Kiến tạo nông nghiệp xanh, bền vững

Ngày nay với sự dẫn dắt của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học và công nghệ số (AI, IoT), nông dân Tuyên Quang đang kiêu hãnh bước vào kỷ nguyên nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh - nơi tri thức và đổi mới trở thành “chìa khóa vàng” kiến tạo nên những giá trị vượt trội.

Nông dân thời công nghệ

Câu chuyện về anh nông dân Cao Văn Phúc, xã Kim Bình đang truyền cảm hứng về tinh thần dám đầu tư, dám đổi mới. Anh Phúc đã chứng minh rằng những người nông dân không còn “trông trời, trông đất, trông mây” mà họ hoàn toàn làm chủ được công nghệ hiện đại bậc nhất, giảm phụ thuộc vào các tác động từ yếu tố bên ngoài.

Anh Phúc chia sẻ đầy tự tin: Năm 2022, 3 khu nhà lưới rộng 2.700 m² của gia đình trồng dưa lưới đều được lắp đặt hệ thống tự động hóa hoàn toàn. Toàn bộ quá trình chăm sóc cây trồng - từ dinh dưỡng đến nước tưới đều được máy móc thực hiện, vận hành và kiểm soát thông qua một thiết bị di động. Khi thời tiết mưa, độ ẩm không khí cao, các thiết bị cảm biến (IoT) tức thời ghi nhận dữ liệu và truyền về bộ điều khiển trung tâm, tự động điều chỉnh lượng nước tưới cho thích hợp, đảm bảo cây trồng luôn phát triển trong điều kiện lý tưởng.

Anh Nguyễn Duy Khoa, thôn 8, xã Yên Phú đầu tư nhà màng trồng dưa đặc sản.

Công việc duy nhất còn lại trong suốt chu kỳ sản xuất của người nông dân như anh Phúc chỉ là thu hái sản phẩm. Anh Phúc khẳng định: “Ứng dụng khoa học kỹ thuật, số hóa sản xuất đã giảm 80% công sức lao động”. Điều khiến những người nông dân như anh Phúc hài lòng nhất không chỉ là việc giảm công sức mà chất lượng sản phẩm đồng đều, giảm thiểu rủi ro từ thời tiết khắc nghiệt, sâu bệnh hại, từ đó mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với canh tác truyền thống.

Anh Trương Công Định, thôn Trại Mít, xã Trường Sinh đã thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân khi ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) vào sản xuất nông nghiệp, thay thế đến 50% sức lao động của con người. Anh Định chia sẻ: Năm 2023, drone bay trên những cánh đồng, nhiều nông dân rất ngỡ ngàng, hoài nghi. Thế nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng, hiệu quả rõ rệt về năng suất và chi phí khiến nông dân tin tưởng. Nhờ đó drone đã “bao thầu” hàng chục nghìn ha mía, ngô và lúa cho bà con.

Drone của anh Định không chỉ dừng lại ở việc phun thuốc mà còn có khả năng gieo sạ, phun nước và bón phân. Với tốc độ trung bình 30 phút/1ha, drone đảm bảo lượng thuốc phun đều, mịn và thấm sâu. Đặc biệt, các thiết bị này còn tích hợp camera để thu thập dữ liệu, giúp nông dân kịp thời nhận diện và khoanh vùng cây bệnh.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Mạnh Duyệt khẳng định: Cùng với những kỹ sư nông nghiệp, sự tiên phong trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, nhiều nông dân đang thúc đẩy sản xuất nông nghiệp của tỉnh từ canh tác cảm tính sang canh tác chính xác. Việc ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động và các cảm biến đo lường môi trường đất, nước giúp cây trồng nhận được dưỡng chất đúng liều lượng, đúng thời điểm mà còn giúp tiết kiệm công sức, chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất một cách ngoạn mục. Với drone giúp giảm tiếp xúc hóa chất cho người lao động, đồng thời giảm lượng thuốc sử dụng, góp phần bảo vệ môi trường.

Theo số liệu tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện toàn tỉnh có trên 3.900 ha cây trồng được sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp thông minh, tập trung vào các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, rau đậu. Ứng dụng sản xuất nông nghiệp thông minh, giá trị sản phẩm tăng khoảng 30 - 40% so với cách làm truyền thống. Tỷ lệ sâu, bệnh hại giảm từ 35 - 40%, quan trọng hơn là không phát sinh dịch hại trên diện rộng - một thành tựu trong việc quản lý dịch bệnh bằng công nghệ.

Hệ sinh thái bền vững

Đồng chí Phạm Mạnh Duyệt, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất, ngành Nông nghiệp cũng tiên phong trong chuyển đổi số khi người nông dân, chủ thể hợp tác xã, cơ sở sản xuất đã bắt nhịp thời đại 4.0. Đây là bước nhảy vọt đưa nông sản thoát khỏi sự phụ thuộc vào thương lái và thị trường truyền thống, trực tiếp chạm tay vào người tiêu dùng toàn cầu.

Công nghệ số cho phép truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách toàn diện. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã QR trên bao bì là có thể biết được toàn bộ thông tin chi tiết về sản phẩm, từ quy trình canh tác, ngày thu hoạch, đến địa điểm sản xuất. Điều này không chỉ tạo niềm tin vững chắc cho người tiêu dùng mà còn nâng cao giá trị thương hiệu của nông sản tỉnh khi đã lên sàn thương mại điện tử.

Đồng chí Hoàng Gia Long (đứng thứ 3 từ phải qua), Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh tham quan mô hình trồng rau an toàn trên địa bàn phường Mộc Châu.

Thống kê sơ bộ cho thấy đã có trên 270 sản phẩm nông sản chủ lực được đưa lên các nền tảng lớn như Lazada, Shopee, Tiki và các sàn giao dịch nông sản chuyên biệt. Người nông dân giờ đây đã quen với việc kinh doanh trực tuyến - từ chụp ảnh sản phẩm, viết mô tả hấp dẫn đến xử lý đơn hàng. Nhờ đó, thu nhập của người dân được tăng lên và cuộc sống trở nên ổn định hơn.

Chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu mà là một chiến lược sống còn, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường. Công nghệ chính là cầu nối để biến mục tiêu này thành hiện thực. Các mô hình nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp tuần hoàn đang được khuyến khích phát triển, điển hình là việc cải tiến mô hình VAC (vườn - ao - chuồng) truyền thống thành một hệ sinh thái khép kín. Chất thải chăn nuôi được xử lý, ủ hoai tạo thành phân bón hữu cơ để bón cho cây trồng.

Nước thải sau khi xử lý được sử dụng để nuôi cá, nuôi lươn. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn bảo vệ môi trường đất và nước một cách hiệu quả, không đưa chất thải độc hại ra môi trường. Chiến lược chuyển đổi xanh còn bao gồm việc trồng rừng và bảo vệ rừng. Rừng không chỉ là lá phổi xanh, giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu mà còn là nguồn tài nguyên quý cho các mô hình nông lâm kết hợp giá trị cao. Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, trung bình mỗi năm toàn tỉnh trồng mới trên 11.000 ha rừng, đứng TOP đầu trong khu vực miền núi phía Bắc.

Nguồn gỗ rừng trồng dồi dào, với sản lượng trên 1 triệu m³ mỗi năm, đảm bảo ổn định nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến gỗ trong và ngoài tỉnh, tạo ra một chuỗi giá trị bền vững, có tính cạnh tranh cao. Từ một tỉnh khó khăn, sản xuất nông nghiệp lạc hậu, nhờ ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã bứt phá, giá trị sản xuất hằng năm của ngành đạt trên 4%/năm, bảo đảm an ninh lương thực và củng cố vững chắc vị trí trụ đỡ của các ngành kinh tế địa phương.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Mạnh Duyệt khẳng định: Sự dẫn dắt của tri thức, sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ số và công nghệ sinh học, nông nghiệp của tỉnh đã, đang và sẽ vượt qua mọi rào cản, tạo ra những sản phẩm có giá trị cao, được thị trường đón nhận và xây dựng một thương hiệu “Nông nghiệp xanh” vững chắc.