Thiếu hụt lao động ở các nhà máy thuộc khu, cụm công nghiệp

Dù đơn hàng xuất khẩu đang phục hồi mạnh mẽ với những tín hiệu lạc quan từ thị trường quốc tế nhưng nhiều doanh nghiệp tại các khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN) đang rơi vào tình cảnh không tìm được người làm việc. Thiếu lao động không chỉ là câu chuyện thiếu hụt cục bộ, mà đang bộc lộ những đứt gãy sâu sắc trong quan hệ cung - cầu nhân lực hiện đại.

Để bảo đảm đơn hàng cho đối tác, Công ty TNHH MSA-YB, Khu công nghiệp Long Bình An cần trên 2.000 lao động.

Hàng loạt doanh nghiệp thiếu người làm việc

Thông thường, quý I và quý II là thời điểm các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực may mặc, da giày dồn lực cho các đơn hàng xuất khẩu chủ lực. Thế nhưng, tại nhiều nhà xưởng, không khí sản xuất lại đang bị bao phủ bởi nỗi lo thiếu người.

Chưa bao giờ Công ty TNHH MSA-YB, KCN Long Bình An, phường Bình Thuận lại rơi vào cảnh thiếu hụt về nhân sự như hiện nay. Ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự công ty, chia sẻ đầy lo lắng: Mọi năm, lượng công nhân luôn lấp đầy các chuyền sản xuất. Tuy nhiên, từ cuối năm 2025, tình trạng số lượng lao động hao hụt dần, đặc biệt là sau Tết Nguyên đán tình hình càng trở nên cấp thiết khi lượng lao động nghỉ việc tăng cao. Để đảm bảo các dây chuyền hoạt động đủ công suất, công ty cần khoảng hơn 2.000 lao động nhưng hiện nay con số này chỉ còn khoảng 1.600 lao động. Theo lời ông Huy, hiện công ty đang thiếu hụt khoảng 800 công nhân. Đáng chú ý, dù công ty đã chủ động hạ chuẩn tuyển dụng, sẵn sàng nhận lao động phổ thông chưa qua đào tạo để về cầm tay chỉ việc, nhưng kết quả vẫn không như mong đợi. Sau nhiều tháng ròng rã đăng tin, MSA cũng chỉ tuyển được chưa đầy 50 người - một con số như muối bỏ bể so với nhu cầu thực tế.

Tương tự, tại Công ty TNHH sản xuất giày Chung Jye Tuyên Quang Việt Nam tại Tuyên Quang, bài toán nhân sự cũng đang ở mức báo động đỏ. Theo ông Nguyễn Thế Tùng, Chủ tịch Công đoàn công ty, thời điểm tháng 10-2025, đơn vị vẫn duy trì được bộ khung 5.400 lao động. Thế nhưng tính đến nay, con số này đã sụt giảm hơn 400 người. Sự thiếu hụt này khiến áp lực đè nặng lên những người ở lại, gây nguy cơ quá tải và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.

Trước đây, tình trạng nhảy việc hay thiếu người thường chỉ xảy ra ở các ngành lấy công làm lãi như dệt may, da giày, nhưng hiện nay tình trạng thiếu lao động đã lan sang cả các ngành điện tử, chế biến...Đây vốn là những lĩnh vực có thu nhập khá, môi trường làm việc máy lạnh sạch sẽ, nhưng vẫn không tránh khỏi vòng xoáy thiếu hụt. Điều này cho thấy, thị trường lao động đang có sự biến chuyển về chất chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề thu nhập.

Giữ chân người lao động

Tại sao khi doanh nghiệp cần người, người lao động lại ngoảnh mặt? Ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự, Công ty TNHH MSA-YB - người đã có nhiều năm làm công tác tuyển dụng nhân sự chia sẻ: Rất nhiều lao động của công ty đã từng có thâm niên làm việc tại công ty nhưng họ vẫn xin nghỉ việc. Mặc dù công ty cũng đã có nhiều chính sách có lợi cho người lao động hỗ trợ từ ăn trưa, tăng ca, hỗ trợ đưa đón, tuy nhiên số lượng người quay trở lại làm việc là không nhiều. Lý do mà người lao động đưa ra là họ chỉ cần việc, thu nhập trong thời gian nhất định, khi cuộc sống tạm thời ổn định họ sẽ xin nghỉ.

Bên cạnh tâm lý đi làm việc ở công ty chỉ là giải pháp tạm thời là sự bùng nổ của các nền tảng số đã tạo ra một phân khúc việc làm mới điển hình như: Shipper, tài xế công nghệ, streamer hay bán hàng online… đang tạo ra sự cạnh tranh rất mạnh với thị trường lao động truyền thống.

Anh Nguyễn Trung Kiên, thôn 6, xã Tân Long cho biết: Trước đây anh làm việc ở một doanh nghiệp thuộc KCN Long Bình An nhưng hiện tại anh đã xin nghỉ việc và chuyển làm shipper. Theo lời anh Kiên, công việc mới thu nhập khá hơn mặc dù có thể làm 10 - 12 tiếng/ngày nhưng được tự chủ thời gian, thay vì ngồi 8 tiếng trong nhà xưởng với kỷ luật thép và những quy định khắt khe của dây chuyền công nghiệp.

Cũng cần phải thẳng thắn nhìn nhận, mức thu nhập của người lao động và những chính sách đãi ngộ cho lao động ở các nhà máy thuộc khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn thấp hơn so với mặt bằng chung trong khu vực. Đây là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp khó giữ chân người lao động.

Giải quyết “cơn khát” lao động ở các nhà máy, xí nghiệp trong khu, cụm công nghiệp cần một lộ trình phối hợp nhịp nhàng từ chính doanh nghiệp và người lao động. Trong đó, bản thân các doanh nghiệp phải thích nghi sớm, bởi trong thời đại 4.0 để giảm bớt sự phụ thuộc số lượng lao động phổ thông việc áp dụng tự động hóa và dây chuyển đổi số là con đường tất yếu. Đầu tư vào máy móc chính là cách để giảm áp lực tuyển dụng lao động. Chiến lược của Công ty cổ phần Woodsland là tại cụm công nghiệp Thắng Quân đã cho thấy bước đi táo bạo nhưng cũng rất đúng hướng để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong thời điểm hiện tại và tương lai. Báo cáo của Công ty cổ phần Woodsland, hiện công ty đã lắp đặt giàn ro-bot thay thế một lực lượng lớn lao động.

Song song với việc chuyển đổi mô hình sản xuất, các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với các trường nghề để liên kết đào tạo, bổ sung nguồn lao động phục vụ sản xuất. Đồng thời nâng cao hơn nữa những chính sách đãi ngộ để người lao động yên tâm gắn bó. Bởi doanh nghiệp nào thấu hiểu và trân trọng giá trị con người, địa phương nào tạo dựng được hệ sinh thái an sinh tốt, nơi đó sẽ chiến thắng trong cuộc chiến giành giữ nguồn lực quý giá nhất. Bên cạnh đó, người lao động cũng cần nâng cao ý thức, tác phong làm việc, trang bị kỹ năng số để nâng cao giá trị bản thân. Chỉ khi có kỹ năng chuyên môn cao, vị thế và thu nhập của họ mới được đảm bảo vững chắc trước những biến động của thị trường.

Bài, ảnh: Đoàn thư