Nhận diện “điểm nghẽn” cản trở chuyển đổi số

“Điểm nghẽn” đang cản trở hiệu quả chuyển đổi số

Tọa đàm với chủ đề “Gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số quốc gia” do Hội Truyền thông số và Tạp chí điện tử VietTimes tổ chức sáng nay tại Hà Nội. Ảnh: Thanh Hà

Nhiều nền tảng quan trọng đã ra đời nhưng vẫn đối mặt với những khoảng cách lớn trong thực thi. Theo số liệu của Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu tại các bộ, ngành chỉ đạt hơn 5% trong khi ở địa phương lên tới 96%; tương ứng, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến lần lượt là 34% và 94%. Điều này phản ánh thực trạng số hóa chưa đi đôi với tạo ra giá trị do dữ liệu sau khi số hóa chưa được khai thác hiệu quả trong các quy trình nghiệp vụ.

Thông tin cụ thể, ông Trần Kiên, Trưởng phòng Chính sách số, Cục Chuyển đổi số quốc gia cho hay, có 6 nhóm điểm nghẽn trong thực tiễn triển khai. Thứ nhất là dữ liệu chưa bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống", còn 4/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 39/104 cơ sở dữ liệu theo Nghị quyết 11 chưa kết nối.

Ông Trần Kiên, Trưởng phòng Chính sách số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Lê Mai

Thứ hai là cách làm cũ còn phổ biến và có tới 80/775 thủ tục hành chính chưa được tái cấu trúc. Thứ ba là tình trạng nền tảng công nghệ bị phân mảnh, trùng lặp, khiến cán bộ phải thao tác trên nhiều hệ thống.

Thứ tư là hạ tầng và an toàn thông tin chưa đồng bộ, khi khoảng 30% máy tính cấp cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu. Thứ năm là nhân lực chuyên trách còn thiếu, kỹ năng không đồng đều và chưa gắn trách nhiệm người đứng đầu.

Cuối cùng là bài toán tài chính khi công tác chuẩn bị đầu tư chậm, mới giải ngân được 12,1% kinh phí chuyển đổi số tính đến trung tuần tháng 6-2026.

Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an.

Thông tin từ Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an), ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) dẫu đạt được những bước tiến lớn với hơn 85 tiện ích, hơn 500 triệu lượt truy cập và mang lại giá trị kinh tế hàng nghìn tỷ đồng trong các lĩnh vực giao thông, ngân hàng, y tế, viễn thông - cũng đang vướng phải 4 vấn đề, gồm bất cập về hành lang pháp lý cho danh tính số; sự phân tán và thiếu đồng đều trong liên thông dữ liệu; bài toán nâng cao vai trò chủ thể để người dân thực sự sử dụng và kiểm soát dữ liệu cá nhân; thách thức trong việc kết nối, công nhận định danh điện tử xuyên biên giới với các quốc gia khác.

Hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý...

Ông Trịnh Tất Thắng, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội. Ảnh: T.H

Từ kinh nghiệm thực tế tại địa phương, ông Trịnh Tất Thắng, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, trong chiến dịch 100 ngày tăng tốc chuyển đổi số, Hà Nội đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về dữ liệu, kinh tế số và xã hội số.

“Khác với cách nhìn nhận truyền thống, Hà Nội xác định dữ liệu là một loại tài nguyên quan trọng cần được cởi mở, khai thác và chia sẻ để phục vụ sự phát triển chung”, ông Thắng nói.

Hà Nội định hướng phát triển hạ tầng tăng tính tự chủ, tổ chức dữ liệu theo hướng phân tán thay vì tập trung toàn bộ nhằm phân định rõ trách nhiệm quản lý, giúp việc cập nhật và khai thác thuận lợi hơn. Đồng thời, thành phố nâng cấp trung tâm dữ liệu, rà soát và kết nối thống nhất các cơ sở dữ liệu hiện đang phân tán tại nhiều sở, ngành, địa phương.

Về tái sử dụng dữ liệu hành chính, Hà Nội đưa toàn bộ dữ liệu đăng ký kinh doanh vào kho dữ liệu chung, cho phép các hệ thống khác khai thác theo quy định. Việc kết nối này giúp người dân không phải nhiều lần cung cấp hay chứng thực lại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có.

Bên cạnh đó, thành phố đề xuất khai thác rộng hơn các nguồn dữ liệu như thuế, hóa đơn, kiểm toán và dữ liệu dự án. Thậm chí, dữ liệu từ các tổ chức, ngân hàng cũng có giá trị lớn trong việc phân tích xu hướng, giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp đưa ra quyết định sát với nhu cầu thực tế, trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Toạ đàm “Gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số quốc gia” thu hút đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp tham dự. Ảnh: L.M

Việc kết nối liên ngành cũng tạo ra những giá trị mới trong quản lý nhà nước. Ví dụ, khi kết hợp dữ liệu giáo dục (trường học, học sinh) với dữ liệu y tế (dịch bệnh), cơ quan quản lý có thể xây dựng bản đồ dịch bệnh theo khu vực để đưa ra cảnh báo sớm.

Cũng theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, để làm được điều này, Hà Nội nhấn mạnh cần tháo gỡ rào cản về cơ chế và tâm lý. Có không ít cán bộ e ngại sử dụng dữ liệu chia sẻ do vẫn phải xác nhận lại thông tin, vì vậy cần có cơ chế xác thực và phân định trách nhiệm rõ ràng.

Ngoài ra, thành phố kiến nghị làm rõ cơ chế chia sẻ giữa bộ, ngành với địa phương để dữ liệu do địa phương tạo lập được trả về phục vụ công tác quản lý tại chỗ, đồng thời tăng cường quyền chủ động cho địa phương trong việc khai thác các nguồn dữ liệu này.

Đề xuất giải pháp, ông Trần Kiên, Trưởng phòng Chính sách số, Cục Chuyển đổi số quốc gia nêu, trước hết cần hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý, trong đó tập trung hoàn thiện Luật Định danh và xác thực điện tử, các cơ chế quản trị dữ liệu, quy định về chia sẻ dữ liệu và ứng dụng AI.

Về mặt kỹ thuật, các cơ quan chức năng phải xử lý dứt điểm tình trạng dữ liệu phân tán, đẩy mạnh tái cấu trúc toàn diện quy trình hành chính, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu dùng chung để nâng cao tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu. Việc đầu tư hạ tầng số cũng cần được chú trọng nhằm đảm bảo an toàn thông tin xuyên suốt, chuẩn hóa thiết bị ở cấp cơ sở và đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công cho công nghệ.

Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thông tin thêm, trong giai đoạn tới, cơ quan chức năng tập trung triển khai Đề án phát triển VNeID giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết về phát triển công dân số. Mục tiêu là biến VNeID thành hạ tầng định danh và tương tác số tin cậy, kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, đồng thời từng bước mở rộng liên thông với hệ thống định danh quốc tế.

Các chuyên gia, đại biểu cũng cho rằng, song song với đó, việc giải quyết bài toán nhân lực, nâng cao kỹ năng số cho người dân, gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu các cấp cùng việc tối ưu hóa hiệu quả đầu tư sẽ là những chìa khóa. Những bước đi đồng bộ này sẽ giúp chuyển đổi số quốc gia bứt phá mạnh mẽ, tạo động lực nâng cao năng suất lao động và đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP.