Tín dụng đen “lên đời” mùa cận Tết: Bẫy vay tiền 5 phút, trả nợ cả năm

Cận Tết, khi nhu cầu tiền mặt tăng cao, “tín dụng đen” lại bùng phát với diện mạo mới tinh vi hơn. Không còn là những tờ rơi dán cột điện, các đối tượng đã đầu tư clip quảng cáo chuyên nghiệp trên: YouTube, Facebook, TikTok, dựng kịch bản đánh trúng tâm lý người lao động xa quê, sinh viên, tiểu thương đang khát tiền về quê ăn Tết. Nhưng phía sau lời hứa “giải ngân 5 phút, lãi suất 0%” vẫn là vòng xoáy nợ nần và bị đe dọa.

Hình ảnh clip quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội của các đối tượng cho vay "tín dụng đen". Ảnh chụp màn hình

Quảng cáo hào nhoáng, kịch bản đánh thẳng vào nỗi lo cơm áo

Dù đã giảm bớt nhưng tình trạng tin nhắn rác hay mẩu giấy “cho vay không cần thế chấp” vẫn diễn ra. Các đối tượng thuê đội ngũ sản xuất nội dung chuyên nghiệp, dựng clip ngắn (shorts), quảng cáo xen kẽ với hình ảnh sắc nét, âm thanh chỉn chu.

Trong clip, MC ăn mặc lịch sự, bối cảnh văn phòng hiện đại, thậm chí cắt ghép logo của các ngân hàng lớn để tạo cảm giác uy tín. Nội dung quảng cáo thường hứa hẹn lãi suất 0% cho lần vay đầu, thủ tục chỉ cần ảnh chụp căn cước công dân, cung cấp số điện thoại, giải ngân trong 5 phút, kể cả với người đang có nợ xấu.

Đáng chú ý, kịch bản quảng cáo được xây dựng công phu, đánh trúng nỗi lo cận Tết: Công nhân kẹt tiền mua vé xe, sinh viên thiếu tiền đóng học phí, tiểu thương xoay vốn gấp… và “được cứu nguy” nhờ một ứng dụng vay tiền thần tốc. Chính sự hào nhoáng và tâm lý chủ quan đã khiến nhiều người sập bẫy.

Anh Vũ T, lao động tự do tại Hà Nội cho biết: “Do kẹt tiền về quê thăm bố mẹ, tôi lướt YouTube thấy nhiều quảng cáo vay tiền online nên đã thử vay 5 triệu đồng. Sau một tháng, tổng số tiền phải trả đã gần 7 triệu đồng”.

Tưởng trả xong là dứt. Nhưng mới đây, khi lướt điện thoại, anh T thấy app từng tải trước đó tự cấp cho 2,6 triệu đồng. App báo 2,6 triệu, nhưng tiền thực nhận nếu rút chỉ có 1,6 triệu đồng. Trong khi anh không hề yêu cầu vay tiếp, cũng không đồng ý gì. Ban đầu tưởng có người chuyển nhầm, kiểm tra lại thì thấy thông báo phải trả 2,6 triệu trong vòng… 7 ngày.

Nguyễn Thị L, sinh viên một trường đại học, cũng rơi vào tình huống tương tự. Sau khi tải ứng dụng vì tò mò trước quảng cáo “lãi suất thấp, dễ vay”, tài khoản của L lập tức được chuyển tiền.

“Khoản vay thông báo là 3 triệu đồng nhưng tôi chỉ nhận 2,1 triệu đồng sau khi bị trừ “phí dịch vụ”, “phí hồ sơ’”, L kể.

Chỉ một tuần sau, ứng dụng bắt đầu tính lãi và phạt trễ hạn, đồng thời yêu cầu thanh toán thêm các khoản “phí bảo trì hệ thống”, “gia hạn hợp đồng”. Sau hai tháng, tổng số tiền L bị yêu cầu thanh toán lên tới 60 triệu đồng. Khi phản ứng, L liên tục bị gọi điện thoại, nhắn tin đe dọa, thậm chí bị ghép hình, bôi nhọ trên mạng xã hội.

Không chỉ dừng ở việc ép vay, nhiều ứng dụng còn yêu cầu người dùng cấp quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, tài khoản mạng xã hội, thậm chí iCloud. Có trường hợp bị yêu cầu nộp “phí bảo hiểm”, “phí hồ sơ” trước khi giải ngân. Sau khi chuyển tiền, ứng dụng báo lỗi, yêu cầu nộp thêm. Nguy hiểm hơn, một số đối tượng còn buộc người vay, đặc biệt là người trẻ, gửi hình ảnh hoặc clip nhạy cảm làm “tài sản thế chấp”.

Siết quảng cáo, triệt phá ổ nhóm: Không thể chủ quan

Luật sư Nguyễn Tiến Hùng, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, ông thường xuyên tiếp nhận các trường hợp tương tự khi tư vấn pháp lý. Theo ông, dưới các clip quảng cáo ngắn trên mạng xã hội thường có sẵn đường link, chỉ cần nhấn vào là quy trình lừa đảo bắt đầu.

“Để được vay, người dùng buộc phải cho phép ứng dụng truy cập dữ liệu cá nhân. Khi đã nắm trong tay danh bạ, hình ảnh, các đối tượng sẽ dùng chính những thông tin đó để gây áp lực, đe dọa, khủng bố tinh thần nếu người vay chậm trả”, luật sư Nguyễn Tiến Hùng phân tích.

Để đối phó với tình trạng quảng cáo tràn lan, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 342/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo. Theo đó, thời gian chờ tắt quảng cáo tối đa là 5 giây đối với quảng cáo dạng video; các nền tảng mạng xã hội và đơn vị cung cấp internet phải ngăn chặn, gỡ bỏ quảng cáo vi phạm pháp luật trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan chức năng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15-2-2026.

“Hy vọng khi Nghị định có hiệu lực sẽ hạn chế quảng cáo tín dụng đen tràn lan trên không gian mạng”, luật sư Nguyễn Tiến Hùng bày tỏ.

Trước đó, Công an thành phố Hà Nội cũng nhiều lần cảnh báo về tình trạng “tín dụng đen” cho vay lãi nặng trên không gian mạng với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng lập hội, nhóm quảng cáo “hỗ trợ tài chính siêu tốc”, “vay không cần gặp mặt”, sử dụng sim rác, tài khoản Zalo, Facebook, Telegram “ảo”, thuê tài khoản ngân hàng để giao dịch.

Đầu tháng 11-2025, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự (Công an thành phố Hà Nội) đã triệt phá 4 ổ nhóm, bắt giữ 22 đối tượng liên quan đến hoạt động cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Dù hoạt động chủ yếu trên không gian mạng, nhưng khi người vay chậm trả, các đối tượng vẫn gọi điện, nhắn tin đe dọa, thậm chí tìm đến nơi ở để ép buộc, gây mất an ninh trật tự.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân không vay tiền qua ứng dụng, mạng xã hội hoặc đường link không rõ nguồn gốc; tuyệt đối không chuyển khoản cho bất cứ ai khi chưa xác minh rõ danh tính và mục đích. Khi có nhu cầu vay vốn, cần tìm đến các tổ chức tín dụng hợp pháp, có uy tín và được cấp phép. Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, phải báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để được hỗ trợ.

Cận Tết, nhu cầu tiền mặt có thể tăng, nhưng cái giá của một cú nhấp chuột thiếu tỉnh táo có thể là nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sống trong vòng xoáy nợ nần và bị khủng bố tinh thần. Dù “lên đời” bằng những clip lung linh, bản chất của tín dụng đen vẫn không thay đổi - đó là chiếc bẫy được giăng sẵn, chờ người nhẹ dạ bước vào.