Mỹ đình chỉ ưu đãi thuế quan với Nam Phi và Rwanda

Trong thông báo gửi Quốc hội Mỹ, USTR cho biết quyết định được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump xác định chính phủ Nam Phi và Rwanda có những hành vi không đáp ứng các tiêu chuẩn của AGOA.

Phụ tùng ô tô là một trong những mặt hàng chủ lực của Nam Phi xuất sang thị trường Mỹ. Ảnh: Reuters Connect

Washington viện dẫn những lo ngại liên quan đến rào cản thương mại và đầu tư, nhân quyền, tham nhũng, cũng như các hành động bị coi là đe dọa an ninh quốc gia và lợi ích đối ngoại của Mỹ tại khu vực. Riêng đối với Rwanda, Mỹ nêu quan ngại về tình hình nhân quyền, thượng tôn pháp luật và cáo buộc chính quyền nước này hỗ trợ lực lượng nổi dậy trong cuộc xung đột tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo.

Được ban hành từ năm 2000, AGOA là chương trình cho phép hàng nghìn mặt hàng từ các quốc gia châu Phi cận Sahara tiếp cận thị trường Mỹ với mức thuế ưu đãi. Nam Phi hiện là nước thụ hưởng lớn nhất của chương trình này.

Năm 2025, Nam Phi xuất khẩu khoảng 1,7 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ theo AGOA, chủ yếu là phụ tùng ô tô, trái cây họ cam quýt và rượu vang. Trong khi đó, các mặt hàng xuất khẩu chính của Rwanda gồm cà phê và khoáng sản.

Phản ứng trước quyết định của Washington, Bộ Thương mại Nam Phi ngày 2-11 khẳng định Mỹ vẫn là đối tác thương mại và đầu tư quan trọng, đồng thời cho biết sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ những ngành hàng chịu tác động và đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Phía Nam Phi lưu ý kim ngạch xuất khẩu theo AGOA chỉ chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Mỹ và 1% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu. Trước đó, Tổng thống Cyril Ramaphosa cũng nhấn mạnh Nam Phi đã chuẩn bị cho kịch bản rời AGOA thông qua việc mở rộng thị trường và ký kết các thỏa thuận thương mại với những đối tác như Trung Quốc.

Về phía Rwanda, chính quyền nước này chưa đưa ra bình luận chính thức. Trước đó, Rwanda từng bị Mỹ đình chỉ một phần ưu đãi AGOA đối với hàng may mặc từ năm 2018 do tranh chấp liên quan đến thuế nhập khẩu.

Tại Mỹ, Hạ nghị sĩ Richard Neal, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Tài chính và Thuế vụ Hạ viện, đã lên tiếng chỉ trích quyết định đình chỉ ưu đãi đối với Nam Phi. Ông kêu gọi chính quyền giải thích rõ hơn về quyết định này, đồng thời xác định những bước đi cần thiết để Nam Phi có thể khôi phục tư cách tham gia chương trình.