Nhiều đối tượng đã lợi dụng tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác của người tiêu dùng để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn ngày càng khó nhận biết.
Thủ đoạn lừa đảo và cách thức chiếm đoạt tài sản
Thực tế cho thấy, không ít người dùng đã trở thành nạn nhân của các cuộc gọi hoặc tin nhắn giả mạo nhân viên sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển. Các đối tượng thường đưa ra những thông tin hấp dẫn như hoàn tiền đơn hàng, trúng thưởng hoặc giao nhầm hàng nhằm tạo sự tin tưởng. Sau đó, chúng hướng dẫn người dùng thực hiện một số thao tác trên điện thoại với lý do “nhận tiền hoàn”, nhưng thực chất là để chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp nạn nhân không hề nhận ra mình đang bị lừa cho đến khi toàn bộ số tiền trong tài khoản đã bị rút sạch. Điều đó càng cho thấy mức độ nguy hiểm của hình thức lừa đảo này, đặc biệt trong bối cảnh người dân ngày càng ưa chuộng các nền tảng mua sắm trực tuyến.
Các đối tượng lừa đảo thường nhắm đến nhóm người thường xuyên mua sắm online, bởi đây là những người dễ tin vào các thông tin liên quan đến đơn hàng. Thủ đoạn phổ biến đầu tiên là giả mạo nhân viên của các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki hoặc các đơn vị giao hàng. Chúng chủ động liên hệ qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội, thông báo rằng đơn hàng của người dùng gặp sự cố và sẽ được hoàn tiền.
Sau khi tạo dựng được lòng tin, các đối tượng tiếp tục hướng dẫn nạn nhân thực hiện một loạt thao tác trên điện thoại. Cụ thể, người dùng có thể bị yêu cầu truy cập vào một đường link lạ, tải về ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc đăng nhập vào tài khoản ngân hàng. Trên thực tế, đây là những bước nhằm cài đặt phần mềm độc hại hoặc thu thập thông tin đăng nhập, từ đó giúp đối tượng kiểm soát thiết bị và tài khoản của nạn nhân.
Một trong những chiêu thức quan trọng trong quá trình lừa đảo là yêu cầu cung cấp mã OTP. Đối tượng thường giải thích rằng mã OTP là để xác nhận việc hoàn tiền, nhưng thực chất đây lại là bước xác nhận giao dịch chuyển tiền từ tài khoản của nạn nhân. Ngay sau khi người dùng cung cấp mã OTP, toàn bộ số tiền trong tài khoản có thể bị chuyển đi mà không thể kiểm soát.
Không chỉ dừng lại ở việc giả mạo hoàn tiền, nhiều đối tượng còn kết hợp với hình thức giao hàng thu tiền khi nhận (ship COD) giả, giao các đơn hàng mà người nhận không đặt mua. Khi người dùng mất cảnh giác và thanh toán, họ có thể nhận phải hàng hóa không đúng hoặc thậm chí là không có giá trị sử dụng. Những thủ đoạn này ngày càng được tổ chức bài bản, khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt nếu không có sự cảnh giác cao.
Chế tài xử lý hành vi giả mạo hoàn tiền
Đối với các hành vi giả mạo tổ chức, doanh nghiệp nhằm thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, pháp luật Việt Nam quy định các hình thức xử lý cụ thể, bao gồm cả chế tài hành chính và trách nhiệm hình sự.
Trước hết, về trách nhiệm hình sự, theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tùy theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt và tính chất, mức độ vi phạm, người phạm tội có thể bị phạt tù với nhiều khung hình phạt khác nhau. Trường hợp chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.
Bên cạnh đó, đối với hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng để lừa đảo, pháp luật cũng quy định chế tài xử phạt hành chính. Cụ thể, theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, người có hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sẽ bị phạt đến 20 triệu đồng. Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ các thông tin vi phạm và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Các hành vi lừa đảo thông qua hình thức hoàn tiền đơn hàng, giả mạo ship COD không chỉ gây thiệt hại cho người dân mà còn vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật. Người dùng cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hay mã OTP cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào không xác thực để tránh rơi vào bẫy của các đối tượng lừa đảo.
(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)
Ý kiến bạn đọc