Ấn Độ tìm lời giải cho tham vọng điện hạt nhân

Dự án điện hạt nhân Kudankulam ở bang Tamil Nadu, miền nam Ấn Độ. Ảnh: Reuters

Bộ Năng lượng nguyên tử Ấn Độ mới đây công bố dự thảo quy định và hướng dẫn thi hành Luật Hạt nhân năm 2025, trong bối cảnh New Delhi đặt mục tiêu nâng công suất điện hạt nhân lên 100 GW vào năm 2045, gần gấp 10 lần hiện nay.

Luật Hạt nhân được thông qua năm 2025 đã mở cửa lĩnh vực vốn do nhà nước kiểm soát chặt chẽ cho doanh nghiệp tư nhân, đồng thời hướng tới thu hút công nghệ và vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, một số điều kiện trong dự thảo hướng dẫn thi hành đang khiến doanh nghiệp lo ngại khả năng tiếp cận công nghệ mới có thể bị hạn chế.

Theo khuôn khổ được đề xuất, các lò phản ứng nhập khẩu phải được cấp phép và chứng nhận vận hành tại quốc gia xuất xứ, sau đó tiếp tục trải qua quá trình phê duyệt thiết kế riêng tại Ấn Độ. Yêu cầu này có thể ảnh hưởng đến những công nghệ mới chưa được triển khai thương mại rộng rãi.

Ông Suhaan Mukerji, đối tác quản lý tại công ty luật PLR Chambers, cho rằng quy định trên có thể làm giảm tác động của những cải cách được đưa ra trong Luật Hạt nhân mới, đặc biệt đối với các lò phản ứng mô-đun nhỏ.

Ấn Độ đang xem lò phản ứng mô-đun nhỏ là một lựa chọn triển vọng nhờ quy mô gọn và chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn. Tuy nhiên, phần lớn các thiết kế loại này mới bước vào giai đoạn triển khai thương mại, nên có thể khó đáp ứng yêu cầu phải được cấp phép và vận hành tại nước xuất xứ.

Một quan chức cấp cao tham gia soạn thảo dự thảo cho biết các quy định mới ưu tiên an toàn và phù hợp với thông lệ quản lý hạt nhân quốc tế. Một số ý kiến trong ngành, dù vậy, lo ngại các điều kiện này có thể khiến Ấn Độ chậm tiếp cận những công nghệ mới.

Quy trình phê duyệt cũng là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm. Trước đây, việc phê duyệt địa điểm, đào móng và xây dựng có thể được tiến hành trong thời gian chờ thiết kế cuối cùng được chấp thuận. Theo dự thảo mới, hồ sơ dự án có thể được nộp nhưng chưa được xử lý cho đến khi thiết kế được phê duyệt.

Ông Shri Venkatesh, đối tác tại công ty luật SKV, cảnh báo việc không quy định thời hạn bắt buộc đối với quá trình phê duyệt thiết kế có thể kéo dài tiến độ dự án.

Nhiều vấn đề quan trọng đối với nhà đầu tư, từ cách xác định giá điện, tỷ suất lợi nhuận đến tiêu chuẩn tài chính và nguồn cung nhiên liệu, cũng chưa được làm rõ. Trong 8 tháng qua, các doanh nghiệp Ấn Độ và nước ngoài đã có ít nhất 12 cuộc tiếp xúc với Bộ Năng lượng nguyên tử để tìm kiếm thêm thông tin.

Sự quan tâm của doanh nghiệp được thúc đẩy bởi quy mô kế hoạch điện hạt nhân của Ấn Độ. Ngành công nghiệp ước tính nước này cần khoảng 210 tỷ USD đầu tư để đạt mục tiêu 100 GW trong hai thập niên tới, trong khi vốn tư nhân và công nghệ lò phản ứng mới được xem là cần thiết để bổ sung cho chương trình mở rộng hiện nay của nhà nước.

Dự thảo đang được lấy ý kiến doanh nghiệp và công chúng đến ngày 4-9. Các quy định dự kiến được hoàn thiện trong khoảng ba tháng sau khi kết thúc tham vấn.