Iran cảnh báo trả đũa sau loạt trừng phạt mới của Mỹ

Người dân đi ngang qua bức tranh cố Lãnh đạo tối cao Iran - Ayatollah Ali Khamenei, trên một con phố ở Tehran. Ảnh: Reuters

Iran ngày 25-8 tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ sau khi Mỹ mở rộng chiến dịch trừng phạt nhằm cắt đứt nguồn thu và khả năng tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế của Tehran.

Bộ Tài chính Mỹ đưa 60 cá nhân, thực thể và tàu thuyền vào danh sách trừng phạt. Các quốc gia tiếp tục giao dịch với Iran có nguy cơ bị loại khỏi hệ thống tài chính dựa trên đồng USD, nhưng Washington chưa công bố thời điểm áp dụng và danh tính những quốc gia có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, Washington muốn dành thời gian để các chính phủ và doanh nghiệp cắt đứt quan hệ với Tehran. Khi được hỏi vì sao Mỹ chưa lập tức áp đặt biện pháp mạnh nhất, ông nói: “Làm sao tôi có thể phá hủy hệ thống tài chính toàn cầu?”.

Cách triển khai ấy cho thấy Mỹ muốn siết nguồn thu của Iran mà không gây cú sốc tức thời cho thương mại và năng lượng thế giới. Tuy nhiên, ông Bessent cảnh báo: “không ai nằm ngoài phạm vi trừng phạt của Mỹ”, đặt các đối tác dầu mỏ và tài chính của Tehran trước lựa chọn ngày càng khó khăn.

Đáp lại động thái của Mỹ, Bộ trưởng Kinh tế Iran Ali Madanizadeh tuyên bố Tehran đã “chuẩn bị đầy đủ” và sở hữu những công cụ đáp trả riêng. “Hệ thống phòng thủ của chúng ta không còn chỉ mang tính phòng thủ nữa. Kẻ thù nên chờ đợi cơ hội tấn công”, ông nói với truyền hình nhà nước Iran.

Chuẩn tướng Hossein Mohebbi, người phát ngôn Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, cảnh báo Tehran có thể giáng đòn mạnh vào các lợi ích trọng yếu và điểm nghẽn năng lượng liên quan đến Mỹ nếu cơ sở hạ tầng Iran bị đe dọa. Đây hiện vẫn là tuyên bố, chưa có xác nhận về một chiến dịch trả đũa quân sự mới.

Tuy nhiên, sức ép trên biển đã thể hiện rõ. Iran đưa 45 tàu vào danh sách đen vì cáo buộc vi phạm quy định qua eo biển Hormuz, đồng thời đe dọa phạt tiền, bắt giữ hoặc tịch thu hàng hóa. Các tàu giao dịch với nhóm bị liệt kê cũng có thể chịu biện pháp tương tự.

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển quan trọng, vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Vì vậy, Tehran không cần đối đầu trực diện với hệ thống tài chính Mỹ để tạo sức ép tương xứng. Việc nâng rủi ro hàng hải cũng có thể làm tăng chi phí bảo hiểm, vận chuyển và giá năng lượng.

Dù vậy, giá dầu giảm hơn 2 USD/thùng sau thông báo của Washington. Phản ứng này cho thấy thị trường đánh giá Mỹ chưa sử dụng biện pháp khắc nghiệt nhất, đặc biệt khi các ngân hàng lớn của Trung Quốc bị nghi hỗ trợ thương mại dầu Iran chưa xuất hiện trong danh sách.

Trung Quốc, khách hàng dầu mỏ quan trọng của Iran, khẳng định trừng phạt và gây sức ép không giúp giải quyết khủng hoảng. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh sẽ thực hiện những biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình.

Trong lúc khẩu chiến leo thang, Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir tới Tehran gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Ông Pezeshkian cho rằng Mỹ phải điều chỉnh giọng điệu vì “cưỡng ép và bắt nạt” chỉ khiến tiến trình hòa bình phức tạp hơn.

Các lệnh trừng phạt được thiết kế để thay thế sức mạnh quân sự bằng áp lực tài chính. Nhưng khi Iran đáp trả bằng khả năng kiểm soát tuyến dầu mỏ chiến lược, ranh giới giữa chiến tranh kinh tế và đối đầu trên thực địa ngày càng mong manh. Đó là điểm nguy hiểm nhất của vòng leo thang hiện nay.