AI - hạ tầng cho nền kinh tế số thế hệ mới

Hạ tầng AI của Việt Nam đang được đầu tư mạnh mẽ

VNPT đầu tư mạnh cho hạ tầng số với việc phát triển mạng 5G và trung tâm dữ liệu (IDC). Ảnh: M.H

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tồn tại trong không gian số, nhưng nền tảng của công nghệ này lại hoàn toàn hữu hình. Các linh kiện như chip xử lý tiên tiến, bộ nhớ, máy chủ, thiết bị lưu trữ và hạ tầng mạng chính là nền móng cho mọi mô hình và dịch vụ AI, từ đó thúc đẩy làn sóng đầu tư mới trên khắp châu Á.

Trong khi các nền kinh tế như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) tiếp tục duy trì lợi thế sẵn có, xu hướng phân tán chuỗi cung ứng lại đang mở ra cơ hội cho những quốc gia sở hữu năng lực chuyên biệt cùng khả năng kết nối ổn định với thị trường toàn cầu.

Bằng cách kết hợp nền tảng sản xuất điện tử sẵn có với năng lực ngày càng phát triển trong thiết kế bán dẫn, nghiên cứu AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu, Việt Nam có thể đảm nhận vai trò mắt xích chiến lược trong hệ sinh thái AI khu vực.

Trung tâm dữ liệu AI của Viettel với hàng trăm siêu máy tính chuyên dụng phát triển AI. Ảnh: Đức Thọ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam đã có 41 trung tâm dữ liệu (IDC) đang hoạt động, cùng nhiều dự án siêu quy mô sẵn sàng cho AI đang được triển khai.

Trong đó, làn sóng đầu tư cho IDC từ các doanh nghiệp trong nước diễn ra rất mạnh mẽ. Tập đoàn FPT đã ra mắt nhà máy AI trị giá 200 triệu USD. CMC đầu tư xây dựng IDC siêu quy mô với tổng vốn hơn 250 triệu USD, trong khi Viettel đã khởi công trung tâm dữ liệu có công suất 140 MW với 10.000 tủ rack.

Song song đó, các tập đoàn quốc tế cũng liên tục mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam, trong đó phải kể đến NVIDIA công bố trung tâm R&D về AI đầu tiên, hay Marvell đã nâng số lượng kỹ sư lên hơn 500 người, đưa Việt Nam trở thành trung tâm R&D lớn thứ ba của tập đoàn nhằm tham gia thiết kế chip phục vụ hạ tầng trung tâm dữ liệu AI.

Dù chưa tạo nên một hệ sinh thái hoàn chỉnh nhưng những bước tiến này cho thấy vai trò của Việt Nam đang mở rộng rõ rệt, từ sản xuất điện tử sang hạ tầng điện toán, kỹ thuật bán dẫn, nghiên cứu và thiết kế công nghệ.

Định hướng này tiếp tục được củng cố qua Chiến lược quốc gia về AI năm 2026 của Chính phủ, trong đó xác định hạ tầng điện toán, điện toán đám mây, AI biên và trung tâm dữ liệu AI là những nền tảng quan trọng cho sự phát triển đất nước, đồng thời đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI vào năm 2030.

Chuỗi cung ứng logistics - “mắt xích” kết nối vai trò chuyên biệt của Việt Nam

Logistics là một trong những lĩnh vực quan trọng đối với ngành Bưu điện hiện nay. Ảnh: Q.B

Như vậy, cơ hội của Việt Nam không nằm ở việc phải tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị. Thay vào đó, với việc kết hợp nền tảng sản xuất điện tử và năng lực thiết kế bán dẫn, hệ thống logistics xuyên biên giới, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái AI của châu Á.

Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc khai thác của FedEx Việt Nam và Campuchia nhận định, thành công của nền kinh tế AI không chỉ phụ thuộc vào nơi công nghệ được phát triển, mà còn quyết định bởi khả năng vận chuyển công nghệ đó một cách hiệu quả và ổn định.

Việc xây dựng một trung tâm dữ liệu AI đòi hỏi kết hợp cả hạ tầng quy mô lớn lẫn công nghệ tiên tiến. Do các linh kiện này lưu chuyển qua những chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp, dịch vụ logistics xuyên biên giới ổn định và đáng tin cậy đóng vai trò thiết yếu trong toàn bộ vòng đời của trung tâm dữ liệu, từ khâu xây dựng, vận hành thử cho đến bảo trì và hoàn trả thiết bị.

Mạng lưới vận tải đáng tin cậy, quy trình thông quan hiệu quả và khả năng theo dõi lô hàng xuyên suốt sẽ giúp các doanh nghiệp công nghệ quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, đồng thời kết nối chặt chẽ với thị trường khu vực và toàn cầu.

Viettel Post và FedEx ký thoả thuận hợp tác phát triển logistics xuyên biên giới Ảnh: T.H

Các chuyên gia cho rằng, để tiến xa hơn và khẳng định vị thế chuyên biệt trong nền kinh tế AI châu Á, Việt Nam cần phát triển khả năng kết nối đồng bộ với nguồn nhân lực, hạ tầng năng lượng, năng lực nhà cung cấp và khung pháp lý. Nhu cầu ngày càng cao về năng lực điện toán sẽ mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng trong sản xuất bán dẫn, các lĩnh vực kỹ thuật, sản xuất điện tử, kiểm thử và hạ tầng dữ liệu.

Những quốc gia thành công trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của AI và bán dẫn không nhất thiết phải cố gắng tham gia mọi công đoạn, mà là những quốc gia xác định được lĩnh vực tạo ra giá trị lớn nhất, xây dựng năng lực duy trì hiệu quả ổn định và kết nối thế mạnh đó với hệ sinh thái rộng lớn hơn.