Cử tri Iceland nói không với việc nối lại đàm phán gia nhập EU

Cuộc bỏ phiếu không quyết định Iceland có trở thành thành viên EU hay không, mà chỉ hỏi cử tri có đồng ý nối lại tiến trình đàm phán từng bị đình lại hơn một thập niên trước. Kết quả “Không” đồng nghĩa Chính phủ Iceland chưa thể triển khai kế hoạch đưa nước này trở lại bàn đàm phán với EU.

Người dân mang theo quốc kỳ Iceland tại một công viên ở Reykjavik, trước thềm cuộc trưng cầu ý dân về việc Iceland có nên nối lại đàm phán gia nhập EU, ngày 29-8. Ảnh: Reuters.

Chính phủ của Thủ tướng Kristrún Frostadóttir thúc đẩy cuộc trưng cầu trong bối cảnh Iceland đối mặt với chi phí sinh hoạt và lãi suất cao, cùng những thay đổi nhanh chóng của môi trường địa chính trị. Bà Frostadóttir từng cảnh báo rằng nếu đề xuất bị bác bỏ, vấn đề gia nhập EU có thể bị gác lại trong thời gian dài.

Những người ủng hộ cho rằng tư cách thành viên EU có thể mang lại thêm lợi ích về kinh tế và an ninh. Thông qua Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), Iceland hiện đã tham gia phần lớn thị trường chung EU và áp dụng nhiều quy định của khối, nhưng không có đầy đủ quyền tham gia quá trình hoạch định các chính sách này. Gia nhập EU cũng có thể mở đường để Iceland sử dụng đồng euro trong tương lai.

Yếu tố an ninh ngày càng được chú ý trong cuộc tranh luận. Iceland là thành viên NATO nhưng không có quân đội thường trực, đồng thời nằm ở Bắc Đại Tây Dương, vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ, châu Âu và Bắc Cực. Xung đột tại Ukraine cùng cạnh tranh địa chính trị gia tăng ở Bắc Cực càng làm nổi bật vai trò chiến lược của quốc đảo này.

Ở chiều ngược lại, phe phản đối lo ngại gia nhập EU sẽ làm giảm quyền tự chủ của Iceland, đặc biệt trong quản lý nguồn tài nguyên biển. Đánh bắt thủy sản giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, trong khi việc phải tuân thủ Chính sách Nghề cá chung của EU làm dấy lên lo ngại về quyền kiểm soát ngư trường và khả năng tàu cá nước ngoài tiếp cận vùng biển Iceland.

Tranh luận về tư cách thành viên EU đã kéo dài nhiều năm tại Iceland. Quốc đảo này nộp đơn xin gia nhập khối năm 2009 sau khi cuộc khủng hoảng tài chính gây tổn thất nặng nề cho nền kinh tế. Các cuộc đàm phán sau đó được tiến hành nhưng đình lại từ năm 2013 và chưa được nối lại cho đến nay.