Dù cả hai đều khẳng định ưu tiên cho giải pháp ngoại giao, nhưng Mỹ vẫn siết chặt việc phong tỏa kinh tế toàn diện đối với Iran, trong khi Tehran luôn sẵn sàng cho kịch bản đối đầu quân sự.
Cục diện xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bước vào giai đoạn giằng co phức tạp, khi các bên vừa gia tăng sức ép quân sự-kinh tế, nhưng vẫn duy trì các kênh đối thoại nhằm tránh đẩy tình hình vượt tầm kiểm soát.
Iran xác nhận đã nhận được phản hồi của Mỹ đối với đề xuất 14 điểm thông qua trung gian Pakistan, nhưng nhấn mạnh tiến trình hiện mới dừng ở trao đổi gián tiếp và chưa bước vào đàm phán chính thức.
Kế hoạch này của Tehran được cho là nhằm đáp lại đề xuất 9 điểm trước đó của Washington, trong đó Mỹ kêu gọi ngừng bắn 2 tháng.
Trong đề xuất mới, Tehran yêu cầu Mỹ chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch, rút toàn bộ quân đội Mỹ khỏi khu vực Trung Đông và hai bên ngừng bắn 30 ngày để giải quyết các vấn đề then chốt như dỡ bỏ phong tỏa hải quân, giải phóng các tài sản của Iran bị phong tỏa, nới lỏng trừng phạt và bồi thường.
Ngoài ra, Iran yêu cầu chấm dứt xung đột trên nhiều mặt trận, trong đó có Liban, thiết lập cơ chế quản lý mới dành cho Eo biển Hormuz. Đề xuất mới của Iran chỉ tập trung vào các giải pháp chấm dứt xung đột trong khu vực, không liên quan vấn đề hạt nhân.
Đề xuất này được cho là nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại vùng Vịnh, nhất là tuyến vận tải năng lượng chiến lược đi qua Eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, sẽ sớm xem xét đề xuất hòa bình mới nhất từ Iran, nhưng vẫn tỏ ra hoài nghi về triển vọng của kế hoạch này, đồng thời cảnh báo khả năng tiếp tục hành động quân sự chống Tehran.
Các cuộc thảo luận đang diễn ra tích cực, nhưng ông khẳng định, Mỹ sẽ sớm bắt đầu hộ tống các tàu qua Eo biển Hormuz.
Đây là một trong những vấn đề chính gây căng thẳng giữa Mỹ và Iran hiện nay. Mỹ đã áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran nhằm đáp lại việc Tehran kiểm soát chặt Eo biển Hormuz.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, sẽ huy động lực lượng lớn, trong đó có tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay, các hệ thống không người lái và khoảng 15.000 binh sĩ để thực hiện chiến dịch mang tên “Dự án Tự do" với mục tiêu hộ tống tàu thương mại rời khỏi khu vực nguy hiểm này. Tuy nhiên, động thái từ phía Mỹ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của Iran.
Cùng với các tính toán quân sự, Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế đối với Iran. Các biện pháp này bao gồm kiểm soát dòng tiền quốc tế, trừng phạt các tổ chức liên quan và phối hợp chặt chẽ với chiến dịch quân sự, trong đó có việc kiểm soát hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz.
Bộ Tài chính Mỹ đang áp đặt các biện pháp kinh tế nhằm vào những cá nhân, tổ chức mà Washington cho là hỗ trợ tài chính cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Đáp lại chính sách “cây gậy” của Mỹ, chính quyền Iran kêu gọi người dân nước này tăng cường các biện pháp nhằm củng cố năng lực kinh tế, khuyến khích sử dụng hàng hóa trong nước và hạn chế tác động tiêu cực đối với thị trường lao động.
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, Iran tiếp tục phát tín hiệu sẵn sàng tham gia tiến trình ngoại giao nhằm hướng tới chấm dứt xung đột, trong khi Mỹ gia tăng sức ép thông qua các biện pháp trừng phạt mới, khiến triển vọng đàm phán giữa hai bên vẫn “giậm chân tại chỗ”. Iran nhấn mạnh, “quả bóng đang ở trong phần sân của Mỹ” và lựa chọn theo đuổi giải pháp đàm phán hay quay trở lại chiến tranh phụ thuộc vào Washington.
Mặc dù cả Mỹ và Iran đều để ngỏ cánh cửa ngoại giao, nhưng giữa hai bên vẫn tồn tại khác biệt lớn. Tehran muốn chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến, trong khi Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Iran trước tiên phải chấm dứt việc phong tỏa Eo biển Hormuz. Ông chủ Nhà trắng cũng coi vấn đề năng lực hạt nhân của Iran là “lằn ranh đỏ”.
Sự hoài nghi cùng những bất đồng sâu sắc khiến khó có thể khơi thông bế tắc trong đàm phán Mỹ-Iran và triển vọng về chấm dứt hoàn toàn xung đột vẫn mịt mờ.
Ý kiến bạn đọc