Khi trạm sạc xe điện bước vào chung cư: Thách thức mới của đô thị xanh

Các nước châu Âu đang từng bước đưa hạ tầng sạc xe điện trở thành một phần của tiêu chuẩn xây dựng. Ảnh: Techradar

Chính sách mới nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận hạ tầng sạc giữa người có chỗ đỗ xe riêng và cư dân sống trong khu nhà nhiều hộ — nhóm đang trở thành “điểm nghẽn” trong quá trình chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp.

Trong nhiều năm qua, khả năng sạc tại nơi ở được xem là yếu tố quan trọng quyết định tốc độ phổ cập xe điện. Tuy nhiên, tại các đô thị có mật độ dân cư cao, nơi tỷ lệ sống trong chung cư lớn hơn nhà riêng, việc tiếp cận trạm sạc cá nhân vẫn còn hạn chế.

Chính vì vậy, nhiều quốc gia châu Âu đang chuyển trọng tâm chính sách từ phát triển trạm sạc công cộng sang thúc đẩy hạ tầng sạc trong khu dân cư.

Từ hỗ trợ tài chính đến quy định bắt buộc trong các tòa nhà mới

Không chỉ Anh, các nước châu Âu đang từng bước đưa hạ tầng sạc xe điện trở thành một phần của tiêu chuẩn xây dựng.

Theo quy định sửa đổi về hiệu suất năng lượng công trình của Liên minh châu Âu năm 2024, các tòa nhà chung cư mới hoặc cải tạo lớn phải chuẩn bị sẵn hệ thống dây dẫn kỹ thuật tại khu vực đỗ xe để phục vụ việc lắp đặt điểm sạc xe điện trong tương lai. Quy định này nhằm giảm chi phí nâng cấp sau khi công trình đi vào vận hành và tạo điều kiện mở rộng nhanh mạng lưới sạc tại nơi cư trú.

Theo đánh giá của cơ quan năng lượng thuộc Liên minh châu Âu, khoảng 60% đến 85% hoạt động sạc xe điện tại châu Âu dự kiến sẽ diễn ra tại nhà hoặc nơi làm việc vào cuối thập kỷ này. Điều đó khiến hạ tầng sạc trong khu dân cư trở thành một thành phần then chốt của chiến lược điện hóa giao thông.

Một số quốc gia thành viên đã đi trước một bước. Tại Ý, yêu cầu tích hợp hạ tầng sạc trong công trình nhà ở nhiều hộ được đưa vào quy định xây dựng và các chương trình hỗ trợ quốc gia nhằm thúc đẩy lắp đặt điểm sạc tại khu dân cư.

Trong khi đó, Đức đã xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng sạc quốc gia đến năm 2030, trong đó ưu tiên mở rộng khả năng sạc tại khu nhà nhiều hộ — khu vực được đánh giá là có ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định sử dụng xe điện của cư dân đô thị.

Một số quy định hiện hành tại châu Âu cũng yêu cầu các công trình có quy mô bãi đỗ xe lớn phải chuẩn bị sẵn hạ tầng kỹ thuật phục vụ lắp đặt điểm sạc trong tương lai, phản ánh xu hướng tích hợp hạ tầng năng lượng ngay từ giai đoạn thiết kế công trình.

Chung cư trở thành “điểm nghẽn” của chuyển đổi giao thông xanh

Dù chính sách hỗ trợ đang mở rộng nhanh, việc triển khai trạm sạc trong khu chung cư vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của quá trình điện hóa giao thông tại đô thị.

Khác với nhà riêng, việc lắp đặt trạm sạc trong chung cư thường liên quan đến hệ thống điện chung, quyền sử dụng khu vực đỗ xe và sự phối hợp giữa nhiều bên quản lý. Trong nhiều trường hợp, toàn bộ hệ thống điện của tòa nhà cần được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu sạc đồng thời của nhiều phương tiện.

Điều này khiến các khu nhà ở nhiều tầng trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng đô thị, thay vì chỉ là nơi tiêu thụ điện như trước.

Về dài hạn, câu hỏi đặt ra không chỉ là xây thêm bao nhiêu trạm sạc công cộng, mà là liệu các khu chung cư có thể thích ứng kịp với vai trò mới của mình trong hệ thống hạ tầng năng lượng đô thị hay không.