Quy hoạch xã: Định hình không gian phát triển mới

Sau khi thực hiện sắp xếp lại các đơn vị hành chính, không gian phát triển của các xã, phường trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã có sự thay đổi căn bản về quy mô và tính chất. Để những không gian mới này trở thành động lực phát triển thực chất, tỉnh đang tập trung triển khai 104 đồ án quy hoạch chung xã với một tư duy hoàn toàn mới: Quy hoạch là công cụ mở đường, định hình tương lai và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Tư duy quy hoạch mới

Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược của tỉnh, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 387/QĐ về phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Kế hoạch số 219/KH-UBND về triển khai lập quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2026 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Theo đó, UBND tỉnh giao Sở Xây dựng chủ trì thực hiện quy hoạch đối với các khu vực mang tính chất đặc thù, bao gồm quy hoạch đô thị Tuyên Quang, đô thị Hà Giang, 23 xã vùng Cao nguyên đá và các xã thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào. Đối với 89 xã còn lại, UBND các xã được giao trực tiếp tổ chức lập quy hoạch, đảm bảo sự chủ động, bám sát thực tiễn tại cơ sở.

Khu trung tâm hành chính xã Yên Sơn.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, đến ngày 10-8-2026, toàn tỉnh đã triển khai 104 đồ án quy hoạch chung xã; 103/104 đồ án đã lựa chọn được đơn vị tư vấn, 101/104 đồ án hoàn thành hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch và 62/104 đồ án hoàn thành thẩm định nhiệm vụ quy hoạch và dự toán.

Thực tế, sau sắp xếp, nhiều xã có địa bàn rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn và hội tụ nhiều loại hình không gian phát triển. Trong một đơn vị hành chính mới có thể đồng thời có vùng sản xuất nông nghiệp, rừng, khu dân cư, không gian đô thị, điểm du lịch, di tích lịch sử, các tuyến giao thông quan trọng và những khu vực có khả năng phát triển thương mại, dịch vụ. Vì thế, quy hoạch xã phải trả lời được những câu hỏi lớn: Địa phương sẽ phát triển dựa vào lợi thế nào? Không gian sản xuất, đô thị, du lịch, dịch vụ được tổ chức ra sao? Hạ tầng kết nối thế nào? Quỹ đất nào dành cho những dự án động lực? Những giá trị cảnh quan, văn hóa nào cần được bảo tồn?

Đồng chí Dương Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Tân Trào cho biết, Tân Trào và Minh Thanh là những địa phương được Sở Xây dựng chủ trì tổ chức lập quy hoạch. Với Tân Trào, nơi có Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào, quy hoạch không chỉ nhằm tổ chức lại không gian phát triển mà phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân. Vì vậy, xã đang phối hợp chặt chẽ với Sở Xây dựng và các cơ quan liên quan, rà soát kỹ hiện trạng, nhu cầu phát triển và đề xuất các phương án phù hợp với đặc thù của địa phương.

Kiến tạo động lực tăng trưởng bền vững

Đồng chí Nguyễn Đức Nam, Chủ tịch UBND xã Đồng Văn cho biết: Đồng Văn thuộc 23 xã nằm trong Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia Cao nguyên đá Đồng Văn đến năm 2050 do Sở Xây dựng tổ chức lập, định hướng phát triển không gian du lịch, đồng thời tạo cơ sở đẩy mạnh thương mại, dịch vụ và mở rộng quy mô đô thị.

Một góc không gian du lịch đêm tại xã Đồng Văn.

Với Đồng Văn, quy hoạch phải giải quyết hài hòa bài toán bảo tồn và phát triển. Cảnh quan địa chất, văn hóa truyền thống và không gian cư trú của đồng bào là những giá trị làm nên sức hấp dẫn của Cao nguyên đá. Nhưng chính những giá trị ấy cũng cần được đặt trong một quy hoạch đủ tầm để phát triển du lịch, thương mại, dịch vụ, từng bước hoàn thiện hạ tầng và mở rộng không gian đô thị phù hợp. Quy hoạch tốt sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý đất đai, bố trí hạ tầng, thu hút đầu tư, đồng thời tránh phát triển manh mún, tự phát. Xa hơn, đó là cơ sở để những giá trị riêng có của Đồng Văn được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.

Tầm quan trọng của công tác quy hoạch được đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh nhấn mạnh tại hội nghị chuyên đề về công tác quy hoạch tỉnh. Theo đồng chí, quy hoạch là sự cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội, là cơ sở chính trị quan trọng để tổ chức phát triển. Nếu làm không tốt, các định hướng lớn dễ bị chia nhỏ, thiếu liên kết và khó tạo động lực phát triển. Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu các sở, ban, ngành bám sát chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, cụ thể hóa các lĩnh vực mũi nhọn, đột phá thành nhiệm vụ, kế hoạch cụ thể; đồng thời theo dõi, đôn đốc, đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch tỉnh.

Đối với cấp xã, cần xây dựng nghị quyết chuyên đề, xác định rõ trách nhiệm của Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã; đẩy mạnh phân cấp để cơ sở chủ động hơn. Quy hoạch cũng không nhất thiết bó hẹp trong ranh giới hành chính; các xã giáp ranh có thể nghiên cứu quy hoạch chung nhằm tăng liên kết hạ tầng, không gian kinh tế và khai thác hiệu quả nguồn lực.

Bài, ảnh: Thanh Phúc