Ngân hàng chuẩn bị kỹ phương án bảo đảm giao dịch thanh toán

Hệ thống ngân hàng số hoạt động bình thường

Theo đó, lịch nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 của các ngân hàng sẽ kéo dài từ thứ bảy (ngày 14-2) đến hết chủ Nhật (ngày 22-2). Lịch nghỉ Tết này đồng bộ với lịch nghỉ của Nhà nước nhằm bảo đảm sự thống nhất trong hoạt động thanh toán, tín dụng và cung ứng dịch vụ tài chính.

Ảnh minh họa.

Trong thời gian nghỉ lễ, các giao dịch tại quầy tạm ngừng, song hệ thống ngân hàng số, ATM và tổng đài chăm sóc khách hàng vẫn hoạt động theo phương án riêng của từng ngân hàng.

Đại diện Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho biết, trong giai đoạn cao điểm, ngân hàng áp dụng khung giờ giao dịch cụ thể đối với từng loại hình chuyển tiền và thu nộp ngân sách Nhà nước.

Trong các ngày giáp Tết, dịch vụ chuyển tiền nội bộ Vietcombank được hỗ trợ đến 19h30; giao dịch chuyển tiền liên ngân hàng có giá trị trên 500 triệu đồng sẽ chốt lệnh lúc 18h30; các giao dịch chuyển ngoại tệ chốt sớm hơn vào khoảng 15h. Riêng các khoản thu nộp Kho bạc Nhà nước, thời hạn tiếp nhận lệnh trong ngày thường là 18h hoặc sớm hơn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước từng địa bàn.

Vào ngày làm việc cuối cùng trước kỳ nghỉ Tết (ngày 13-2), phần lớn các dịch vụ tại Vietcombank sẽ đóng sớm, phổ biến trong khoảng từ 16h đến 17h30. Trong thời gian nghỉ Tết chính thức từ ngày 14 đến hết ngày 22-2, hệ thống tạm dừng xử lý giao dịch tại quầy và các hình thức chuyển tiền liên ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, các giao dịch chuyển tiền nội bộ và dịch vụ chuyển tiền nhanh 24/24 giờ ra ngoài hệ thống thông qua nền tảng ngân hàng số VCB Digibank vẫn được duy trì liên tục.

Một số ngân hàng có điều chỉnh thời gian nghỉ khác như Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) dự kiến nghỉ từ ngày 15 đến 20-2. Ngân hàng Quốc tế (VIB) bắt đầu nghỉ từ chủ nhật 15-2; riêng ngày 14-2 vẫn giao dịch nhưng kết thúc sớm, trong đó giao dịch tiền mặt tại quầy dừng lúc 11h30 và các giao dịch khác dừng lúc 12h. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) và Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB) dự kiến nghỉ từ ngày 16 đến 21-2.

Như vậy, hệ thống ngân hàng trở lại làm việc vào thứ hai ngày 23-2, bảo đảm dòng tiền, thanh toán và hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn sau kỳ nghỉ Tết. Các ngân hàng cũng khuyến nghị khách hàng chủ động sắp xếp kế hoạch giao dịch, thanh toán, rút tiền mặt trước kỳ nghỉ và ưu tiên sử dụng các dịch vụ ngân hàng số để bảo đảm an toàn, thuận tiện trong suốt dịp lễ.

Lượng tiền rút qua ATM giảm mạnh

Do các giao dịch chủ yếu là online nên lượng rút tiền mặt tại các máy ATM cũng giảm mạnh so với nhiều năm trước. Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS) Nguyễn Hoàng Long cho biết, giai đoạn 2020-2025, lượng giao dịch rút tiền mặt qua hệ thống ATM của NAPAS đã giảm mạnh, hiện chỉ còn khoảng 40-45% so với thời điểm năm 2020. Ở chiều ngược lại, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt qua NAPAS trong cùng giai đoạn đã tăng hơn 11 lần, bao gồm chuyển khoản, thanh toán thẻ và chi tiêu trực tuyến.

Thời điểm hiện tại, bình quân, hệ thống xử lý trên 40 triệu giao dịch mỗi ngày, với tổng giá trị vượt 200 nghìn tỷ đồng, tương đương gần 9 tỷ USD/ngày. Trong dịp Tết, lưu lượng giao dịch thanh toán số chỉ tăng thêm khoảng 30-40% so với ngày thường, thấp hơn rất nhiều so với tình trạng “đột biến” của nhu cầu rút tiền mặt trước đây. Điều này cho thấy thanh toán số đã trở thành hoạt động thường xuyên, không còn mang tính mùa vụ hay tập trung vào các thời điểm cao điểm ngắn hạn.

NAPAS phối hợp cùng các ngân hàng liên tục đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ, xây dựng hệ thống theo hướng có dự phòng và dư địa công suất, sẵn sàng ứng phó với các kịch bản lưu lượng giao dịch tăng gấp nhiều lần mà vẫn bảo đảm an toàn và ổn định. Song song với đó, cơ chế giám sát 24/24 giờ, kết hợp giữa tự động và con người, được duy trì xuyên suốt kỳ nghỉ Tết nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các rủi ro phát sinh.

Ngân hàng cảnh báo lừa đảo

Trong dịp Tết Nguyên đán, các ngân hàng lại tiếp tục phát đi cảnh báo lừa đảo. Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cho hay, hệ thống của ngân hàng này ngăn chặn thành công nhiều giao dịch chuyển tiền đáng ngờ, trong đó có trường hợp khách hàng bị dẫn dắt bởi các kịch bản lừa đảo cũ, như đầu tư sinh lời nhanh…

Hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được ngân hàng đối chiếu thông tin sinh trắc học.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Lộc Phát (LPBank) cho biết, nhiều đối tượng giả danh bộ phận chăm sóc khách hàng của các thương hiệu quen thuộc, thông báo trúng thưởng, tặng quà tri ân, sau đó lôi kéo nạn nhân chuyển tiền “làm nhiệm vụ”, “nâng cấp VIP”, “đặt cọc”... Điểm chung của các kịch bản này là đánh trúng lòng tham, sự thiếu cảnh giác và khoảng trống hiểu biết về an toàn số.

Ngân hàng Vietcombank mới đây cảnh báo về một thủ đoạn gian lận mới liên quan đến thẻ ngân hàng vật lý. Theo đó, các đối tượng lợi dụng sơ hở của khách hàng khi thanh toán trực tiếp tại quầy hoặc điểm cung cấp dịch vụ để bí mật tráo đổi chip trên thẻ.

Thay vì chiếm đoạt toàn bộ thẻ, kẻ gian chỉ thay thế chip thật bằng chip giả có hình dạng tương tự. Chip thật sau khi bị đánh tráo sẽ được gắn vào thẻ khác hoặc thiết bị gian lận, từ đó thực hiện các giao dịch trái phép nhằm rút tiền từ tài khoản nạn nhân. Do hình thức bên ngoài của thẻ gần như không thay đổi, nhiều khách hàng chỉ phát hiện sự việc khi tài khoản đã phát sinh giao dịch bất thường.

Trước nguy cơ này, Vietcombank khuyến cáo khách hàng không cho mượn thẻ, luôn giữ thẻ trong tầm kiểm soát khi giao dịch, ưu tiên thanh toán không tiếp xúc hoặc qua ứng dụng ngân hàng, đồng thời khóa thẻ và thông báo ngay khi phát hiện dấu hiệu bị tác động vật lý.

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vượng (VPBank) cho biết, các kịch bản lừa đảo giả danh nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan chức năng tiếp tục gia tăng trong dịp cuối năm. Các đối tượng thường tiếp cận khách hàng với các lý do như hỗ trợ nhận tiền, mở khóa tài khoản, xác thực sinh trắc học, kiểm tra giao dịch thẻ tín dụng, xử lý nợ xấu hoặc mời chào các khoản vay lãi suất thấp bất thường.

Vì vậy, bên cạnh các giải pháp về công nghệ, các ngân hàng lưu ý người dùng bật thông báo giao dịch, hạn chế lưu thông tin thẻ trên website hoặc giới hạn hạn mức thanh toán trực tuyến. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần khóa thẻ ngay lập tức và yêu cầu tra soát sớm để tránh phát sinh thiệt hại và rủi ro nợ xấu ngoài ý muốn. Khách hàng có thể khóa thẻ trực tiếp tại phòng giao dịch, qua số hotline, qua ứng dụng Mobile banking, internet banking, SMS Banking…

Trong phòng ngừa tội phạm, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán thực hiện đúng quy định về việc đối chiếu, khớp thông tin sinh trắc học. Tính đến hết ngày 9-1-2026, ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu thông tin sinh trắc học; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học.