Romania sau biến động liên minh cầm quyền: Đối mặt nguy cơ khủng hoảng kép

Thành lập cách đây 10 tháng sau cuộc bầu cử đầy sóng gió, Chính phủ liên minh 4 đảng của Thủ tướng Ilie Bolojan được kỳ vọng sẽ duy trì định hướng ủng hộ hội nhập sâu với Liên minh châu Âu (EU), ngăn chặn ảnh hưởng ngày càng tăng của các đảng cực hữu và dân túy, thúc đẩy các cải cách kinh tế - tài khóa gắn với nguồn vốn hỗ trợ từ EU.

Tuy nhiên, những bất đồng sâu sắc về chính sách kinh tế và tài khóa đã khiến liên minh liên tục rơi vào tình trạng mâu thuẫn nội bộ. Trong khi đảng PNL của Thủ tướng Ilie Bolojan theo đuổi đường lối kỷ luật tài khóa, với các biện pháp như tăng thuế, cắt giảm chi tiêu và siết chặt thâm hụt ngân sách, thì đảng PSD lại ưu tiên mở rộng chi tiêu xã hội, đặc biệt nhằm hỗ trợ người có thu nhập thấp và người về hưu. Theo các báo cáo, đảng PSD đã nhiều lần chỉ trích cách tiếp cận của đảng PNL là mang tính “thắt lưng buộc bụng quá mức”, nhất là trong quá trình xây dựng dự toán ngân sách cho năm 2026.

Quyết định của PSD đồng nghĩa với việc đảng này rút 6 bộ trưởng khỏi nội các Romania, khiến chính phủ liên minh ủng hộ châu Âu không còn đa số trong Quốc hội. Dù Thủ tướng Ilie Bolojan tuyên bố duy trì chính phủ thiểu số, song với thế yếu, chính phủ của ông sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thuyết phục các đảng đối lập thông qua những chính sách sắp tới. Nguy cơ càng trở nên rõ rệt khi lực lượng đối lập cực hữu, tiêu biểu là Liên minh vì sự Thống nhất của người Romania, đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dân ý và sẵn sàng thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm. Trong trường hợp phe đối lập bắt tay với đảng PSD, chính phủ hiện tại khó có thể duy trì, kéo theo việc diễn ra tiến trình thương lượng thành lập liên minh mới, vốn thường phức tạp và kéo dài tại Romania.

Điều đáng chú ý là cuộc khủng hoảng chính trị này trùng với thời điểm được đánh giá là then chốt đối với nền kinh tế Romania. Vốn nằm trong nhóm những quốc gia nghèo nhất EU, Romania đang phụ thuộc lớn vào nguồn vốn hỗ trợ từ EU để duy trì tăng trưởng và ổn định tài chính. Việc chậm trễ hoặc gián đoạn các cải cách có thể khiến Bucharest mất tới 11 tỷ euro từ Cơ chế phục hồi và Khả năng chống chịu (RRF) của EU, vốn được lên kế hoạch giải ngân nhằm giúp nước này vượt qua các cú sốc kinh tế sau đại dịch, kích thích tăng trưởng và phát triển bền vững.

Trong khi đó, năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn đầy thách thức đối với nền kinh tế Romania. Các tổ chức quốc tế đồng loạt đưa ra những dự báo không mấy sáng sủa. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã điều chỉnh giảm mạnh triển vọng, ước tính kinh tế Romania chỉ tăng trưởng khoảng 0,7%. Tương tự, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cho rằng, mức tăng trưởng chỉ khoảng 1%, phản ánh nền kinh tế đang vận hành dưới tiềm năng. Còn Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo mức tăng trưởng vào khoảng 0,5%.

Bên cạnh đó, lạm phát tiếp tục là một sức ép lớn đối với nền kinh tế quốc gia Đông Nam châu Âu này. Theo dự báo của IMF, chỉ số giá tiêu dùng tại Romania có thể tăng tới khoảng 7,8% trong năm nay, vượt xa mức mục tiêu 2% mà Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đặt ra.

Không chỉ vậy, Romania còn có nghĩa vụ tham gia các chương trình tái vũ trang quy mô lớn của EU. Trong bối cảnh ngân sách căng thẳng, bất ổn chính trị có thể làm suy yếu khả năng thực hiện các cam kết đã đưa ra, từ đó ảnh hưởng tới vị thế của nước này trong khối. Trong trường hợp khủng hoảng chính trị kéo dài hoặc các cải cách bị đảo ngược, nguy cơ Romania bị hạ bậc xếp hạng tín nhiệm là hoàn toàn có thể xảy ra.

Diễn biến tại Romania phản ánh xu hướng chung ở nhiều quốc gia châu Âu, nơi các liên minh trung dung ngày càng khó duy trì trước áp lực từ cả hai phía. Đó là yêu cầu cải cách kinh tế khắt khe và sự trỗi dậy của các lực lượng dân túy. Với Bucharest, “bài toán” không chỉ là ổn định chính trị trước mắt, mà còn là tìm ra con đường cân bằng giữa kỷ luật tài khóa và nhu cầu xã hội, trong khi vẫn giữ được niềm tin của cử tri và nhà đầu tư.