FED trước sức ép cân bằng lãi suất và kiểm soát lạm phát

Nếu áp lực giá cả không sớm hạ nhiệt thì mặt bằng lãi suất có thể phải duy trì ở mức cao lâu hơn, thậm chí đẩy nhanh tiến trình thắt chặt chính sách tiền tệ để ngăn lạm phát kéo dài.

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Ảnh: FED

Ngày 28-10, sau cuộc họp chính sách kéo dài 2 ngày, FED quyết định giữ nguyên lãi suất tham chiếu trong khoảng 3,75-4%, thay vì tiếp tục thắt chặt chính sách sau đợt tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ tháng 7-2023 vào tháng 9-2026 vừa qua.

Động thái này cho thấy, các nhà hoạch định chính sách của FED muốn có thêm thời gian đánh giá diễn biến kinh tế và lạm phát. Tuy nhiên, những số liệu kinh tế mới nhất đang đặt ra thách thức lớn đối với quan điểm thận trọng của FED.

Theo báo cáo của Chính phủ Mỹ, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) nước này tăng 3,4% theo tốc độ thường niên trong quý III-2026, cao hơn mức 2,2% của quý trước đó và là tốc độ nhanh nhất trong vòng một năm. Kết quả tích cực này cho thấy, nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì sức chống chịu tốt, bất chấp mặt bằng lãi suất cao và những bất ổn bắt nguồn từ các diễn biến địa chính trị.

Trong khi đó, áp lực lạm phát chưa có dấu hiệu giảm rõ rệt. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát được FED ưu tiên theo dõi - tăng 0,5% trong tháng 9-2026 so với tháng trước và tăng 3,6% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế mạnh và lạm phát dai dẳng khiến FED khó tìm được hướng đi phù hợp. Việc duy trì lãi suất hiện tại có thể khiến áp lực giá cả kéo dài, trong khi tiếp tục thắt chặt tiền tệ lại tiềm ẩn nguy cơ kìm hãm tiêu dùng, đầu tư và tăng trưởng.

Cựu chuyên gia kinh tế của FED, hiện là Kinh tế trưởng tại New Century Advisors Claudia Sahm cảnh báo, trì hoãn hành động không đồng nghĩa với lựa chọn ít rủi ro hơn. Nếu những nguy cơ lạm phát tăng phi mã quay trở lại, FED có thể phải triển khai các biện pháp mạnh tay hơn, gây tổn thất lớn hơn cho nền kinh tế so với việc điều chỉnh chính sách sớm và từng bước.

Thách thức đối với FED càng lớn khi các yếu tố đẩy giá cả tăng cao chủ yếu xuất phát từ những cú sốc nguồn cung. Chiến tranh Iran đã khiến giá dầu mỏ, dầu diesel và nhiều mặt hàng năng lượng tăng cao, kéo theo chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng. Bên cạnh đó, nhu cầu lớn từ các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) cũng góp phần đẩy giá chip máy tính và thiết bị công nghệ lên cao.

Đây là những yếu tố mà công cụ lãi suất khó có thể xử lý trực tiếp. Việc thắt chặt tiền tệ có thể hạn chế tín dụng, tiêu dùng và đầu tư, nhưng không thể giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng, hoặc ngay lập tức kéo giảm giá các mặt hàng công nghệ. Hơn nữa, chính sách tiền tệ thường cần thời gian mới phát huy đầy đủ hiệu quả.

Vì vậy, FED phải cân nhắc không chỉ mức độ điều chỉnh mà còn thời điểm hành động, tránh để lạm phát tăng nóng, song cũng không gây sức ép quá lớn đối với hoạt động kinh tế.

Chuyên gia tại Công ty quản lý đầu tư Pacific (Mỹ) Richard Clarida cho rằng, quy mô các đợt điều chỉnh lãi suất tiếp theo của FED sẽ phụ thuộc vào diễn biến lạm phát. Sau đợt tăng lãi suất được dự báo vào tháng 12-2026 tới, FED có thể tiếp tục nâng lãi suất thêm một hoặc hai lần. Nếu lạm phát cơ bản vẫn duy trì ở mức 3% sau một năm, Ngân hàng Trung ương Mỹ sẽ khó tránh khỏi việc tiếp tục hành động.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế vẫn tích cực nhưng lạm phát chưa được kiểm soát như kỳ vọng, FED đang phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa ổn định giá cả và duy trì việc làm. Trì hoãn thắt chặt có thể khiến Ngân hàng Trung ương Mỹ phải hành động quyết liệt hơn về sau, nhưng tăng lãi suất quá sớm hoặc quá mạnh cũng có nguy cơ làm suy yếu đà phục hồi kinh tế.

Bởi vậy, các quyết định chính sách từ tháng 12-2026 sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng kinh tế Mỹ, đồng thời tác động đến chi phí vốn và hoạt động đầu tư, kinh doanh trên phạm vi toàn cầu.