Cách làm mới trên vùng đất khó

HGĐT- Xã Nghĩa Thuận (Quản Bạ) được biết đến bởi khí hậu khắc nghiệt: mùa khô hạn hán kéo dài, mùa đông rét tê tái. Khí hậu và thời tiết đã gây nhiều khó khăn trong sản xuất nông - lâm nghiệp. Vẫn loại cây trồng cũ nhưng cách làm mới, bắt đầu từ vụ đông năm 2010, được sự hỗ trợ của huyện, xã vận động nhân dân thực hiện mô hình trồng ngô che phủ nilon; mô hình đã từng bước giúp người dân nơi đây thoát nghèo bền vững.

Trồng ngô theo phương pháp che phủ nilon, góp phần tăng thu nhập cho người dân. Trong ảnh:Người dân thôn Phín Ủng, xã Nghĩa Thuận chăm sóc ngô.

Đầu tháng 4, vượt qua những con đèo dốc trong màn sương trắng đục, chúng tôi đến xã Nghĩa Thuận. Ven đường, thay thế cho diện tích của những thửa ruộng xác xơ cỏ mọc trong vụ Đông – xuân trước đây là những ruộng ngô bạt ngàn, xanh ngút tầm mắt men đến bên sườn núi đá. Màu xanh no ấm đang ngả mình trong gió mới là kết tinh của những giọt mồ hôi cùng với khoa học kỹ thuật, người dân đã vươn lên làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống. Những diện tích ngô này được che phủ nilon từ lúc gieo hạt. Theo chân cán bộ xã, men theo con đường đất ngoằn ngoèo, người cán bộ xã khoe với chúng tôi: Trồng ngô nhiều nhất xã phải vào thôn Phín Ủng, 100% hộ dân đều trồng ngô theo mô hình che phủ nilon. Trước đây, những diện tích ngô này, vào vụ Đông - xuân thường bị bỏ trống do thời tiết khô hanh, không có nước tưới, nên cây bị cằn cỗi không phát triển được. Từ năm 2010, xã bắt đầu triển khai mô hình trồng ngô che phủ nilon tới thôn. Thoạt đầu bà con chưa thấy khả quan, nên rải rác vài hộ trồng thử nghiệm, điều kỳ lạ đã đến với những người thử nghiệm: chất lượng, năng suất tăng gấp đôi. “Trăm nghe không bằng mắt thấy”, vụ năm sau, tất cả thôn đã áp dụng phương pháp này và đã mang lại hiệu quả rõ rệt... Dừng tay cuốc bên ruộng ngô, chị Cáo Thị Quyết ở thôn Phín Ủng, xã Nghĩa Thuận phấn khởi khoe rằng: “Nhờ đưa mô hình trồng ngô che phủ nilon mà nhiều gia đình đã khấm khá hơn. Nhà mình trước kia vụ đông chỉ trồng các loại rau và cây đậu tương. Lúc đầu thực hiện mô hình, mình ngại lắm. Nhờ có cán bộ huyện, xã đến vận động và được Nhà nước cấp giống, phân bón nên mình mới trồng thử. Cứ tưởng trồng thì năng suất cũng chỉ bằng trồng phương pháp thông thường, ai ngờ cây ngô lại lên rất tốt. Hiện gia đình mình có hơn 1ha ngô sinh trưởng và phát triển tốt”. Trưởng thôn Vương Trung Hùng phấn khởi kể thêm: Từ trước đến nay, cuộc sống người dân chủ yếu dựa vào cây ngô, cây lúa, nuôi vài con lợn, nhưng thời tiết khắc nghiệt, chăm chỉ làm ăn mà chẳng giàu lên được. Giờ thì trồng ngô theo phương pháp mới, chỉ mấy năm mà nhiều hộ đã thoát được nghèo, làm nhà mới khang trang, sắm thêm nhiều thiết bị đắt tiền để nâng cao chất lượng cuộc sống...”.

Được biết, việc trồng ngô che phủ nilon có nhiều ưu điểm: Tránh thoát hơi nước, đảm bảo độ ẩm của đất, tránh rửa trôi, gốc ngô được giữ ấm vào những đợt rét; hạn chế được việc dùng thuốc bảo vệ thực vật; ít cỏ dại hơn nên giảm bớt công lao động. Ngoài ra, ngô trồng theo mô hình này rút ngắn được thời gian sinh trưởng từ 7 - 10 ngày, cây ngô phát triển đều và nhanh, cho bắp to, đều hạt... Đến nay, mô hình này đã nhân rộng ra toàn xã, đưa diện tích trồng ngô của xã trên 70 ha ngô theo phương pháp che phủ nilon, năng suất đạt hơn 60 tạ/ha (gấp 2 lần so với trồng ngô thông thường), góp phần quan trọng thực hiện công cuộc xóa đói giảm nghèo cho người dân nơi đây. Theo người dân nơi đây, việc trồng ngô che phủ nilon trong điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp là cần thiết, không những chi phí thấp, dễ làm, mở ra hướng đi mới: đưa cây ngô trở thành cây hàng hoá cho giá trị kinh tế cao. Hơn hết, mô hình đã phản ánh sự đổi thay về nhận thức của người dân trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng năng suất và nguồn thu nhập. Nói là vậy, nhưng lúc bắt đầu thực hiện mô hình gặp không ít khó khăn, bởi từ trước tới nay diện tích đất vụ đông thường bỏ hoang, người dân vẫn canh tác theo tập quán cũ, giá trị kinh tế thấp. Nhờ tích cực vận động, tuyên truyền nên bà con đã hiểu được lợi ích của trồng ngô vụ đông bằng phương pháp che phủ nilon, với nhiều gia đình, ngô bây giờ không chỉ là nguồn lương thực mỗi khi giáp hạt mà đã trở thành hàng hóa.

Từ hiệu quả của mô hình này, vụ đông vừa qua xã Nghĩa Thuận đã hướng dẫn kỹ thuật và cung cấp các giống ngô lai như NK 4300, NK54, CP 989, CP999... cho gần 200 lượt người dân. Mặc dù ảnh hưởng của thời tiết hanh khô, rét đậm, rét hại kéo dài liên tiếp, nhưng hiện nay diện tích trồng ngô che phủ nilon của xã Nghĩa Thuận vẫn phát triển xanh tốt, hứa hẹn thêm một mùa ngô bội thu. Nói về thành công của mô hình trồng ngô vụ đông che phủ nilon, ông Cao Xuân Lỉn, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Quản Bạ cho biết: Mô hình trồng ngô che phủ nilon được triển khai từ năm 2010 trên địa bàn 5 xã biên giới, để thực hiện mô hình này huyện đã hỗ trợ giá giống, phân bón và 40% tiền mua nilon. Đến nay chỉ còn xã Nghĩa Thuận thực hiện mô hình thành công và đã nhân rộng trong toàn xã. Ông Phan Thông Quyết, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Thuận chia sẻ: “Được sự hỗ trợ của huyện, trực tiếp là Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xã đã chỉ đạo các ngành, đoàn thể trực tiếp cùng cán bộ huyện xuống các thôn, bản tuyên truyền, vận động để nhân dân hiểu, nhận thức được lợi ích của việc thực hiện mô hình, cán bộ huyện cầm tay chỉ việc, hướng dẫn cách trồng cấy đúng mật độ, che phủ nilon cho phù hợp. Đến nay, mô hình này được người dân ủng hộ rất cao. Với mục tiêu những năm tiếp theo sẽ phủ kín tất cả diện tích trồng ngô của xã theo phương pháp này”.

Với cách làm hiệu quả ở Nghĩa Thuận, có thể thấy: Tổng thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích trồng ngô che phủ nilon tăng gấp đôi so với trồng ngô thông thường, đồng thời hệ số sử dụng đất được tăng lên đáng kể; tập quán canh tác lạc hậu trước đây đã được thay đổi; năng suất, thu nhập của người dân tăng cao... Dẫu còn lắm khó khăn, bởi tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn 50%, nhưng bắt đầu từ sự đổi mới trong tư duy phát triển kinh tế của mỗi người dân cùng sự năng động của cấp ủy, chính quyền cơ sở, cuộc sống mới nơi vùng biên mỗi ngày thêm khởi sắc.