Kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng

Những đợt điều chỉnh giá xăng dầu liên tiếp trong quý I-2026, đặc biệt là cú “nhảy vọt” trong tháng 3 đã và đang tạo ra áp lực dây chuyền lên mặt bằng giá cả hàng hóa và dịch vụ. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng còn phụ thuộc nhiều vào các khu vực lân cận, việc nhận diện đúng tác động của giá nhiên liệu là cơ sở quan trọng để tỉnh đưa ra các kịch bản ứng phó chủ động. Báo Tuyên Quang có cuộc phỏng vấn ông Phạm Hùng Sơn, Trưởng Thống kê tỉnh Tuyên Quang để hiểu rõ hơn về mức độ tác động cũng như các biện pháp bình ổn giá cả thị trường trên địa bàn tỉnh.

Phóng viên: Thưa ông, xin ông cho biết bức tranh tổng thể về Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 và quý I-2026 của Tuyên Quang. Mức tăng so với cùng kỳ và so với cuối năm trước ra sao. Những nhóm hàng hóa, dịch vụ nào đang đóng góp lớn nhất vào mức tăng CPI trong quý I. So với mặt bằng chung cả nước, CPI của Tuyên Quang đang ở mức nào và có điểm gì đáng chú ý?

Ông Phạm Hùng Sơn, Trưởng Thống kê tỉnh Tuyên Quang

Ông Phạm Hùng Sơn: Tháng 3-2026, Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang tăng 2,15% so với tháng trước; tăng 6,92% so với cùng kỳ năm trước và tăng 2,63% so với thời điểm cuối năm 2025. Tính chung quý I-2026, CPI tiếp tục xu hướng tăng so với cùng kỳ, phản ánh tác động tổng hợp của các yếu tố chi phí đầu vào, đặc biệt là giá năng lượng và biến động của thị trường hàng hóa thế giới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Về cơ cấu đóng góp, có thể thấy rõ một số nhóm hàng giữ vai trò dẫn dắt mức tăng CPI trong quý I. Trong đó, nhóm giao thông tăng mạnh do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh theo xu hướng tăng của giá dầu thế giới, không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí đi lại mà còn lan tỏa sang chi phí vận tải hàng hóa và giá nhiều nhóm hàng khác. Bên cạnh đó, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, phản ánh áp lực từ chi phí nhiên liệu, vật liệu đầu vào và nhu cầu sửa chữa, xây dựng, thuê và mua nhà ở của người dân. Ngoài ra, nhóm dịch vụ như văn hóa, giải trí và du lịch tăng theo xu hướng phục hồi và gia tăng nhu cầu tiêu dùng, góp phần làm tăng mặt bằng giá chung.

So với mặt bằng chung của cả nước, CPI của Tuyên Quang cơ bản bám sát xu hướng, không có biến động đột biến. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là mức độ tác động của yếu tố chi phí, đặc biệt là giá nhiên liệu, có phần thể hiện rõ nét hơn do đặc thù địa bàn còn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ các khu vực khác. Mặc dù vậy, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và công tác điều hành giá được triển khai chủ động, linh hoạt, chúng tôi nhận định mặt bằng giá cả trên địa bàn vẫn được kiểm soát, không xảy ra hiện tượng tăng giá bất thường, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và đời sống nhân dân.

Phóng viên: Ông có thể lượng hóa sơ bộ tỷ trọng đóng góp của yếu tố xăng dầu vào mức tăng CPI của tỉnh trong quý I. Từ số liệu hiện có, Thống kê tỉnh dự báo xu hướng CPI trong quý II và cả năm 2026 của tỉnh như thế nào. Những kịch bản nào có thể xảy ra nếu giá xăng dầu tiếp tục biến động mạnh?

Ông Phạm Hùng Sơn: Trên cơ sở số liệu theo dõi, có thể thấy yếu tố giá xăng dầu trong tháng 3-2026 tăng đột biến và là nguyên nhân chính kéo mặt bằng giá tiêu dùng tăng trong quý I. Cụ thể, giá xăng tăng tới 35,17% so với tháng trước và tăng 27,03% so với cùng kỳ; trong khi giá dầu diezel tăng 59,52% so với tháng trước và tăng 61,74% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng rất cao trong thời gian ngắn, phản ánh rõ tác động từ diễn biến của thị trường năng lượng thế giới.

Với mức tăng mạnh như trên, chúng tôi đánh giá yếu tố xăng dầu không chỉ tác động trực tiếp đến nhóm giao thông mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa rộng đến chi phí vận tải, sản xuất và phân phối hàng hóa. Ước tính sơ bộ, riêng yếu tố xăng dầu và các tác động gián tiếp liên quan đã đóng góp khoảng 1 - 1,2 điểm phần trăm trong tổng mức tăng 3,01% của CPI quý I-2026, trong đó phần lớn tác động tập trung trong tháng 3.

Giá xăng dầu biến động ảnh hưởng trực tiếp đến mọi mặt đời sống.

Từ các số liệu hiện có, chúng tôi dự báo trong quý II-2026, áp lực từ yếu tố chi phí, đặc biệt là giá nhiên liệu, vẫn còn hiện hữu; tuy nhiên tốc độ tăng CPI có thể chậm lại do hiệu ứng tăng mạnh của tháng 3 không còn lặp lại ở cùng mức độ, đồng thời nguồn cung hàng hóa thiết yếu tiếp tục được đảm bảo. Đối với cả năm 2026, trong kịch bản cơ sở, nếu giá xăng dầu dần ổn định, CPI của tỉnh sẽ được kiểm soát tốt góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, trong trường hợp giá xăng dầu tiếp tục biến động mạnh, đặc biệt theo chiều hướng tăng, có thể phát sinh một số kịch bản đáng lưu ý. Thứ nhất, chi phí vận tải và logistics tiếp tục gia tăng, kéo theo giá nhiều nhóm hàng thiết yếu, nhất là nhóm hàng ăn và vật liệu xây dựng. Thứ hai, chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng, dẫn đến điều chỉnh giá bán và tạo áp lực lan tỏa lên toàn bộ nền kinh tế. Thứ ba, tâm lý kỳ vọng giá tăng có thể hình thành, ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng và làm gia tăng áp lực lạm phát. Trước bối cảnh đó, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá năng lượng thế giới, chủ động trong công tác điều hành giá, bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa và triển khai hiệu quả các biện pháp bình ổn, qua đó hạn chế tối đa tác động bất lợi đến chỉ số giá tiêu dùng và đời sống nhân dân.

Phóng viên: Để chỉ số giá tiêu dùng năm 2026 được giữ ổn định và kiềm chế tốt nhất lạm phát, theo ông cần những giải pháp gì. Trước áp lực giá xăng dầu tăng như hiện nay, người dân và doanh nghiệp nên chủ động ứng phó với biến động giá cả ra sao?

Ông Phạm Hùng Sơn: Trước những biến động của giá cả, đặc biệt là giá xăng dầu thời gian qua, chúng tôi xác định công tác quản lý, điều hành giá trong thời gian tới cần tiếp tục được triển khai một cách chủ động, linh hoạt và đồng bộ. Trước hết, cần tập trung theo dõi sát diễn biến giá cả thị trường, nhất là các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, vật liệu xây dựng và lương thực, thực phẩm, để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành phù hợp.

Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành trong việc bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, không để xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung cục bộ, góp phần ổn định thị trường. Đối với các mặt hàng thiết yếu, tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình bình ổn giá, kiểm soát tốt khâu lưu thông, hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm ổn định tâm lý thị trường, tránh hiện tượng kỳ vọng lạm phát trong dân cư. Song song với đó là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định về quản lý giá, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Trước áp lực giá xăng dầu, việc chủ động thích ứng là yếu tố sống còn cho cả người dân và doanh nghiệp. Mỗi người dân cần trở thành người tiêu dùng thông thái bằng cách tối ưu hóa việc di chuyển, ưu tiên sử dụng nông sản tại chỗ để giảm chi phí logistics, lên kế hoạch chi tiêu khoa học và theo dõi sát các chương trình bình ổn giá, tránh tâm lý tích trữ gây sốt giá ảo. Đối với doanh nghiệp, đây là lúc bắt buộc phải rà soát định mức tiêu hao nhiên liệu, ứng dụng công nghệ để tối ưu hóa khâu giao nhận và chủ động đàm phán chia sẻ rủi ro chi phí với đối tác. Về lâu dài, việc chuyển đổi sang thiết bị tiết kiệm năng lượng và tìm kiếm nguồn nguyên liệu phù hợp.

Với các giải pháp đồng bộ nêu trên, chúng tôi tin tưởng rằng công tác điều hành giá trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần kiểm soát tốt chỉ số giá tiêu dùng, ổn định đời sống nhân dân và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thực hiện: Nhật Quang