Xe điện toàn cầu đổi chiều: Trung Quốc, Bắc Mỹ giảm tốc, thị trường mới bứt phá

Châu Âu đang trong giai đoạn điện hóa giao thông mạnh mẽ. Ảnh: Hoàng Linh

Theo dữ liệu do Benchmark Mineral Intelligence (BIM) mới công bố, thế giới đã tiêu thụ 2,15 triệu xe điện trong tháng 9-2026, tăng 17% so với tháng trước nhưng giảm 2% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 9 tháng, doanh số đạt 15,5 triệu chiếc, tăng 3%.

Diễn biến này cho thấy tăng trưởng của ngành xe điện đang phân hóa rõ rệt giữa các khu vực, trong đó những thị trường từng đóng vai trò dẫn dắt không còn duy trì được tốc độ như trước.

Bắc Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh nhất trong tháng 9, khi doanh số xe điện lao dốc 44% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống khoảng 130.000 chiếc. Lũy kế 9 tháng, khu vực này tiêu thụ khoảng 1,2 triệu xe, giảm 24%. Nguyên nhân quan trọng là Mỹ đã chấm dứt khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD dành cho người mua xe điện, khiến nhu cầu bị ảnh hưởng sau giai đoạn khách hàng đẩy nhanh quyết định mua xe để tận dụng ưu đãi.

Tuy nhiên, mức giảm sâu trong tháng 9 tại Mỹ còn chịu tác động từ nền so sánh cao của cùng kỳ năm 2025, thời điểm người tiêu dùng Mỹ tranh thủ mua xe trước khi chính sách hỗ trợ hết hiệu lực. Vì vậy, các chuyên gia của BIM nhận định, tình hình có thể cải thiện từ quý IV-2026, khi thị trường xe điện Xứ cờ hoa bước qua giai đoạn chịu ảnh hưởng mạnh nhất từ việc chấm dứt ưu đãi thuế.

Tại Trung Quốc, thị trường xe điện lớn nhất thế giới, doanh số tháng 9 đạt 1,11 triệu chiếc, tăng 7% so với tháng trước nhưng giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong 9 tháng, doanh số đạt 8,1 triệu chiếc, giảm 13%, trong đó xe hybrid sạc ngoài giảm 25% và xe điện chạy pin giảm 6%. Sự suy giảm diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh nội địa gay gắt và nhu cầu thị trường chậm lại.

Trước sức ép này, các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu. Lượng xe du lịch thuộc nhóm phương tiện năng lượng mới xuất khẩu trong tháng 9 đạt kỷ lục 558.000 chiếc. Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu có thể chịu ảnh hưởng từ những thay đổi chính sách tại các thị trường nhập khẩu lớn, trong đó có châu Âu.

Trái ngược với hai thị trường trên, châu Âu tiếp tục tăng trưởng mạnh. Doanh số xe điện tại khu vực đạt gần 600.000 chiếc trong tháng 9, tăng 39% so với cùng kỳ năm ngoái và lập kỷ lục mới, cao hơn 10% so với mức đỉnh trước đó hồi tháng 6. Lũy kế 9 tháng, doanh số đạt 3,9 triệu chiếc, tăng 30%. Riêng xe điện chạy pin tăng 50% trong tháng 9, còn xe hybrid sạc ngoài tăng 16%. Pháp ghi nhận doanh số tăng 78%, lên gần 80.000 chiếc, trong khi Đức đạt 117.000 chiếc, tăng 61%.

Việc Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Phần Lan đều ghi nhận doanh số xe điện theo tháng cao nhất từ trước đến nay đã giúp châu Âu trở thành điểm sáng trong nhóm thị trường xe điện lớn, dù chưa đủ bù đắp hoàn toàn sự suy giảm tại Trung Quốc và Bắc Mỹ.

Các mẫu xe điện mới ngày càng ưu việt, đáp ứng được ngay cả những thị trường khó tính nhất. Ảnh: Hoàng Linh

Diễn biến nổi bật hơn cả là sự tăng tốc của nhóm thị trường ngoài Trung Quốc, châu Âu và Bắc Mỹ. Doanh số xe điện tại nhóm này đạt khoảng 310.000 chiếc trong tháng 9, tăng 81% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 9 tháng, doanh số đạt 2,3 triệu chiếc, tăng 93%, vượt xa tốc độ tăng trưởng của châu Âu và trái ngược với xu hướng suy giảm tại hai thị trường lớn. Sự mở rộng này cho thấy xe điện đang dần thâm nhập sâu hơn vào các nền kinh tế đang phát triển, nơi dư địa tăng trưởng còn lớn và nhu cầu phương tiện có giá phù hợp ngày càng quan trọng.

Tuy nhiên, mức tăng trưởng cao xuất phát từ nền doanh số tương đối thấp, nên chưa đồng nghĩa nhóm thị trường này đã đủ sức thay thế các trung tâm tiêu thụ truyền thống. Nhìn chung, thị trường xe điện toàn cầu đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng tập trung sang mô hình phân hóa hơn.

Trong thời gian tới, giá xe, hạ tầng sạc, chính sách của từng quốc gia và năng lực đưa sản phẩm phù hợp đến người tiêu dùng từ phía các nhà sản xuất sẽ tiếp tục chi phối tăng trưởng xe điện mỗi khu vực trên toàn cầu.