Đầu tư công tạo sức bật cho cơ sở

Việc phân cấp, giao cấp xã làm chủ đầu tư nhiều công trình, dự án đang mở ra cách làm mới trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công. Khi chính quyền cơ sở trực tiếp lựa chọn, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về hiệu quả công trình, nguồn lực đầu tư có điều kiện tập trung vào những nhu cầu thiết thực, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Xã chủ động, công trình sát thực tế

Tuyến ĐT.186 qua địa bàn xã Hồng Sơn xuống cấp từ nhiều năm nay, mặt đường nhỏ, nhiều đoạn không còn đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân. Đây là một trong những điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, ảnh hưởng đến kết nối và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, được giao làm chủ đầu tư, xã Hồng Sơn đã chủ động triển khai dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường ngay trong năm 2026.

Dự án dài 8 km, mặt đường rộng 5,5 m bằng bê tông xi măng, đầu tư đồng bộ hệ thống rãnh thoát nước, cống và biển báo. Tổng mức đầu tư 39,6 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, thời gian thi công 210 ngày, dự kiến hoàn thành, đưa vào sử dụng tháng 1-2027. Đồng chí Hoàng Anh Tuân, Chủ tịch UBND xã Hồng Sơn, cho biết dự án có ý nghĩa quan trọng trong hoàn thiện hạ tầng giao thông, tăng khả năng kết nối, thúc đẩy giao thương và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành, mặt bằng được bàn giao cho đơn vị thi công. Xã đang phối hợp tháo gỡ khó khăn, đôn đốc nhà thầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh tiến độ.

Lãnh đạo xã Trung Thịnh kiểm tra tiến độ các công trình xây dựng trên địa bàn xã.

Dự án nhận được sự đồng thuận của người dân. Ông Lê Mạnh Hùng, thôn Đồng Mụng, cho biết người dân mong tuyến đường sớm hoàn thành và sẵn sàng phối hợp, tạo điều kiện để đơn vị thi công triển khai. Bà Nguyễn Thị Hợi cũng sẵn sàng hiến đất phục vụ mở rộng tuyến đường, bởi giao thông thuận lợi sẽ mở thêm cơ hội phát triển cho người dân.

Tại xã Phù Lưu, việc chủ động xác định đúng nhu cầu đầu tư cũng giúp nguồn vốn tập trung vào những công trình thiết yếu. Ngay sau khi sáp nhập, xã lựa chọn cải tạo 4 tuyến đường liên thôn xuống cấp, tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng. Các công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng; xã tiếp tục triển khai 3 công trình chuyển tiếp.

Đồng chí Nông Tiến Sự, Chủ tịch UBND xã Phù Lưu, cho biết đầu tư công là nguồn lực quan trọng để hoàn thiện hạ tầng, trong đó giao thông được xác định là lĩnh vực ưu tiên. Đến ngày 30-8, xã đã giải ngân 100% nguồn vốn năm 2026 và đạt 74% nguồn vốn chuyển tiếp năm 2025. Xã đang tập trung đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Từ Hồng Sơn, Phù Lưu có thể thấy, khi được giao làm chủ đầu tư, cấp xã có điều kiện bám sát thực tế, lựa chọn công trình phù hợp và chủ động tổ chức thực hiện. Cùng với đó, trách nhiệm trong quản lý tiến độ, chất lượng, giải ngân và hiệu quả đầu tư cũng được nâng lên, giúp nguồn vốn được sử dụng đúng trọng tâm, tạo động lực phát triển từ cơ sở.

Ưu tiên công trình cấp thiết

Khi cấp xã trực tiếp làm chủ đầu tư, việc lựa chọn đúng công trình, sát nhu cầu thực tế càng có ý nghĩa quan trọng. Từ những vấn đề đặt ra tại cơ sở, các xã ưu tiên nguồn lực cho công trình thiết yếu, cấp bách, nhất là những công trình liên quan trực tiếp đến an toàn, đời sống người dân, giáo dục và phòng, chống thiên tai.

Xã Xín Mần được thành lập trên cơ sở hợp nhất 5 xã, địa bàn rộng, địa hình phức tạp, có 16,031 km đường biên giới, 27 cột mốc và 3 thôn biên giới. Trong điều kiện nguồn lực hạn chế, xã xác định không đầu tư dàn trải mà tập trung cho những công trình thực sự cần thiết, cấp bách.

Năm 2026, xã triển khai 12 công trình, trong đó có 3 công trình khẩn cấp. Tiêu biểu là công trình xử lý sạt lở tại Trường PTDTBT Tiểu học Nàn Xỉn, nơi khu vực sạt lở có nguy cơ ảnh hưởng đến nhà lưu trú học sinh và khu lớp học. Công trình triển khai từ tháng 8-2026, xây dựng kè bê tông cốt thép, dự kiến hoàn thành cuối tháng 10, góp phần bảo đảm an toàn cho học sinh, giáo viên và cơ sở vật chất nhà trường.

Theo UBND xã, tổng kế hoạch vốn năm 2026 hơn 34,55 tỷ đồng; sau điều chỉnh, số vốn còn phải giải ngân hơn 33,23 tỷ đồng. Đến ngày 18-9, xã đã giải ngân hơn 14,42 tỷ đồng, đạt 43,4%. Tiến độ còn gặp khó khăn do thiếu cát, đá; hồ sơ một số công trình chuyển tiếp chưa đầy đủ, việc bàn giao, tiếp nhận chưa đồng bộ và một số nhà thầu chưa tập trung nhân lực, máy móc, vật tư.

Chủ tịch UBND xã Xín Mần Thèn Văn Tiến cho biết, khi xã trực tiếp quản lý, tổ chức thực hiện dự án, yêu cầu đặt ra là nguồn vốn phải được sử dụng đúng trọng tâm, ưu tiên những công trình cấp thiết, tác động trực tiếp đến đời sống và an toàn của người dân. Xã đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh thi công, giải ngân để công trình sớm phát huy hiệu quả.

Tại xã Trung Thịnh, cách làm này cũng thể hiện rõ trong việc lựa chọn công trình đầu tư. Năm 2026, xã đã giải ngân 2,72/3,762 tỷ đồng, đạt 71% kế hoạch. Nguồn vốn tập trung cho các hạng mục thiết yếu như nhà hiệu bộ Trường Mầm non xã, khối lớp học Trường THCS Trung Thịnh. Xã đang chuẩn bị khởi công dự án khắc phục thiên tai tại cầu Cốc Mui, Km9 đường Trung Thịnh - Cốc Rế và xây dựng kè chống sạt lở Trạm Y tế xã, tổng mức đầu tư 8 tỷ đồng từ nguồn vốn của Ủy ban MTTQ tỉnh. Ông Nguyễn Quốc Oai, Trưởng phòng Kinh tế xã Trung Thịnh, cho biết xã ưu tiên nguồn lực cho những công trình trực tiếp phục vụ dân sinh, giáo dục và phòng, chống thiên tai. Việc cấp xã chủ động lựa chọn, tổ chức thực hiện giúp đầu tư bám sát hơn nhu cầu thực tế, tập trung nguồn lực vào những vấn đề người dân đang cần giải quyết.

Phân cấp cho cơ sở không chỉ là giao thêm quyền, mà đi cùng là trách nhiệm sử dụng hiệu quả từng đồng vốn đầu tư. Khi công trình được lựa chọn từ nhu cầu thực tế, triển khai sát địa bàn và chịu sự giám sát của người dân, nguồn lực Nhà nước sẽ được chuyển hóa thành những giá trị thiết thực, tạo nền tảng và sức bật cho phát triển từ cơ sở.

Bài, ảnh: Trang Tâm