Tăng cường nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ASEAN vững mạnh

Hội nghị COSTI-90 do Chủ tịch COSTI nhiệm kỳ 2026-2027, ông Souksavath Sihapanya (Bộ Giáo dục và Thể thao Lào) và Phó Chủ tịch COSTI, bà Norsham Binti Abdul Latip (Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Malaysia) cùng điều hành.

Tham dự hội nghị có các thành viên của COSTI từ các nước ASEAN và Ban Thư ký ASEAN. Trong phiên làm việc đầu tiên, hội nghị đã thông qua chương trình nghị sự; nghe Ban Thư ký ASEAN thông tin về kết quả các hội nghị cấp cao, việc thực hiện các quyết định của COSTI-89 và tình hình nguồn quỹ; đồng thời rà soát tiến độ các ưu tiên hằng năm và sản phẩm ưu tiên kinh tế năm 2026 của COSTI.

Phát biểu chào mừng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá COSTI-90 có ý nghĩa đặc biệt vì đây là kỳ họp đầu tiên của 5 tiểu ban sau khi được tinh gọn từ 9 tiểu ban. Bộ trưởng ghi nhận quyết tâm chung của các nước thành viên trong việc kiện toàn cơ cấu tổ chức. Theo Bộ trưởng, trí tuệ nhân tạo, điện toán tiên tiến, vũ trụ, công nghệ sinh học và công nghệ lượng tử đang mở ra nhiều cơ hội mới. Trong khi đó, biến đổi khí hậu, an ninh y tế, an ninh lương thực và năng lượng là những thách thức không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết. Với APASTI 2026-2035, COSTI có cơ hội và trách nhiệm chứng minh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng góp vào các mục tiêu của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Bộ trưởng đề nghị chuyển hợp tác từ hoạt động sang kết quả, từ chia sẻ tri thức sang giải pháp chung, từ các dự án riêng lẻ sang hệ sinh thái khu vực vững mạnh, tập trung vào định hướng: Triển khai APASTI theo hướng lấy kết quả làm trọng tâm, tăng cường nghiên cứu chung, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ASEAN vững mạnh.

Bộ trưởng khẳng định Việt Nam coi trọng hợp tác ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bộ trưởng bày tỏ mong muốn COSTI-90 không chỉ có những thảo luận chất lượng mà còn xác định được ưu tiên rõ ràng, hành động cụ thể và kết quả đo lường được.

Trong khuôn khổ phiên họp đã diễn ra Vòng chung kết và Lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN-Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026. Giải thưởng được thành lập năm 2014 trong khuôn khổ COSTI, do Viện Nghiên cứu UL tài trợ và phối hợp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN tổ chức.

Năm 2026, giải có chủ đề “Trí tuệ nhân tạo vì hệ thống y tế bao trùm và có khả năng chống chịu tại ASEAN”. Bốn nhà khoa học nữ của Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Singapore đã trình bày công trình nghiên cứu ở hai hạng mục: nhà khoa học giữa sự nghiệp và nhà khoa học cao cấp. Đại diện Việt Nam là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tặng hoa chúc mừng các nhà khoa học được vinh danh tại Lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN-Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026. (Ảnh: BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ)

Ở hạng mục giữa sự nghiệp (Mid-Career) - Giải nhất thuộc về Tiến sĩ Hà Thị Thanh Hương (Việt Nam); Giải vinh danh thuộc về Tiến sĩ Latifah Nurahmi (Indonesia). Hạng mục cao cấp (Senior) - Giải nhất thuộc về Tiến sĩ Joanne Ngeow (Singapore); Giải vinh danh thuộc về Tiến sĩ Wai Yie Leong (Malaysia). Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã tặng hoa chúc mừng các nhà khoa học được vinh danh.

Không chỉ ghi nhận thành tựu nghiên cứu, Giải thưởng Khoa học ASEAN-Hoa Kỳ dành cho phụ nữ hướng tới thúc đẩy sự tham gia và phát huy vai trò của phụ nữ trong STEM tại ASEAN. Thông qua chủ đề được lựa chọn hằng năm, giải thưởng khuyến khích các nghiên cứu ứng dụng nhằm giải quyết những thách thức chung của khu vực, đồng thời thúc đẩy hoạt động cố vấn, dìu dắt thế hệ nữ khoa học kế cận và hợp tác xuyên quốc gia.

Ngày 15/10, Hội nghị tiếp tục xem xét báo cáo của BAC và Chủ tịch các tiểu ban, các kết quả trọng tâm năm 2027 cùng hợp tác với các đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế.