Gỡ điểm nghẽn trong thu hồi nợ thuế

Năm 2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, kéo theo yêu cầu huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư phát triển. Bên cạnh thúc đẩy sản xuất kinh doanh, thu hút đầu tư và đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, việc thu hồi nợ đọng thuế được xác định là giải pháp quan trọng nhằm tăng thu ngân sách, bảo đảm nguồn lực thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, phía sau hơn 775 tỷ đồng nợ thuế còn tồn tại là “điểm nghẽn” về đất đai, khoáng sản, thủ tục pháp lý và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tháo gỡ những điểm nghẽn này đang trở thành yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Những khoản nợ chưa dễ thu hồi

Đến ngày 30-6-2026, tổng số tiền thuế nợ trên địa bàn tỉnh là 781 tỷ đồng. Trong đó nợ khó thu 240,6 tỷ đồng, nợ đang xử lý 4,4 tỷ đồng, nợ có khả năng thu 536,5 tỷ đồng. Số nợ thuế đã tăng 162 tỷ đồng, so với thời điểm 31-12-2025, tăng 5,9 tỷ đồng so với 31-5-2026.

Cán bộ Thuế cơ sở 1 hỗ trợ người nộp thuế các thủ tục về thuế, tránh nợ mới phát sinh.

Để thu hồi nợ đọng, cơ quan thuế đã ban hành 8.753 thông báo nợ, thực hiện 845 quyết định cưỡng chế. Cùng với đó, ngành Thuế công khai thông tin 702 người nộp thuế có số nợ lớn, chây ỳ; ban hành 110 thông báo tạm hoãn xuất cảnh.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, thu hồi nợ thuế hiện nay không còn đơn thuần là việc đôn đốc hay cưỡng chế đối với người nộp thuế. Phía sau hơn 781 tỷ đồng nợ đọng là nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau, trong đó có không ít khoản nợ đã tồn tại nhiều năm, liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nghĩa vụ tài chính về đất đai, khoáng sản và những vướng mắc về hồ sơ, pháp lý.

Ông Mã Nông Thành, Giám đốc Công ty cổ phần Kim loại Màu Tuyên Quang cho biết, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty gặp nhiều khó khăn, dẫn đến phát sinh các khoản nợ thuế kéo dài từ năm 2020. Đến nay, doanh nghiệp đang từng bước khắc phục, đồng thời đã cam kết với cơ quan thuế bố trí nguồn tài chính để nộp từ 150 - 200 triệu đồng/tháng vào ngân sách nhà nước nhằm giảm dần số nợ thuế.

Ông Hoàng Thanh Phong, Phó Trưởng Thuế tỉnh cho biết, qua rà soát, bên cạnh một số trường hợp chây ỳ trong thực hiện nghĩa vụ thuế, phần lớn các khoản nợ lớn hiện nay đều xuất phát từ những khó khăn khách quan của doanh nghiệp hoặc những vướng mắc trong quá trình thực hiện nghĩa vụ tài chính. Có doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, thị trường tiêu thụ chưa phục hồi; có doanh nghiệp đã dừng hoạt động, giải thể hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh; cũng có những trường hợp còn vướng mắc trong xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, khoáng sản hoặc các thủ tục pháp lý liên quan. Vì vậy, nhiều khoản nợ không thể xử lý dứt điểm chỉ bằng các biện pháp cưỡng chế mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương.

Nút thắt từ đất đai và khoáng sản

Phân tích cơ cấu nợ cho thấy, trong tổng số 781 tỷ đồng nợ thuế đến hết tháng 6-2026, riêng các khoản nợ liên quan đến đất đai, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các khoản thu khác của ngân sách đã lên tới 439,3 tỷ đồng, chiếm 56% tổng số nợ toàn tỉnh. Trong đó, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và tiền chậm nộp chiếm gần 229,7 tỷ đồng. Điển hình là Công ty cổ phần thép An Khang có số nợ 95 tỷ đồng, Công ty TNHH Bảo An nợ 52 tỷ đồng, Công ty cổ phần phát triển khoáng sản Quốc tế VCC Hà Giang nợ 40,4 tỷ đồng. Công ty cổ phần Hướng Dương HG cũng là một trong những doanh nghiệp có số nợ lớn liên quan đến nghĩa vụ tài chính về khai thác khoáng sản…

Những con số này cho thấy “điểm nghẽn” lớn nhất trong công tác thu hồi nợ hiện nay không còn nằm ở các khoản thuế phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh mà chủ yếu tập trung ở các nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai và tài nguyên.

Ở lĩnh vực đất đai, nhiều khoản nợ cũng kéo dài do quá trình xác định nghĩa vụ tài chính chưa hoàn tất. Một số doanh nghiệp đang thực hiện điều chỉnh diện tích đất thuê, thay đổi loại hình hoạt động hoặc chuyển đổi người đại diện theo pháp luật; một số trường hợp phải rà soát lại hồ sơ giao đất, cho thuê đất sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Đây đều là những yếu tố khiến việc xác định chính xác nghĩa vụ tài chính và thu hồi nợ cần thêm thời gian.

Các Công ty cổ phần Lâm nghiệp Nguyễn Văn Trỗi, Công ty TNHH Thịnh Hưng, Công ty cổ phần Phát triển Công nghiệp Tuyên Quang… là những trường hợp đang còn tồn tại nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai cần tiếp tục rà soát, xử lý theo quy định. Đối với các trường hợp này, nếu chỉ áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính sẽ khó mang lại hiệu quả khi những vướng mắc về hồ sơ, pháp lý chưa được tháo gỡ.

Ông Hoàng Thanh Phong, Phó Trưởng Thuế tỉnh cho biết, thực tế hiện nay cho thấy phần lớn các khoản nợ lớn đều liên quan đến nhiều cơ quan quản lý nhà nước. Có những trường hợp cơ quan thuế đã áp dụng đầy đủ các biện pháp quản lý nợ theo quy định nhưng vẫn chưa thể thu hồi vì còn chờ kết quả xử lý của các cơ quan chuyên môn về đất đai, khoáng sản hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Do đó, muốn xử lý dứt điểm các khoản nợ này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương, vừa tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm thực hiện nghiêm nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Thuế tỉnh Tuyên Quang tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, rà soát, phân loại nợ thuế, nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ đọng trên địa bàn.

Tăng cường phối hợp để xử lý dứt điểm

Nếu như trước đây, công tác thu hồi nợ thuế chủ yếu do cơ quan thuế trực tiếp triển khai thì thực tiễn hiện nay cho thấy nhiều khoản nợ đã vượt ra ngoài phạm vi xử lý của một ngành. Những tồn tại liên quan đến đất đai, khoáng sản, đăng ký doanh nghiệp, thi hành án, tài sản bảo đảm hay tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ kinh doanh đều cần sự phối hợp của nhiều cơ quan chức năng. Đó cũng là lý do UBND tỉnh quyết định thành lập Ban Chỉ đạo đôn đốc thu hồi nợ đọng tiền thuế trên địa bàn tỉnh nhằm thống nhất chỉ đạo, tháo gỡ các điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách.

Theo đó, các khoản nợ được chia thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là những khoản nợ còn vướng mắc về hồ sơ, thủ tục, nghĩa vụ tài chính hoặc liên quan đến nhiều cơ quan quản lý nhà nước. Đối với nhóm này, trọng tâm là tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh việc xác định nghĩa vụ tài chính, hoàn thiện hồ sơ pháp lý để tạo điều kiện cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ với ngân sách.

Nhóm thứ hai là các khoản nợ mà cơ quan thuế đã áp dụng đầy đủ các biện pháp quản lý, đôn đốc và cưỡng chế theo quy định nhưng người nộp thuế vẫn chây ỳ, không chấp hành. Với nhóm này, Ban Chỉ đạo yêu cầu tiếp tục thực hiện nghiêm các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật, bảo đảm tính nghiêm minh trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tại phiên họp lần thứ nhất của Ban chỉ đạo đôn đốc thu hồi nợ đọng tiền thuế tỉnh, đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo đã yêu cầu cơ quan thuế tiếp tục rà soát, phân loại chính xác từng nhóm nợ để có giải pháp xử lý phù hợp; tập trung đôn đốc các khoản nợ có khả năng thu, không để phát sinh nợ mới, hạn chế tối đa tình trạng nợ thuế kéo dài. Đối với các khoản nợ khó thu, cần chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan lập hồ sơ xác minh, xử lý đúng quy định của pháp luật.

Đồng chí cũng yêu cầu các thành viên Ban Chỉ đạo phát huy tinh thần trách nhiệm, tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong quản lý người nộp thuế, xử lý tài sản bảo đảm và triển khai các biện pháp cưỡng chế theo quy định đối với các trường hợp cố tình chây ỳ, không thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước. Đồng thời, các xã, phường cần tiếp tục quan tâm chỉ đạo công tác quản lý thu ngân sách trên địa bàn; phối hợp tuyên truyền, vận động người nộp thuế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính; chủ động nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tạo điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách.

Triển khai kết luận của Ban Chỉ đạo, Thuế tỉnh Tuyên Quang đã xây dựng kế hoạch xử lý nợ theo từng nhóm đối tượng và từng mốc thời gian cụ thể. Trọng tâm trước mắt là phối hợp với các sở, ngành tập trung tháo gỡ các vướng mắc kéo dài liên quan đến tiền thuê đất và tiền cấp quyền khai thác khoáng sản; đồng thời phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh việc rà soát, xác định nghĩa vụ tài chính, hoàn thành quyết toán đối với các doanh nghiệp còn nợ lớn. Cùng với việc kiểm soát chặt chẽ nợ mới phát sinh, ngành Thuế phấn đấu đưa các khoản nợ có khả năng thu trở lại ngân sách nhà nước, góp phần khơi thông nguồn lực tài chính phục vụ đầu tư phát triển và cùng tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026.

Bài, ảnh: Hải Hương

Không để nợ mới phát sinh thành nợ kéo dài

Đồng chí Nguyễn Quang Minh Phó trưởng Thuế cơ sở 6

Quan điểm của đơn vị chúng tôi là quản lý chặt chẽ ngay từ khi khoản nợ mới phát sinh, không để nợ nhỏ tích tụ thành nợ kéo dài, gây khó khăn cho công tác thu hồi về sau.

Cán bộ thuế thường xuyên theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế, kịp thời gửi thông báo, đôn đốc và trao đổi trực tiếp để nắm bắt nguyên nhân chậm nộp. Đối với trường hợp gặp khó khăn khách quan, cơ quan thuế luôn hướng dẫn, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng các quy định của pháp luật; còn với những trường hợp chây ỳ, cố tình không chấp hành sẽ kiên quyết áp dụng các biện pháp quản lý, cưỡng chế theo quy định.

Chúng tôi xác định, xử lý dứt điểm các khoản nợ ngay từ đầu không chỉ góp phần giảm nợ đọng thuế mà còn nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của người nộp thuế, bảo đảm nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước.

Phối hợp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ thuế từ cơ sở

Đồng chí Trần Mạnh Thắng Chủ tịch UBND xã Linh Hồ

Công tác thu hồi nợ thuế là nhiệm vụ thường xuyên, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm, chỉ đạo quyết liệt, chủ động phối hợp với cơ quan thuế trong việc rà soát, xác minh thông tin người nộp thuế, nhất là các trường hợp còn nợ thuế, bỏ địa chỉ kinh doanh, thay đổi nơi cư trú hoặc có dấu hiệu không thực hiện nghĩa vụ thuế. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ cung cấp kịp thời thông tin, phối hợp đôn đốc, vận động người nộp thuế thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ thuế.

Cùng với đó, UBND xã sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về thuế để nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành của người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Chủ động thực hiện nghĩa vụ

Ông Nguyễn Mạnh Danh Giám đốc Công ty cổ phần Xi măng Tuyên Quang

Những năm qua, Công ty cổ phần Xi măng Tuyên Quang luôn xác định việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước là trách nhiệm của doanh nghiệp. Đối với khoản nợ thuế hơn 15 tỷ đồng phát sinh từ giai đoạn trước, từ 16-9-2025 công ty đã tập trung cân đối nguồn lực và đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ về thuế với nhà nước theo quy định.

Hiện nay, công ty còn phát sinh hơn 3 tỷ đồng nghĩa vụ tài chính mới, chủ yếu liên quan đến tiền cấp quyền khai thác khoáng sản khi thực hiện đóng cửa mỏ và khoản phải nộp do sản lượng khai thác thực tế vượt so với giấy phép được cấp. Đây là những khoản nghĩa vụ tài chính phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định của Nhà nước về quản lý tài nguyên khoáng sản, không phải khoản nợ thuế tồn đọng kéo dài.

Công ty xác định việc hoàn thành nghĩa vụ thuế vừa là trách nhiệm của doanh nghiệp, vừa góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định hơn, công ty sẽ bố trí nguồn lực để hoàn thành các khoản nghĩa vụ tài chính theo đúng quy định của pháp luật.