cước dịch vụ cạnh tranh, thêm nhà cung cấp dịch vụ dường như chỉ thêm sự lựa chọn và đem lại trải nghiệm cho người dùng. Được biết với lợi thế về mạng lưới phục vụ, các nhà mạng trong nước đã hợp tác với Starlink Service Việt Nam để làm đại lý cung cấp dịch vụ tới khách hàng.

Theo Phó Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) Nguyễn Anh Cương, dịch vụ Starlink về bản chất khác hoàn toàn với các dịch vụ viễn thông truyền thống và giữ vai trò bổ trợ hạ tầng mặt đất, bảo đảm liên lạc ở vùng lõm sóng và đặc biệt hữu ích trong phòng, chống thiên tai nhờ không phụ thuộc đường truyền mặt đất và là kênh dự phòng quan trọng khi xảy ra bão lũ.