Làn sóng trí tuệ nhân tạo đẩy chi phí xe thông minh tăng cao

Tính năng thông minh với chi phí hợp lý là thế mạnh lớn của xe Trung Quốc khi cạnh tranh với các đối thủ phương Tây. Ảnh: Hoàng Linh

Theo các chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ cần ít nhất một năm để mở rộng năng lực sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với bảng mạch in (PCB) và tụ gốm đa lớp (MLCC) – hai linh kiện cốt lõi trong hệ thống điện tử trên ô tô hiện đại.

Đây cũng là những thành phần không thể thiếu để vận hành các bộ điều khiển điện tử, cảm biến, camera, radar, chip xử lý AI và hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS).

Ông Chen Jinzhu, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn Shanghai Mingliang Auto Service, cho biết dù có kích thước nhỏ, PCB và MLCC lại giữ vai trò quyết định trong quá trình biến hàng triệu chiếc ô tô thành các phương tiện ngày càng thông minh và có khả năng tự hành cao hơn.

Tuy nhiên, khi nhu cầu AI bùng nổ trên phạm vi toàn cầu, các nhà sản xuất xe đang phải cạnh tranh nguồn cung với nhiều lĩnh vực khác như trung tâm dữ liệu, máy chủ AI, điện thoại thông minh và thiết bị điện tử tiêu dùng.

Theo SCMP, nhu cầu PCB cao cấp và MLCC đã tăng mạnh kể từ cuối năm 2025, khi các hãng xe Trung Quốc đồng loạt đẩy nhanh việc trang bị các tính năng lái thông minh cho hầu hết dòng sản phẩm, kể cả xe phổ thông.

Hiện nay, một số loại bảng mạch in cao cấp dùng cho hệ thống hỗ trợ lái và xử lý AI đã tăng giá từ 10-20% so với đầu năm, trong khi giá một số dòng MLCC chuyên dụng cũng tăng hai chữ số do nhu cầu vượt xa năng lực sản xuất. Trong khi đó, các nhà sản xuất linh kiện vẫn chưa thể mở rộng công suất đủ nhanh do việc xây dựng dây chuyền mới đòi hỏi vốn đầu tư lớn, công nghệ phức tạp và thời gian triển khai kéo dài.

Thiếu hụt nguồn cung kéo theo đà tăng giá của nhiều loại nguyên liệu như đồng, bạc và các vật liệu gốm chuyên dụng dùng trong sản xuất linh kiện điện tử. Điều này khiến chi phí đầu vào của ngành ô tô nói chung và các hãng xe Trung Quốc nói riêng tiếp tục tăng trong bối cảnh họ vốn đã phải chi rất nhiều cho nghiên cứu AI, phát triển phần mềm và đào tạo mô hình ngôn ngữ lớn.

Áp lực càng trở nên rõ nét khi thị trường ô tô Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ thay vì chỉ dựa vào giá bán. Những năm gần đây, các nhà sản xuất như BYD, Xpeng, Li Auto, Geely hay Leapmotor liên tục giới thiệu các hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến với tham vọng đưa tính năng tự lái đến phân khúc xe có giá dưới 200.000 nhân dân tệ (khoảng 28.000 USD). Cuộc chạy đua này khiến lượng linh kiện điện tử trên mỗi chiếc xe tăng nhanh.

Theo giới phân tích, một mẫu xe điện thông minh hiện nay có thể sử dụng lượng MLCC nhiều gấp hàng chục lần so với xe động cơ đốt trong truyền thống. Đồng thời, số lớp trên PCB cũng ngày càng nhiều để đáp ứng yêu cầu truyền tải dữ liệu tốc độ cao giữa các bộ xử lý AI, camera và cảm biến. Điều đó đồng nghĩa mỗi chiếc xe tiêu thụ nhiều vật liệu và linh kiện điện tử hơn trước.

Áp lực mới có thể khiến các nhà sản xuất Trung Quốc phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh trong thời gian tới. Ảnh: Hoàng Linh

Để ứng phó, một số doanh nghiệp linh kiện đã lên kế hoạch mở rộng sản xuất, song nguồn cung mới khó có thể xuất hiện trong ngắn hạn. Việc xây dựng nhà máy PCB hoặc MLCC hiện đại thường mất từ 12 đến 24 tháng, chưa kể quá trình kiểm định chất lượng nghiêm ngặt trước khi được các hãng xe chấp nhận đưa vào chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, các hãng xe Trung Quốc được cho là sẽ phải áp dụng nhiều giải pháp nhằm giảm tác động của chi phí, từ tối ưu thiết kế điện tử, tiêu chuẩn hóa nền tảng phần cứng, ký hợp đồng mua linh kiện dài hạn cho đến tăng cường hợp tác với các nhà cung cấp trong nước. Xu hướng nội địa hóa chuỗi cung ứng cũng được dự báo sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung quốc tế.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng nhu cầu đối với xe thông minh vẫn sẽ tiếp tục tăng trong nhiều năm tới. AI đang trở thành một trong những yếu tố cạnh tranh quan trọng nhất của ngành ô tô, khiến các nhà sản xuất khó có thể cắt giảm đầu tư bất chấp chi phí leo thang. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là nhu cầu thị trường, mà là khả năng của chuỗi cung ứng toàn cầu trong việc theo kịp tốc độ phát triển của cuộc cách mạng xe thông minh.