Giá dầu tăng cao, kinh tế toàn cầu thêm sức ép

Dòng chảy dầu phục hồi, rủi ro giá cao vẫn hiện hữu

Giá dầu Brent ngày 23-10 có thời điểm tăng 3,8%, lên 117,45 USD/thùng, trước khi chốt phiên ở mức 116,72 USD/thùng.

Tính từ đầu tháng 10, giá dầu đã tăng hơn 10%, dù hoạt động xuất khẩu từ Trung Đông phục hồi đáng kể so với giai đoạn đầu cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.

Theo dữ liệu của công ty theo dõi vận tải Kpler, lượng dầu xuất khẩu từ Trung Đông trong tuần trước đạt hơn 24 triệu thùng/ngày, vượt mức 23,3 triệu thùng/ngày trước chiến tranh.

Khách hàng đổ xăng tại một trạm xăng ở Los Angeles, bang California, Mỹ. Ảnh: Reuters

Lưu lượng dầu qua Eo biển Hormuz cũng phục hồi lên khoảng 82% mức trước xung đột. Khoảng 40% dầu thô xuất khẩu của các nước vùng Vịnh, không tính Iran, hiện được vận chuyển qua đường ống, so với 17% trước chiến tranh.

Để duy trì xuất khẩu, các nước vùng Vịnh phải tăng cường sử dụng đường ống, trung chuyển dầu giữa các tàu và dựa vào hoạt động hộ tống quân sự qua eo biển Hormuz.

Những phương thức này giúp khôi phục lưu lượng vận chuyển nhưng kéo dài thời gian giao hàng, phát sinh chi phí và phụ thuộc vào khả năng huy động tàu. Một số tổ chức theo dõi vận tải vẫn ghi nhận lượng dầu xuất khẩu thấp hơn mức trước chiến tranh.

Trong tuần qua, Iran gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz.

Truyền hình nhà nước Iran ngày 22-10 tuyên bố có 7 tàu bị tấn công hoặc trúng thủy lôi. Mỹ cũng rút một phần nhân viên ngoại giao và người thân khỏi Saudi Arabia trước các cuộc tấn công gia tăng của lực lượng Houthi từ Yemen.

Tổng thống Donald Trump ngày 23-10 tuyên bố Mỹ có thể nhanh chóng kết thúc cuộc chiến, nhưng Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz trước đó thừa nhận tình trạng bế tắc với Iran có thể kéo dài thêm một năm.

Giới giao dịch đang tính đến khả năng Mỹ và Israel mở rộng các cuộc tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11. RBC Capital Markets nhận định những diễn biến quân sự hiện nay đang củng cố kỳ vọng về xung đột leo thang trong ngắn hạn.

Theo công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy, giá dầu có thể nhanh chóng tiến tới 150 USD/thùng nếu xung đột gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng dầu khí thiết yếu.

Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở khai thác, chế biến và xuất khẩu dầu có thể gây gián đoạn kéo dài mà việc chuyển hướng vận tải khó khắc phục. Trong khi đó, lượng dầu dự trữ toàn cầu đang suy giảm, khiến thị trường dễ bị tổn thương hơn trước những cú sốc mới.

Giá dầu Brent giao tháng 4-2027 vẫn được giao dịch trên 100 USD/thùng, phản ánh kỳ vọng giá cao có thể kéo dài. Tuy nhiên, thị trường cũng đang tìm cách thích ứng.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sản lượng dầu ngoài Trung Đông tăng thêm 2,3 triệu thùng/ngày từ tháng 2 đến tháng 8, với đóng góp của Mỹ, Brazil, Kazakhstan, Venezuela và Nigeria.

Nguồn cung bổ sung giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt trên diện rộng, nhưng chưa thể loại bỏ những chi phí và rủi ro do chiến tranh gây ra.

Sức ép lạm phát trước nguy cơ kéo dài

Giá dầu diesel hiện ở khoảng 200 USD/thùng và có thể tăng lên 250 USD/thùng nếu chiến sự tiếp tục leo thang, theo cảnh báo của một số doanh nghiệp giao dịch hàng hóa.

Dù lượng dầu thô xuất khẩu từ vùng Vịnh phục hồi, hoạt động lọc dầu và vận chuyển nhiên liệu thành phẩm vẫn chịu nhiều gián đoạn.

Các nhà máy lọc dầu tại Mỹ đã vận hành gần hết công suất trong những tháng gần đây, trong khi việc mở rộng năng lực chế biến hoặc khôi phục các nhà máy đã đóng cửa đều cần thời gian.

Chi phí diesel tăng tác động trực tiếp đến vận tải hàng hóa, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp, tạo thêm áp lực lên giá tiêu dùng.

Tại Mỹ, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ưu tiên theo dõi, được dự báo tăng 3,7% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%.

Fed đã tăng lãi suất tại cuộc họp gần nhất nhằm kiềm chế lạm phát. Thị trường dự kiến ngân hàng trung ương Mỹ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần tới, nhưng nghiêng về khả năng tăng tiếp vào tháng 12.

Giá năng lượng cao kéo dài có thể khiến Fed phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, gia tăng chi phí vay vốn đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Trong phiên giao dịch ngày 23-10, mức lạm phát hòa vốn kỳ hạn 5 năm của Mỹ, thước đo kỳ vọng lạm phát trên thị trường, tăng 0,08 điểm phần trăm lên 2,47%. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,99%, trong khi chỉ số S&P 500 giảm 0,5%, đánh dấu tuần giảm thứ hai liên tiếp.

Giá dầu tăng mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp khai thác năng lượng nhưng làm tăng chi phí hoạt động của nhiều lĩnh vực khác, gây thêm sức ép lên thị trường tài chính trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Tại châu Âu, giá khí đốt tham chiếu có thời điểm vượt 90 euro/MWh trong tuần qua, mức cao nhất kể từ cuối năm 2022. Các kho dự trữ khí đốt của khu vực mới đạt khoảng 75% công suất, mức thấp nhất cùng kỳ kể từ năm 2009, trong khi tỷ lệ tại Đức chỉ nhỉnh hơn 61%.

Nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh tiếp tục gián đoạn có thể khiến châu Âu phải cạnh tranh gay gắt hơn với châu Á để thu hút nhiên liệu trong mùa đông, làm gia tăng chi phí đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm sức ép lạm phát lên những nền kinh tế vốn đang phải duy trì lãi suất cao.

IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu giảm 1,6 triệu thùng/ngày trong năm 2026, trong khi sản lượng ngoài Trung Đông tiếp tục tăng. Những điều chỉnh về cung và cầu có thể giúp thị trường từng bước cân bằng, nhưng khó giải quyết ngay các điểm nghẽn về lọc dầu và vận tải.

Khi đó, khả năng duy trì dòng chảy dầu cũng vẫn phụ thuộc vào tình hình an ninh tại vùng Vịnh.