Sự phát triển bùng nổ của công nghệ tính toán lượng tử cùng sự ra đời của các máy tính lượng tử trong tương lai gần đang đặt các hệ thống mật mã khóa công khai truyền thống như RSA hay ECC trước nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn.
Đặc biệt, chiến lược tấn công “Thu thập trước-Giải mã sau” đang trực tiếp đe dọa đến bí mật nhà nước, an ninh dữ liệu quốc gia và an toàn thông tin lưu trữ dài hạn. Sự kiện quan trọng này không chỉ đánh dấu bước tiến cốt lõi trong lộ trình chủ động bảo vệ không gian mạng quốc gia, mà còn khẳng định năng lực tự chủ công nghệ mật mã của Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 56-NQ/TW về Chiến lược phát triển ngành cơ yếu Việt Nam và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Cơ yếu Chính phủ đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026-2035” (Quyết định 125/QĐ-TTg) và Đề án “Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự” (Quyết định 1226/QĐ-TTg).
 |
| Thiếu tướng Hồ Văn Hương nêu rõ lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam tuân thủ nguyên tắc "thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn". (Ảnh: MINH DUY) |
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh rằng lộ trình chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam được xây dựng theo nguyên tắc “thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn”.
Trong đó, mật mã hậu lượng tử được xác định là giải pháp công nghệ chính để chuyển đổi diện rộng trên toàn quốc, còn công nghệ phân phối khóa lượng tử sẽ được áp dụng có chọn lọc cho các mạng liên lạc trọng yếu.
Việc công bố các dự thảo tiêu chuẩn trên Cổng thông tin điện tử của Ban Cơ yếu Chính phủ, Bộ Quốc phòng và Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia thể hiện tinh thần cầu thị, minh bạch nhằm lắng nghe phản biện từ cộng đồng khoa học để hoàn thiện hạ tầng mật mã quốc gia.
Tại hội thảo, Ban Cơ yếu Chính phủ đã chính thức giới thiệu và xin ý kiến rộng rãi về ba dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia bao gồm: Thuật toán chữ ký số hậu lượng tử dựa trên hàm băm HB-PQSign, Cơ chế đóng gói khóa ML-KEM và Chữ ký số dựa trên lưới có cấu trúc ML-DSA.
 |
| Tiến sĩ Nguyễn Quốc Toàn khẳng định việc chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử là cuộc cạnh tranh về năng lực làm chủ công nghệ lõi giữa các quốc gia. (Ảnh: MINH DUY) |
Phân tích sâu về nền tảng khoa học của bộ tiêu chuẩn này, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, cho biết Việt Nam đã chủ động chọn con đường làm chủ đồng thời cả bốn tầng công nghệ lõi mật mã: từ thiết kế và chứng minh toán học, thám mã, cài đặt an toàn và sản xuất phần cứng, đến tiêu chuẩn hóa và kiểm định.
Trong đó, thuật toán HB-PQSign là kết quả do Việt Nam tự nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi và bộ tham số an toàn trên cơ sở kế thừa chọn lọc chuẩn SPHINCS+; cơ chế Hybrid ML-KEM mang lại mô hình bảo mật đa tầng khi kết hợp giữa thuật toán hậu lượng tử và thuật toán truyền thống; còn chuẩn ML-DSA đáp ứng tối đa các yêu cầu an toàn tiên tiến theo chuẩn mực quốc tế.
 |
| Trung tướng Đặng Vũ Sơn đánh giá cao cách tiếp cận cân bằng của Ban Cơ yếu Chính phủ. (Ảnh: MINH DUY) |
Đánh giá cao ý nghĩa chiến lược của sự kiện, Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, khẳng định việc công bố các dự thảo tiêu chuẩn là thành quả đáng tự hào sau hơn một thập kỷ kiên trì nghiên cứu của ngành Cơ yếu.
Đồng chí nhấn mạnh thách thức lượng tử không còn là nguy cơ trong tương lai xa mà đã là bài toán cấp thiết hiện hữu đối với các hệ thống dữ liệu tồn tại lâu dài, hệ thống chữ ký số chuyên dùng công vụ và hạ tầng giao dịch tài chính-ngân hàng.
Trung tướng Đặng Vũ Sơn đánh giá cao cách tiếp cận cân bằng của Ban Cơ yếu Chính phủ: một mặt tiếp thu chọn lọc các tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm khả năng tương thích và hội nhập, mặt khác quyết tâm phát triển thuật toán do các nhà khoa học trong nước nghiên cứu để khẳng định năng lực tự chủ đối với "vũ khí mật mã" bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Bên cạnh đó, đồng chí cũng lưu ý tầm quan trọng của việc xây dựng lộ trình chuyển đổi linh hoạt, tăng cường năng lực kiểm định, cấp phép sản phẩm mật mã và đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Sự kiện cũng ghi nhận cam kết đồng hành mạnh mẽ từ khối doanh nghiệp công nghệ nội địa trong việc đưa các nghiên cứu hàn lâm vào đời sống kinh tế-xã hội. Đại diện Tập đoàn MK Group, ông Nguyễn Quốc Hân chia sẻ doanh nghiệp đang tích cực phối hợp với Viện khoa học-công nghệ mật mã để tích hợp các thuật toán hậu lượng tử vào hệ điều hành MK Lotus đạt chứng nhận quốc tế.
Sự kết hợp này hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản phẩm mật mã mang dấu ấn công nghệ của Việt Nam, giúp các doanh nghiệp chủ động bảo vệ các giao dịch tài chính, hợp đồng điện tử, đồng thời tăng cường bảo mật căn cước điện tử và dịch vụ công trực tuyến cho người dân trước rủi ro bị giải mã lượng tử.
 |
| Nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, Tiến sĩ Trần Văn Trường, góp ý về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn. (Ảnh: MINH DUY) |
 |
| Nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, Tiến sĩ Trần Duy Lai, góp ý về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn. (Ảnh: MINH DUY) |
Đóng góp ý kiến về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn, các chuyên gia kỳ cựu như Tiến sĩ Trần Duy Lai và Tiến sĩ Trần Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, đề xuất Ban Cơ yếu Chính phủ cần tiếp tục công bố rộng rãi các bản thuyết minh kỹ thuật chi tiết, tổ chức các phiên thảo luận chuyên sâu và phát hành phiên bản tiếng Anh để thu hút sự phản biện chất lượng từ cộng đồng thám mã quốc tế.
 |
| Sự kiện thu hút sự quan tâm của đông đảo chuyên gia và cán bộ thuộc các bộ, ban, ngành. (Ảnh: MINH DUY) |
Việc công bố ba dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử là một bước đi khởi đầu vững chắc, thể hiện tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao của Ban Cơ yếu Chính phủ.
Đây không chỉ là chiếc lá chắn kỹ thuật bảo vệ vững chắc thông tin bí mật nhà nước và an ninh quốc gia, mà còn tạo hành lang an toàn pháp lý cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số và xã hội số Việt Nam trước ngưỡng cửa kỷ nguyên lượng tử.
Ý kiến bạn đọc