Động lực bền vững cho nông thôn

Dọc các vùng sản xuất tập trung của tỉnh, từ vùng cam, bưởi đến những cánh rừng sản xuất bạt ngàn, có thể cảm nhận rõ luồng sinh khí mới đang lan tỏa. Nông nghiệp địa phương đang chuyển mình từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với chuỗi liên kết và ứng dụng khoa học - công nghệ. Đây là động lực, nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống người dân.

Chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy liên kết

Thời gian qua, Đảng bộ tỉnh xác định rõ định hướng phát triển nông, lâm nghiệp theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, bảo đảm sản phẩm đạt tiêu chuẩn về chất lượng, hiệu quả kinh tế và môi trường. Chủ trương này từng bước đi vào thực tiễn, tạo chuyển biến rõ nét trong cơ cấu sản xuất và tư duy của người nông dân.

Sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản chuyển biến tích cực theo hướng chuyên sâu, gắn với nhu cầu thị trường. Tốc độ tăng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản bình quân giai đoạn 2020 - 2025 tăng khá; an ninh lương thực được bảo đảm vững chắc. Nhiều sản phẩm chủ lực, đặc sản như bò Vàng, mật ong Bạc hà, cá Bỗng, chè Shan tuyết, lúa đặc sản chất lượng cao, cam, bưởi… từng bước được nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu.

Công nhân Hợp tác xã Tuấn Dũng (Mèo Vạc) kiểm tra đàn ong mùa hoa Bạc hà.

Hợp tác xã Tuấn Dũng (xã Mèo Vạc) là một trong những đơn vị đi đầu xây dựng chuỗi giá trị mật ong Bạc hà trên vùng Cao nguyên đá. Anh Thèn Văn Hải, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: Đơn vị liên kết với hàng trăm hộ dân, tạo việc làm cho hàng trăm lao động thời vụ, duy trì nuôi khoảng 5.000 đàn ong mỗi năm. Sản lượng mật sản xuất, chế biến và tiêu thụ đạt khoảng 30 nghìn lít/năm. Đơn vị không ngừng đầu tư dây chuyền sản xuất, cải tiến mẫu mã, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Trong lĩnh vực trồng trọt, tỉnh đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật về giống, khoa học - công nghệ. Tổng diện tích gieo trồng các loại cây trồng nông nghiệp hằng năm đạt trên 207.000 ha; tổng sản lượng lương thực đạt trên 78 vạn tấn, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực. Riêng diện tích cải tạo, nâng cao chất lượng cam sành đạt trên 685 ha, tổng vốn vay đầu tư trên 40 tỷ đồng. Các vườn cam được đầu tư đúng quy trình kỹ thuật, cho năng suất bình quân 115 tạ/ha, tăng từ 5 - 10,5 tạ/ha, lợi nhuận tăng 22 triệu đồng/ha/năm so với diện tích không vay vốn đầu tư.

Song song với đó, tỉnh hướng dẫn các tổ chức, cá nhân duy trì sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ với trên 5.130 ha cây trồng được chứng nhận. Trong đó có trên 3.152 ha VietGAP; trên 2.111 ha theo tiêu chuẩn Rainforest, EU, Thái Lan; trên 364 ha theo tiêu chuẩn hữu cơ; 8 ha theo tiêu chuẩn GlobalGAP. Các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng như bưởi, cam, chè, cây ăn quả ôn đới, cây dược liệu từng bước hình thành chuỗi giá trị, hướng tới xuất khẩu.

Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên (xã Lực Hành) đang dần khẳng định chỗ đứng ở thị trường trong nước và quốc tế khi sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh và xuất khẩu sang thị trường Vương quốc Anh. Anh Nguyễn Thế Hải, Giám đốc Hợp tác xã chia sẻ: Việc xuất khẩu không chỉ mang lại thu nhập mà còn là niềm tự hào của người nông dân, khẳng định sức vươn của nông sản địa phương khi có bước đi phù hợp.

Ở lĩnh vực chăn nuôi, các vùng chăn nuôi hàng hóa tập trung theo mô hình trang trại, gia trại tiếp tục được hình thành. Toàn tỉnh có 51 cơ sở được chứng nhận VietGAP, 14 cơ sở được chứng nhận an toàn dịch bệnh. Hai sản phẩm được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý là thịt bò Hà Giang và cá Bỗng Hà Giang; đồng thời hoàn thành hồ sơ đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm thịt trâu Chiêm Hóa. Chương trình bảo hiểm trâu, bò được triển khai tích cực với 4.039 hộ tham gia, bảo hiểm cho 5.287 con, góp phần giảm rủi ro, ổn định sản xuất.

Khẳng định giá trị nông, lâm nghiệp

Khai thác lợi thế mặt nước, ngành thủy sản của tỉnh phát triển theo hướng thâm canh, bán thâm canh, an toàn sinh học và VietGAP. Toàn tỉnh hình thành các vùng sản xuất thủy sản tập trung với tổng diện tích 18.601 ha; năng suất bình quân khoảng 2 tấn/ha. Nuôi cá nước lạnh với thể tích bể 33.726 m2 cho sản lượng khoảng 260 tấn; nuôi cá đặc sản với 1.364 lồng, sản lượng đạt 2.874 tấn, mang lại giá trị kinh tế cao.

Lâm nghiệp tiếp tục là trụ cột của kinh tế nông thôn. Diện tích rừng tự nhiên được bảo vệ ổn định, tỷ lệ che phủ rừng đạt 62,2%. Diện tích rừng trồng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC đạt trên 89.094 lượt ha, đứng đầu cả nước. Việc chi trả dịch vụ môi trường rừng với tổng số tiền trên 691 tỷ đồng đã góp phần nâng cao thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân tham gia bảo vệ rừng.

Đóng gói sản phẩm tại Hợp tác xã Chuối sạch Chiêu Yên.

Đáng chú ý, tỉnh kịp thời ban hành các chính sách cụ thể hóa chủ trương phát triển sản xuất trong thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia. Toàn tỉnh phê duyệt 2.494 dự án, tổng kinh phí ngân sách nhà nước giải ngân hơn 940 tỷ đồng; trong đó có 179 dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình có thêm nguồn thu nhập ổn định, vươn lên thoát nghèo; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 4,86%/năm.

Đồng chí Nguyễn Anh Đức, Bí thư Đảng ủy xã Bằng Lang cho biết: Các chương trình nông nghiệp luôn gắn chặt với xây dựng nông thôn mới. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng đáp ứng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt, học tập, chăm sóc sức khỏe của Nhân dân, đồng thời các dự án, mô hình nông nghiệp đã khơi dậy tinh thần chủ động, đồng thuận trong cộng đồng, người dân tích cực tham gia phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, giữ gìn cảnh quan môi trường.

Bên cạnh đó, công tác quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản được tăng cường; 100% cơ sở do cấp tỉnh quản lý và 96% cơ sở do cấp xã quản lý được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Toàn tỉnh duy trì 50 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn; 457 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 2 sản phẩm 5 sao.

Theo đồng chí Trịnh Văn Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, dù còn những khó khăn về liên kết chuỗi, chế biến sâu, nhân lực kỹ thuật cao và nguồn lực đầu tư, song từ những bài học thực tiễn, tỉnh đang từng bước định hình con đường phát triển nông nghiệp bền vững, hướng tới nông nghiệp xanh, tuần hoàn và xây dựng nông thôn mới toàn diện đến năm 2030.

Từ những cánh đồng, trang trại, khu rừng hôm nay, một nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh đang dần hiện hữu, trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh trong chặng đường phía trước.

Bài, ảnh: Hải Đăng