“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Bức tranh kinh tế bị phủ bóng bởi xung đột kéo theo hàng loạt cú sốc về năng lượng, chuỗi cung ứng, niềm tin tiêu dùng đã gây ra những tác động tiêu cực đối với các nước trên thế giới. Trong báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu vừa công bố, WB dự báo kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng 2,5% trong năm nay, thấp hơn mức 2,9% của năm trước, trong khi lạm phát dự báo sẽ là 4%.

Những hệ lụy của cuộc xung đột đối với kinh tế đang lan rộng tới hầu hết các khu vực khiến WB phải điều chỉnh hạ dự báo tăng trưởng của hai phần ba số quốc gia trên toàn thế giới. Kinh tế Trung Quốc được dự báo chỉ đạt 4,2% trong năm nay, giảm mạnh so với 5% của năm ngoái.

Ấn Độ được dự báo đạt mức tăng trưởng 6,6%, giảm mạnh so với mức tăng 7,7% của năm ngoái nhưng vẫn giữ vị trí là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Trong khi đó, Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) chỉ đạt mức tăng trưởng khiêm tốn 0,8%, giảm đáng kể so với mức 1,4% của năm ngoái. Khu vực này được đánh giá là dễ bị tổn thương hơn do phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Dự báo lạm phát của Eurozone sẽ không thể hạ nhiệt và hoạt động kinh tế khó phục hồi trong năm sau nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài và giá nhiên liệu tiếp tục neo cao đến cuối năm nay.

Tuy nhiên, có một điểm sáng là kinh tế Mỹ vẫn được giữ nguyên mức dự báo tăng trưởng 2,2% trong năm nay, tăng nhẹ so với mức 2,1% của năm 2025. Là nước sản xuất năng lượng lớn, nền kinh tế số 1 thế giới có khả năng chống chịu tốt hơn so với các nước phải nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, chưa kể kinh tế Mỹ đang được hưởng lợi từ các chính sách giảm thuế quy mô lớn cùng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng và giá nhiên liệu tăng đột biến làm suy giảm niềm tin và các hoạt động kinh tế trên diện rộng, tác động mạnh tới các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi, buộc WB phải điều chỉnh giảm 0,4 điểm phần trăm tăng trưởng năm 2026 của các nền kinh tế này, xuống 3,6%, mức thấp nhất thời hậu đại dịch Covid-19.

Theo nhận định của Nhà kinh tế trưởng của WB, ông Indermit Gill, châu Á hiện là khu vực chịu tổn thất nặng nề nhất trên thế giới. Khu vực Tây Á, gồm 21 quốc gia Arab, trong đó có các nước vùng Vịnh, chịu thiệt hại nặng nề do cú sốc năng lượng kết hợp với thiệt hại cơ sở hạ tầng và sự gián đoạn nghiêm trọng trong sản xuất dầu mỏ, thương mại và du lịch.

Những nước ghi nhận mức điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế nhiều nhất gồm Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Bangladesh. Giá năng lượng, phân bón và các sản phẩm liên quan dầu khí neo cao sẽ gây áp lực lớn lên các nền kinh tế đang phát triển, nơi chi tiêu cho năng lượng và lương thực chiếm tỷ trọng lớn trong tiêu dùng gia đình.

Kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran dẫn tới các đòn đáp trả của Tehran và Eo biển Hormuz bị phong tỏa, thị trường năng lượng toàn cầu bị tác động mạnh do nguồn cung khan hiếm và giá tăng cao. Nguồn cung phân bón cũng bị gián đoạn nghiêm trọng do phần lớn được xuất khẩu qua vùng Vịnh khiến giới chuyên gia lo ngại có thể dẫn đến thiếu hụt lương thực trầm trọng. Giá phân bón leo thang kéo theo chi phí sản xuất tăng, từ đó làm gia tăng giá lương thực và thực phẩm.

Các dự báo về tăng trưởng kinh tế thế giới hiện nay dường như đều được xây dựng trên hai kịch bản chính: một kịch bản gián đoạn ngắn hạn, trong đó các tác động của xung đột được kiểm soát và giá năng lượng dần ổn định từ giữa năm 2026; và một kịch bản gián đoạn kéo dài, với các hệ quả kinh tế nghiêm trọng và lâu dài hơn. Bất ổn càng kéo dài, chi phí kinh tế và xã hội càng lớn. Đầu tư toàn cầu có nguy cơ suy giảm, trong đó có cả các lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng như AI, qua đó có thể làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.

Triển vọng kinh tế thế giới chịu ảnh hưởng chủ yếu từ diễn biến khó lường của cuộc xung đột ở Trung Đông. Dù chưa đến mức rơi vào suy thoái, song khó khăn kinh tế bủa vây làm ảnh hưởng cuộc sống của hàng tỷ người. Nếu cú sốc năng lượng kéo dài hơn dự kiến, lạm phát có thể tiếp tục tăng, trong khi niềm tin sụt giảm hoặc căng thẳng tài chính có thể làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng, trở thành “bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu.