Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz, trong khi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và đối tác (OPEC+) nhất trí tăng hạn ngạch khai thác nhằm giảm áp lực nguồn cung trên thị trường vàng đen.
Xung đột tại Trung Đông đã khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa, làm tê liệt hoạt động xuất khẩu của các nước thành viên OPEC+, trong đó có Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Kuwait và Iraq. Mức độ gián đoạn nghiêm trọng khi xuất khẩu của ông vua dầu mỏ Saudi Arabia giảm xuống còn 4,39 triệu thùng/ngày, UAE còn 2,13 triệu thùng/ngày và Iraq chỉ còn 561.000 thùng/ngày. Trong khi đó, hai quốc gia vùng Vịnh khác là Kuwait và Qatar gần như biến mất khỏi bản đồ xuất khẩu.
Xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của các nước vùng Vịnh (không bao gồm Iran) trong tháng 3 giảm 49% so với tháng trước khi chưa xảy ra xung đột. Trong khi các tuyến thay thế không đủ khả năng bù đắp, các nước vùng Vịnh phải nhanh chóng đưa ra các “kế hoạch B” cho dòng chảy dầu khí bằng việc chuyển hướng xuất khẩu qua Biển Đỏ, tận dụng các cảng ngoài eo biển Hormuz, hoặc khôi phục các tuyến vận tải từ Iraq qua Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.
Cuộc xung đột hiện nay buộc các nước vùng Vịnh phải cân nhắc lại việc xây dựng các tuyến đường ống mới nhằm tránh “nút thắt cổ chai” đi qua eo biển Hormuz để duy trì sự ổn định của dòng chảy xuất khẩu dầu khí.
Saudi Arabia nhận thấy rõ giá trị chiến lược của tuyến đường ống Đông-Tây dài 1.200km tới cảng Yanbu bên Biển Đỏ, hoàn toàn không đi qua Hormuz. Trong bối cảnh xung đột hiện nay, tuyến đường ống này lại trở thành huyết mạch quan trọng vận chuyển khoảng 7 triệu thùng dầu/ngày, hiện là tuyến chủ lực đang được tận dụng.
Saudi Arabia cân nhắc phát triển thêm các cảng xuất khẩu trên bờ Biển Đỏ, bao gồm cảng nước sâu phục vụ dự án Neom. Trong khi đó, UAE đang tính đến phương án khả thi nhất vào lúc này là mở rộng tuyến Đông-Tây và tuyến đường ống hiện có từ Abu Dhabi tới cảng Fujairah, qua đó tăng công suất vận chuyển mà không cần xây dựng hạ tầng xuyên biên giới phức tạp.
Giới chức và lãnh đạo doanh nghiệp khu vực nhận định, những đường ống mới có thể là giải pháp khả dĩ duy nhất hiện nay để giảm sự phụ thuộc kéo dài vào tuyến hàng hải dễ bị gián đoạn qua eo biển Hormuz. Thị trường dầu mỏ hiện đã trải qua 5 tuần biến động mạnh do cuộc đối đầu giữa liên minh quân sự Mỹ-Israel và Iran. Lo ngại những cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng làm gia tăng biến động trên thị trường dầu mỏ và tác động tiêu cực đến nguồn cung toàn cầu, các thành viên OPEC+ mới đây nhất trí tăng hạn ngạch khai thác dầu mỏ thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 5 tới.
Tuy nhiên, đây là mức tăng khiêm tốn, chủ yếu mang tính biểu tượng, do các thành viên chủ chốt trong OPEC+ không thể tăng sản lượng thực tế bởi tác động của cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran. Thêm vào đó, mức tăng hạn ngạch này chỉ như “muối bỏ biển” bởi chiếm chưa đầy 2% lượng cung bị gián đoạn do việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh dòng chảy dầu thô từ vùng Vịnh bị thắt chặt, các nhà sản xuất lớn như Saudi Arabia, UAE, Iraq và Kuwait buộc phải cắt giảm nguồn cung cho nên quyết định của OPEC+ chỉ mang tính lý thuyết, nhằm nêu bật ý định khôi phục sản lượng ngay khi xung đột hạ nhiệt.
Dù đã tăng hạn ngạch sản xuất, OPEC+ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của nhiệm vụ bảo vệ các tuyến đường biển quốc tế để bảo đảm dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn.
Mặc dù các nước vùng Vịnh đã nỗ lực đưa ra các giải pháp tình thế nhằm duy trì sự lưu thông của dòng chảy xuất khẩu dầu mỏ, nhưng sau hơn 1 tháng xung đột, các tuyến vận tải thay thế như đường ống và hành lang đường bộ trong khu vực chỉ đáp ứng khoảng 40% công suất thông thường, không thể thay thế vai trò trung tâm của eo biển Hormuz. Thực tế cho thấy, khi “nút thắt” Hormuz chưa được giải tỏa, “yết hầu năng lượng” toàn cầu bị bóp nghẹt, thế giới tiếp tục đối mặt thách thức lớn để duy trì nguồn cung dầu mỏ.
Ý kiến bạn đọc