Trung Quốc đề nghị Iran kiềm chế Houthi giữa căng thẳng tại Biển Đỏ

Lực lượng Houthi tiến công nhanh dọc bờ biển Biển Đỏ và khu vực quanh Eo biển Bab el-Mandeb làm gia tăng quan ngại về an toàn hàng hải. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, Riyadh đã đề nghị Bắc Kinh hỗ trợ sau khi lực lượng Houthi đẩy mạnh hoạt động dọc bờ Biển Đỏ và quanh eo biển Bab el-Mandeb. Những diễn biến này khiến Ả Rập Saudi ngày càng lo ngại về an ninh hàng hải, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn các tuyến xuất khẩu dầu mỏ và vận chuyển hàng hóa qua khu vực.

Theo các nguồn tin Iran, Tehran cho rằng hòa bình và ổn định trong khu vực chỉ có thể được bảo đảm khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chấm dứt.

Trung Quốc trước đó công khai kêu gọi các bên kiềm chế, đối thoại và khôi phục an toàn hàng hải. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, thông điệp Bắc Kinh chuyển tới Tehran trong trao đổi kín có phạm vi rộng hơn, trong đó đề nghị Iran sử dụng ảnh hưởng đối với Houthi để ngăn xung đột lan rộng sang các tuyến hàng hải và năng lượng quan trọng.

Các nguồn tin không tiết lộ thông điệp được truyền đạt bằng hình thức nào và cũng chưa xác nhận liệu vấn đề này có được thảo luận trong chuyến thăm Trung Quốc ngày 17-9 của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hay không.

Theo ghi nhận từ Reuters, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh không muốn căng thẳng khu vực tiếp tục lan rộng sang Yemen và Biển Đỏ, đồng thời cho rằng tình trạng bất ổn gia tăng không có lợi cho bất kỳ bên nào. Trung Quốc kêu gọi tôn trọng chủ quyền và an ninh của tất cả các quốc gia, bảo vệ các cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với đời sống người dân và giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại, đàm phán.

Bộ Ngoại giao Iran và phía Ả rập Saudi chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về thông tin trên.

Động thái được cho là của Bắc Kinh diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc có những lợi ích kinh tế và chiến lược đáng kể tại Trung Đông. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Iran trong hơn một thập kỷ và là khách hàng chủ chốt đối với dầu mỏ Iran.

Theo Kpler, các giao dịch mua của Trung Quốc chiếm hơn 80% lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển của Iran trong năm 2025, tương đương trung bình khoảng 1,4 triệu thùng/ngày.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng từ Trung Đông. Khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu của nước này đến từ khu vực, trong khi thương mại giữa Trung Quốc và các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh đạt khoảng 300 tỷ USD mỗi năm.

Giới phân tích cho rằng điều này đặt Bắc Kinh trước một bài toán cân bằng lợi ích. Trung Quốc duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Iran, nhưng đồng thời có lợi ích lớn trong việc bảo đảm an toàn các tuyến hàng hải và nguồn cung năng lượng từ các quốc gia Arab vùng Vịnh.

Năm 2023, Trung Quốc từng đóng vai trò trung gian thúc đẩy Iran và Ả rập Saudi khôi phục quan hệ sau nhiều năm căng thẳng. Bắc Kinh cũng được đánh giá là một trong số ít các bên có khả năng duy trì kênh đối thoại và tạo ảnh hưởng kinh tế đối với Tehran.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin Iran, ảnh hưởng của Trung Quốc đối với những quyết định của Tehran vẫn có giới hạn. Các lợi ích chiến lược, kinh tế và chính trị của Iran phải được cân nhắc đồng thời, trong khi quan hệ với Trung Quốc dù có ý nghĩa quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất định hình chính sách của Tehran.

Trong bối cảnh đó, bất kỳ sự gián đoạn nào tại Biển Đỏ, Eo biển Bab el-Mandeb hoặc Hormuz đều có thể tác động tới hoạt động vận chuyển năng lượng quốc tế. Việc nhiều tuyến hàng hải chiến lược cùng chịu sức ép cũng làm gia tăng nguy cơ những căng thẳng hiện nay tại Trung Đông tiếp tục lan rộng, với hệ lụy vượt ra ngoài phạm vi khu vực.

Tổng hợp