Nghị viện châu Âu thảo luận dự luật siết quản lý di cư

Một dự luật mới liên quan đến việc hồi hương người di cư không có quyền ở lại Liên minh châu Âu (EU) đang được thảo luận tại Nghị viện châu Âu. Văn bản vừa được thông qua ở cấp ủy ban và dự kiến sẽ sớm được đưa ra xem xét tại phiên họp toàn thể của nghị viện.

Đề xuất này nhằm cải thiện việc thực thi các quyết định yêu cầu rời khỏi lãnh thổ EU. Một số biện pháp được nêu trong dự luật gồm khả năng giam giữ tối đa hai năm đối với những người đang chờ hoàn tất thủ tục hồi hương, cho phép cơ quan chức năng khám xét nơi ở trong một số trường hợp và xây dựng các trung tâm tiếp nhận ngoài EU để hỗ trợ quá trình xử lý.

Việc thực thi các quyết định hồi hương vẫn là một thách thức đối với nhiều quốc gia châu Âu. Ảnh: Flick

Dự luật đã được Ủy ban về Quyền tự do dân sự, Tư pháp và Nội vụ của Nghị viện châu Âu thông qua với sự ủng hộ của một số nhóm chính trị. Kết quả này cho thấy, trong nghị viện vẫn còn khác biệt quan điểm, khi liên minh hợp tác lâu nay giữa các nhóm trung dung gồm Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), nhóm Xã hội và Dân chủ (S&D), Renew Europe và nhóm Xanh chưa đạt được sự thống nhất về nội dung văn bản.

Trước đó, các cuộc trao đổi giữa các nhóm chính trị chưa đạt được đồng thuận. Bản đề xuất do nghị sĩ người Hà Lan Malik Azmani trình bày không được chấp thuận. Sau đó, một phiên bản khác của dự luật đã được thông qua với sự ủng hộ của EPP, nhóm Bảo thủ và Cải cách châu Âu (ECR) cùng một số lực lượng chính trị khác.

Theo các nghị sĩ ủng hộ dự luật, EU cần những công cụ hiệu quả hơn để thực hiện chính sách di cư. Nghị sĩ François-Xavier Bellamy, trưởng đoàn đàm phán của EPP, cho biết tỷ lệ thực thi các quyết định hồi hương hiện còn thấp.

Theo ông, chỉ khoảng 20% các quyết định yêu cầu người di cư rời khỏi lãnh thổ EU được thực hiện trên thực tế. Điều này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa quy định pháp lý và việc thực thi trong thực tế.

Trong khi đó, các nhóm chính trị cánh tả và một số tổ chức xã hội dân sự bày tỏ quan ngại về một số nội dung của dự luật. Họ cho rằng cần cân nhắc kỹ lưỡng để bảo đảm các biện pháp quản lý di cư vẫn phù hợp với các nguyên tắc pháp quyền và bảo vệ quyền cơ bản.

Nghị sĩ Mélissa Camara thuộc nhóm Xanh cho rằng việc mở rộng các biện pháp kiểm soát cần được đánh giá thận trọng để tránh những tác động không mong muốn đối với người di cư.

Một trong những điểm được thảo luận nhiều là quy định cho phép cơ quan chức năng khám xét nơi ở hoặc các địa điểm có liên quan nhằm tìm kiếm những người đã bị yêu cầu rời khỏi lãnh thổ EU. Một số tổ chức xã hội dân sự cho rằng quy định này cần được áp dụng trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng và có cơ chế giám sát phù hợp.

Bên cạnh đó, dự luật cũng đề cập khả năng hợp tác với các quốc gia ngoài EU để xây dựng các “trung tâm hồi hương”. Những cơ sở này có thể được sử dụng để tiếp nhận người di cư trong quá trình chuẩn bị thủ tục trở về quốc gia xuất xứ hoặc chuyển sang nước thứ ba theo các thỏa thuận liên quan.

Các nước EU có thể thiết lập các trung tâm này thông qua thỏa thuận song phương với các quốc gia đối tác. Tuy nhiên, một số tổ chức nhân quyền cho rằng cần bảo đảm các tiêu chuẩn pháp lý và điều kiện sinh hoạt phù hợp tại các cơ sở này.

Một điểm khác trong dự luật là việc điều chỉnh cơ chế giám sát các trung tâm hồi hương bên ngoài EU. Thay vì thành lập một cơ quan giám sát độc lập ở cấp EU, trách nhiệm này sẽ chủ yếu do các quốc gia thành viên đảm nhiệm.

Theo một số tổ chức xã hội dân sự, việc thiếu một cơ chế giám sát chung có thể đặt ra thách thức trong việc bảo đảm quyền cơ bản của người di cư, đặc biệt khi các thỏa thuận với nước thứ ba được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

Dự luật cũng đề xuất thay đổi quy định về việc kháng cáo đối với các quyết định hồi hương. Theo luật hiện hành, việc nộp đơn kháng cáo thường tự động tạm dừng quá trình trục xuất cho đến khi có phán quyết cuối cùng của tòa án. Văn bản mới đề xuất trao quyền quyết định việc tạm dừng này cho tòa án trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.

Theo những người ủng hộ, thay đổi này có thể giúp quá trình xử lý hồ sơ hồi hương diễn ra nhanh hơn và hạn chế tình trạng kéo dài thủ tục.

Sau khi được thông qua ở cấp ủy ban, dự luật sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại phiên họp toàn thể của Nghị viện châu Âu. Nếu được thông qua, văn bản sẽ bước vào giai đoạn đàm phán với Hội đồng châu Âu, cơ quan đại diện cho các chính phủ thành viên.

Nhiều nhà quan sát cho rằng do sự khác biệt giữa hai bên không quá lớn, dự luật có thể đạt được thỏa thuận trong thời gian tới. Tuy nhiên, cuộc thảo luận về cách cân bằng giữa quản lý di cư và bảo vệ quyền cơ bản vẫn sẽ tiếp tục là chủ đề quan trọng trong chính sách của châu Âu.

Theo Báo Hà Nội Mới