Cơ hội lớn từ tín chỉ các bon

Với lợi thế 852.789 ha rừng, nhiều mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và chủ trương giảm phát thải từ chăn nuôi, ngành Nông nghiệp Tuyên Quang đang đứng trước cơ hội tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ các bon. Đây là hướng đi phù hợp với chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia và là bước chuẩn bị cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm, thu hút nguồn lực và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh kiểm tra công tác quản lý, bảo vệ rừng tại xã Trung Sơn.

Tiềm năng tích trữ

Tuyên Quang không chỉ là thủ phủ rừng nguyên liệu giấy lớn của cả nước mà còn là địa phương có khả năng tích trữ và hấp thụ các bon rất cao. Theo ước tính của ngành lâm nghiệp, bình quân mỗi ha rừng tự nhiên có thể hấp thụ 100 - 250 tấn CO2, còn rừng trồng keo và mỡ khoảng 50 - 100 tấn CO2 trong một chu kỳ. Với tổng diện tích rừng hiện có, Tuyên Quang có thể tích trữ hàng chục triệu tấn CO2, tương đương nguồn tín chỉ các bon rừng trị giá hàng trăm tỷ đồng nếu được khai thác, giao dịch trên thị trường trong nước và quốc tế.

Bên cạnh lợi thế về rừng, những năm gần đây, tỉnh chú trọng mở rộng diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn. Đến năm 2025, toàn tỉnh có trên 30 nghìn ha cây cam, chè trồng theo hướng hữu cơ hoặc có chứng nhận VietGAP, GlobalGAP tập trung ở khu vực như Bắc Quang, Hùng An, Khuôn Lùng, Hàm Yên, Nà Hang, Quang Bình, Chiêm Hóa, Yên Sơn. Các mô hình nông nghiệp hữu cơ không sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật tổng hợp, từ đó giảm đáng kể lượng phát thải (N2O), góp phần tạo ra tiềm năng tín chỉ các bon trong tương lai.

Đặc biệt, một số hợp tác xã, trang trại lớn đã áp dụng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để ủ phân hữu cơ, giảm sử dụng phân vô cơ, hạn chế phát thải và cải tạo đất. Đáng chú ý, tỉnh đang phối hợp với một số doanh nghiệp nghiên cứu mô hình thu gom và chuyển hóa metan từ các trang trại chăn nuôi quy mô lớn để phục vụ tính toán tín chỉ giảm phát thải. Khi cơ chế thị trường các bon trong nước vận hành đầy đủ, các trang trại áp dụng quy trình giảm phát thải theo chuẩn có thể tạo ra tín chỉ để bán cho doanh nghiệp phát thải cao.

Ở quy mô nông hộ, ngành Nông nghiệp khuyến khích giải pháp chăn nuôi theo hướng sinh học, ủ chua thức ăn, đệm lót sinh học, giúp giảm phát thải trực tiếp, giảm ô nhiễm, bảo đảm an toàn dịch bệnh. Những giải pháp tuy nhỏ nhưng nếu áp dụng đồng bộ trên diện rộng sẽ góp phần hình thành lượng giảm phát thải đáng kể của toàn ngành.

Cơ hội từ bán tín chỉ các bon

Cơ hội từ tín chỉ các bon đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong quản lý, quy hoạch và tổ chức sản xuất của ngành Nông nghiệp Tuyên Quang. Trước hết là hoàn thiện cơ sở dữ liệu các bon của từng lĩnh vực: rừng, trồng trọt, chăn nuôi; xây dựng các bộ chỉ số đo đạc, báo cáo, thẩm tra theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là nền tảng để tỉnh tiếp cận thị trường tín chỉ các bon tự nguyện, sau đó là thị trường bắt buộc khi Chính phủ triển khai sàn giao dịch dự kiến vào giai đoạn 2028 - 2030.

Cùng đó, tỉnh cần đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân, doanh nghiệp hiểu rõ lợi ích của tín chỉ các bon, đặc biệt ở nhóm trồng rừng và chăn nuôi. Khi nhận thức thay đổi, người dân sẽ chủ động hơn trong việc duy trì quy trình sản xuất bền vững. Việc có doanh nghiệp dẫn dắt sẽ giúp hình thành vùng nguyên liệu cây trồng gắn với tiêu chuẩn các bon, tạo chuỗi giá trị khép kín từ đầu vào - sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Đây cũng là nhóm có điều kiện tài chính để đầu tư hệ thống đo đạc và đăng ký tín chỉ bài bản, qua đó giúp các hộ dân liên kết cùng hưởng lợi.

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Tuyên Quang chia sẻ: Hiện công ty đang quản lý trên 4.500 ha rừng sản xuất keo, mỡ, bồ đề; trung bình mỗi năm trồng mới khoảng 450 - 600 ha rừng sản xuất. Công ty đang nghiên cứu phối hợp với đơn vị tư vấn để đo đạc, xác định trữ lượng các bon tại rừng trồng keo của công ty. Nếu tham gia được thị trường tín chỉ các bon, lợi nhuận của người trồng rừng sẽ tăng ít nhất 10 - 15% mà không cần mở rộng diện tích rừng trồng”.

Ngành chức năng cũng cần sớm ban hành hướng dẫn về định mức các bon, tiêu chí, phương pháp đo đạc để sàng lọc các mô hình có khả năng tạo tín chỉ. Các chương trình như OCOP, phát triển nông thôn mới, hỗ trợ trồng rừng gỗ lớn… cần lồng ghép nội dung giảm phát thải, tạo điều kiện để sản phẩm nông nghiệp xanh trở thành lợi thế cạnh tranh.

Với tiềm năng lớn từ rừng, nền tảng nông nghiệp hữu cơ và nỗ lực giảm phát thải trong chăn nuôi, Tuyên Quang đang có nhiều cơ hội để trở thành tỉnh đi đầu trong chuyển đổi xanh của khu vực miền núi phía Bắc. Khi biết khai thác đúng hướng, tín chỉ các bon không chỉ đem lại nguồn thu mới mà còn giúp nâng tầm giá trị nông nghiệp, mở ra tương lai phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, môi trường và sinh kế người dân.

Hoàng Ngọc