Động lực từ chính sách đất đai mới

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi hàng loạt chính sách mới về đất đai và xây dựng chính thức đi vào cuộc sống. Không chỉ dừng lại ở việc tháo gỡ những “nút thắt” tài chính cho người dân, những quy định này còn kỳ vọng tạo dựng một thị trường bất động sản minh bạch, đặt nền móng cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên số.

“Cởi trói” áp lực tài chính

Trong lộ trình thực thi Luật Đất đai 2024, rào cản lớn nhất khiến người dân “ngại” hợp pháp hóa quyền sử dụng đất chính là nghĩa vụ tài chính. Trước đây, việc phải nộp 100% tiền chênh lệch khi chuyển mục đích sử dụng đất (SDĐ) vô hình chung đã tạo ra rào cản quá lớn, đặc biệt là với những hộ gia đình nông thôn sở hữu đất đai do cha ông để lại nhưng thiếu nguồn lực kinh tế. Sự ra đời của Nghị quyết số 254/2025/QH của Quốc hội ban hành ngày 11- 12 - 2025 được xem là một luồng gió mới, trực tiếp tháo gỡ những rào cản tạo thuận lợi cho người dân, hộ gia đình. Điểm sáng nhất chính là biểu thuế lũy tiến ưu đãi chưa từng có. Chuyển đổi trong hạn mức, chỉ nộp 30% tiền thuế chuyển đổi; vượt hạn mức (không quá 1 lần), nộp 50%; vượt trên 2 lần hạn mức, nộp 100% (nhằm ngăn chặn đầu cơ).

Cán bộ địa chính phường Bình Thuận hỗ trợ người dân các thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Ông Vũ Việt Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Đất đai (Sở Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh: Chính sách này chỉ áp dụng một lần duy nhất cho mỗi hộ gia đình trên một thửa đất. Đây là cơ chế sàng lọc thông minh, vừa bảo đảm an sinh cho người có nhu cầu thực, vừa ngăn chặn tình trạng gom đất phân lô bán nền.

Đặc biệt, tính nhân văn của chính sách còn thể hiện ở quy định hồi tố. Những hộ gia đình đã nộp 100% tiền sử dụng đất từ ngày 1-8-2024 đến trước 1-1-2026 sẽ được Nhà nước tính toán và hoàn trả phần chênh lệch. Đây là bước đi quyết liệt nhằm xóa bỏ tâm lý so bì, tạo sự công bằng tuyệt đối trong Nhân dân.

“Giấy thông hành” cho xây dựng và quản lý  số hóa

Song song với ưu đãi thuế, Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực vào ngày 1-1-2026 cũng mang đến tin vui cho người dân khi mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng. Các công trình cấp 4, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng (tổng diện tích sàn dưới 500 m2) tại các khu vực chưa có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc quy chế quản lý kiến trúc đặc thù sẽ chính thức được “cởi trói” khỏi các thủ tục hành chính rườm rà.

Ghi nhận thực tế tại nhiều địa phương, sự thay đổi này đã nhận được sự đồng thuận cao từ phía người dân. Ông Cáp Văn Hải, tổ dân phố 11, phường Bình Thuận phấn khởi chia sẻ: Gia đình có nhu cầu sửa sang lại căn nhà cũ từ năm ngoái nhưng cứ ngại khâu chạy vạy giấy tờ, xin xỏ phép tắc mất thời gian, công sức. Nay nghe tin nhà ở riêng lẻ quy mô vừa và nhỏ được miễn giấy phép, người dân như ông thấy như trút được gánh nặng. Việc Nhà nước cắt giảm thủ tục không chỉ tiết kiệm thời gian, công sức mà còn tạo điều kiện thuận lợi để người dân tự tin kiến thiết nhà cửa, ổn định cuộc sống.

Những đổi mới về chính sách đất đai năm 2026 không đơn thuần là những con số thuế suất hay mã định danh khô khan. Đó là minh chứng cho một tư duy quản lý mới: Lấy người dân làm trung tâm. Khi nguồn lực đất đai được khơi thông từ gốc rễ tài chính và quản lý, niềm tin của nhân dân sẽ là nguồn lực mềm mạnh mẽ nhất để thúc đẩy đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững và thịnh vượng.

Bài, ảnh: Đoàn Thư